|
InleidingGebruikelijk is het om in de Mei-maand met artikelen aandacht te schenken aan de Stelling en de Tweede Wereldoorlog, maar een hele thema-nieuwsbrief is deze keer niet gelukt. Alleen de dienstberichten en een artikel over een familielid dat opgesloten was in forten. Verder een artikel over de mobilisatie-herinneringen van Lolke Rang, vijf jaar geleden gepubliceerd. En een humorvol verhaal over een leuke vrijwilligersbijeenkomst. En alweer dat boek. Tenslotte het nooit gebouwde Fort in de Noordpolder. Tip: houd de cursor boven de afbeeldingen om een beschrijving te lezen.
|
Dienstberichten- Aan de thema-nieuwsbrief 'De overleden gevangene van Fort bij Spijkerboor' is deze toelichting toegevoegd: - Zijn er mensen die de gegevens van 170 gedetineerden van de dagrapporten van het Grensbewakings-interneringskamp willen helpen digitaliseren? Gedeeltelijk met tekstherkenning uit te voeren. Met als doel deze gegevens als zoekhulp in de Personen Index openbaar te publiceren en een eenvoudig raadpleegbare lijst te hebben om wat statistiek op toe te passen. Zo ja, neem dan alsjeblieft per e-mail contact op voor overleg. - In het boek 'Je ziet mij nooit meer terug' (2017) van de onlangs overleden tv-presentatrice Sonja Barend (1940-2026) komt "Fort Diemen" en de familie Klop voor. Het gaat over de ondergedoken "broer van A." die met andere jongens was gaan kijken naar een neergestort vliegtuig en opgepakt werd door een Nederlandse politieagent. 12 Jaar oud ging hij naar kamp Bergen-Belsen, waar hij een oom en tante trof. Alle drie overleefden het kamp en reisden terug naar Nederland. Hij woonde na de oorlog in Israël en later in de Verenigde Staten van Amerika: "...omdat ik in Israël elk uur aan de oorlog denk, in Nederland elke dag en in Amerika maar één keer per jaar". Leeftijd, kamp en naoorlogse landen komen overeen met Gideon Cahen. Vermoedelijk is Abel Cahen de "A." in de "broer van A." en Abel was sinds 1981 de partner van Sonja Barend. In 2019 was er kort e-mail contact met Abel Cahen (nu 91) en een zoon van Gideon, maar er werden weinig vragen beantwoord. De bevolkingsregisterkaart van Gideon Cahen, met informatie over ouders en hun kinderen, is nog niet beschikbaar. De biografie van fortwachter Klop is uitgebreid met enige in het boek aangetroffen informatie. - Verteller Daan Schuurmans neemt in 'Het verhaal van Nederland - De Tweede Wereldoorlog' de kijker mee terug naar de oorlogsjaren. Een tijd waarin onze vrijheid werd afgenomen en gewone mensen voor uitzonderlijke dilemma's kwamen te staan. Een zevendelige documentaire met afleveringen van elk 50 minuten. Alle afleveringen zijn online te bekijken. - Op 7 mei jl. is Douwe Koen overleden. In zijn werkzame leven was hij medewerker Beeld bij Het Utrechts Archief. Privé deed hij archiefonderzoek naar de Nieuwe Hollandse Waterlinie en publiceerde en werkte mee aan meerdere boeken. Zoals zijn eigen uitgave 'Een onuitdoofbaar vuur, Betonnen verdedigingswerken in de Nieuwe Hollandse Waterlinie' uit 1995. Zijn boeken zijn als bron gebruikt voor deze website en hij heeft ook aan een aantal nieuwsbrief-artikelen en webpagina's een bijdrage geleverd. Bewust van de medische tegenslagen die hij heel veel jaren heeft moeten dragen, zijn we hem extra dankbaar voor zijn inzet. Ons medeleven gaat uit naar zijn nabestaanden.
|
"De Duitsche zijde was mijn eenigste uitweg"Tekst: René Ros. Eindelijk heb ik een familielid gevonden dat in een fort heeft verbleven. Weliswaar om redenen dat het goed is dat het geen directe familie betreft, want het heeft met de Tweede Wereldoorlog te maken. Over zijn verblijf in de forten en andere kampen is nauwelijks iets in de archiefstukken teruggevonden. Wel genoeg over de redenen waarom hij er opgesloten werd. In dit artikel een samenvatting van een nieuwe biografie van hem, maar ook met wat aanvullende informatie.
Het zou daarom al 'mooi' zijn als een familielid als gevangene op een fort gevonden werd. In een recente nieuwsbrief kwam een Hein Ros ter sprake, die in een fort gevangen gezeten zou hebben als hij niet al in een gewone gevangenis zat. Zoeken in het online register van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging naar achternamen uit de stamboom leverde nog een ander familielid op. Geen van beiden zijn rechtstreeks familie en dat is fijn omdat er dan geen sprake van intergenerationeel trauma kan zijn. Ik heb alleen te maken met een vader† die als Amsterdams jochie in de Hongerwinter naar Friesland werd geëvacueerd en een levenslange band met die familie heeft gehouden. Deze keer gaat het over Josephus Petrus Annard (1905-1993), roepnaam Joop. Enig onderwijs genoten en vrijgesteld van militaire dienst, maakte hij de crisisjaren in volle omvang mee en waren er vele tegenslagen. Niet alleen economisch, ook betreffende fysieke en mentale gezondheid. Ook om voor zijn ouders te zorgen, meldde hij zich aan bij de Waffen S.S. Zijn opleiding kreeg hij in Amersfoort, alwaar hij voor de tweede maal een hersenschudding opliep en voor militaire dienst werd afgekeurd. In St. Michelsgestel werd hij opgeleid tot ziekenverzorger, met praktische lessen met Duitse gewonden. Daarna werd hij bij de Wasserschutzpolizei op het IJsselmeer ingedeeld, om door beschietingen gewond geraakte Duitse of Nederlandse opvarenden van verschillende schepen te verplegen. En een enkele keer ook neergestorte Engelse vliegeniers. Op 5 mei 1945 werd hij in Enkhuizen van boord gezet, met een gunstig getuigschrift alsof dat hem nog kon helpen. De Binnenlandse Strijdkrachten sloten hem gewoon in een school op. Via "De Krententuin" (Hoorn), "De Vlijt" (Texel), Fort Erfprins (Den Helder), Kamp Sectorpark (Halfweg) en Kamp Fort Spijkerboor kwam hij in Kamp Fort Zuidwijkermeer terecht. Op 22 april 1947 besloot de bijzondere rechtbank over zijn voorwaardelijke straf en een week later kwam hij vrij. Zijn situatie was toen beroerder, dan voor de oorlog. Hij mocht onder andere 10 jaar niet werken bij overheden. Bekend is dat hij enige tijd bij grasdrogerij "Veevita" bij Badhoevedorp werkte. Opvallende samenloop is dat de firmanten Gort na de oorlog veroordeeld werden, wegens steun aan de Duitse bezetter door in 1940 en 1941 camouflagenetten te leveren. Er werd bij de strafmaat rekening gehouden dat ze ook de illegaliteit hadden gesteund. Op hun bedrijf was het hoofdkwartier van het lokale verzet gehuisvest, onder leiding van Matthijs 'Pa' Verkuyl met zijn zoon Hendrik Jacob. Beide zijn gefusilleerd en rusten op de Eerebegraafplaats Bloemendaal.
"Woonde bij zijn ouders in Badhoevedorp, dat was wel heel ver vanuit Amsterdam. Eerst met de tram naar Centraal Station en dan met bus G tot de eindhalte Badhoevedorp en een flink stuk te voet. Een laag huisje, wat vervallen, een prachtige pronkkamer met fauteuil op wieltjes en een mooie linnenkast. Als we op bezoek waren kregen we altijd gezouten snijbonen uit de grote Keulse pot. Die pot stond in de schuur naast het huis, waar het altijd rook naar turf, een geur die wij als stadskindjes niet kenden. Er stond ook een konijnenhok! Langs de tuin stond het vol met struiken zoete klapbessen (aka stekelbessen, aka kruisbessen) waar we ons ziek aan aten." "Hij trouwde toen hij 52 was en ik was erbij. Met Leida die 8 jaar jonger was. Zij was naaister en werkte met grote naaimachines thuis in de huiskamer. Het trouwfeest was in een feestzaaltje in Badhoevedorp. Ik "deed de muziek" met een Grundig dicteerapparaat bandrecordertje, aangesloten op een radio. Al de jaren na 1960 hebben we geen contact gehad, ik heb me nooit gerealiseerd dat hij nog zou leven. Van zijn overlijden en begrafenis weet ik helemaal niks." Laten we maar niet proberen een oordeel over Joop Annard te vellen en denken dat we zijn beweegredenen kunnen doorgronden en begrijpen. Misschien moeten we vooral denken aan de vele mensen zoals hij, wiens leven door de oorlog beschadigd raakte of verder beschadigd raakte. Goed of fout, de ellende overkwam hen allen op verschillende manieren en momenten. Door eigen keuzen maar ook door andermans keuzen. "God hebbe zijn ziel." N.B. De privacy van nog levende personen en eventuele nazaten is in dit artikel beschermd door hen te anonimiseren en door de familierelaties niet te noemen. Gevangene Annard (NIEUW)
|
Lolke Rang's verhaalTekst: René Ros Het was 12 mei jongstleden vijf jaar geleden dat de herinneringen van Luitenant Rang door ons werden gepubliceerd. Oorspronkelijk 76 jaar geleden geschreven over wat er 36 jaar daarvoor gebeurde. Zijn schriften zijn de meest uitgebreide geschreven herinneringen die we kennen van een militair die tijdens de Mobilisatie 1914-1918 in de Stelling van Amsterdam gediend heeft. Tijd voor een virtueel feestje, een bijzondere schenking en een bijgewerkte versie.
Vervolgens hebben Greetje, Otto en ikzelf een groot deel van de andere twee dikkere schriften gescand en overgetypt. Het was de tijd van corona, zodat het een mooie thuiswerkklus was. Met de trein reizen was toen ook een probleem, zodat ik een paar keer met de auto naar Zwolle moest rijden. Met alleen een kort praatje aan de deur met Greetje, die ook maar moest vertrouwen op zorgvuldig werken en een beperkt idee had wat we ermee wilden gaan doen. Niet dat ik al helemaal wist hoe het resultaat er uit zou gaan zien. Dat de tekst voor een algemeen publiek was geschreven, zorgde dat we de originele teksten vrijwel letterlijk konden overnemen. Wel maakte het nauwelijks noemen van dagen, maanden en jaren het lastig de teksten uit de drie schriften te combineren tot een aaneensluitend verhaal. Na negen maanden werken was het uiteindelijk een PDF-document met 62.000 woorden geworden. De PDF is inmiddels ongeveer 4.000 keer gedownload. Het is een waardevolle toevoeging aan de schaarse Nederlandse mobilisatieherinneringen. "Je hebt van een aantal teksten toch een goed lopend verhaal weten te maken" schreef Otto. Gelukkig was ook Greetje - en later haar man - tevreden over het resultaat: "Het ziet er echt fantastisch uit, en de foto's en toelichtingen maken het echt heel boeiend." Anderen reageerden met "ik vind het wel geweldig, om zoveel gevoel te krijgen hoe het (ruim) honderd jaar geleden geweest moet zijn in dienst" en "dit is echt een geweldig mooie vondst! Ik heb al wat zitten grasduinen, maar het valt zonder meer onder de betere egodocumenten". Toen in 2022 de corona-maatregelen grotendeels voorbij waren, hebben Greetje, haar man en ikzelf een fietstocht in en rond Spaarndam gemaakt. Langs de plaatsen die in de verhalen voorkwamen. Zoals waar het schilderij gemaakt moet zijn en waar het stafkwartier in Spaarndam was. Met ze het Fort benoorden Spaarndam in geweest en de werkkamer en slaapkamer van haar opa betreden.
Onlangs zijn Greetje en haar man naar ons Stellinghooofdkwartier op Fort Uitermeer gekomen, waar we met elkaar hebben gesproken. Daarbij werden ook twee andere schriften, die maar gedeeltelijk over zijn militaire carrière gaan, overhandigd en in dankbaarheid aanvaard. "Ze liggen bij mij maar in de kast, en in de familie heb ik geen grote belangstelling aangetroffen. En bij jou zijn ze in goede handen." Dat wordt vaker gezegd door kleinkinderen en dat maakt elke keer een diepe indruk op mij. Op de jubileumdatum is een nieuwe versie van de PDF-publicatie met de zevende aanvulling verschenen. Geen omvangrijke wijzigingen, maar er waren wat foutjes opgevallen en uiteraard worden die verbeterd! En ook nieuw gevonden getallen over de bezetting van Fort benoorden Spaarndam. Tevens zijn drie (lucht)foto's vervangen door recentere exemplaren en is een foto van de gravende Grenadiers bij Spaarndam toegevoegd. Kortom, als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van de Stelling van Amsterdam moet je de mobilisatie-herinneringen toch echt lezen, mocht je dat nog niet gedaan hebben. En voor wie het langer geleden al gelezen heeft, lees het gerust (deels) opnieuw. Het is echt de moeite waard om dit ooggetuigeverslag goed te kennen om een completer beeld over de manschappen in de Stelling te krijgen. Met dank aan Lolke Rang voor het nalaten van zijn geschreven herinneringen. Thema 'Herinneringen van Reserve-Luitenant Rang' in Nieuwsbrief 500 (2021)
|
Vrijwilligers gelach in NaardenTekst: Majoor van Hall en soldaat Troelstra. Majoor van Hall en soldaat Troelstra waren beiden vanaf 1914 in de Stelling gemobiliseerd, maar hadden elkaar nooit ontmoet. Van Hall was officier bij de Genie en Troelstra was infanterist op enkele forten. Na de mobilisatie trouwde de zus van Troelstra met een veel jongere broer van Van Hall. Door het huwelijk en de geest der tijd verdween hun standsverschil, maar niet hun kennis en ervaring. Tegenwoordig zijn beiden op ongelooflijk hoge leeftijd en delen ze hun mening over hoe wij met hún nalatenschap omgaan. Deze keer een humorvol verhaal over een leuk evenement voor vrijwilligers. Majoor van Hall (vH): Ik kon helaas niet op 16 april bij de vrijwilligersdag in de Grote Kerk in Naarden zijn. Georganiseerd door Stichting Forten Nederland en het sitebureau Hollandse Waterlinies, begreep ik. Jij bent wel gegaan, hoe was het? Soldaat Troelstra (T): Erg leuk om één grote bijeenkomst met 300 vrijwilligers te hebben, van de naar verluid 900 vrijwilligers in de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam. Volgens een enquête besteden zij ongeveer 40 minuten per dag aan hun hobby, waarbij enkelen ver boven dat gemiddelde zullen zitten. Er waren zelfs vrijwilligers die 30-40 jaar geleden hebben bijgedragen aan de werelderfgoedstatus van de Stelling, maar er werd deze dag vooral stilgestaan bij de afgelopen vijf jaar als werelderfgoed.
vH: Is de vrijwilligersprijs-zonder-naam nog aan bod gekomen? Tijdens de werkconferentie in oktober vorig jaar kreeg elke gedeputeerde twee zilveren Hollandse Waterlinies munten t.w.v. 60 euro mee om vrijwilligers in hun provincie mee te eren. T: Nee, daar heb ik nooit over gelezen en het werd niet genoemd. Maar goed, daarna sprak een mevrouw van de fraaie Grote Kerk een duidelijk voorbereid, maar uitstekend verhaal over de geschiedenis en het gebruik van de kerk. T: Cabaretier Dolf Jansen was genoemd in de aankondiging en stond naast het podium klaar. Toch werd zijn naam niet genoemd want er zou een verrassing zijn!? We zijn toch niet gek!? Aan die humor droeg Jansen verder bij met grappen over politiek en Trump, wat al een tijdje niet meer om te lachen is.
vH: Ja, ha ha. Het jaarlijkse Fort! tijdschrift geeft ons vaker 'nieuwe inzichten'. Dit jaar schrijft het "Een limietpaal (of grenspaal) markeert de grens van een inundatiegebied in een waterlinie. Ook geeft de paal aan hoe hoog het waterniveau maximaal mag zijn, zodat de onderwaterzetting effectief is." vH: Ik vermoed daarom dat kunstmatige intelligentie (A.I.) dit verzonnen heeft, een A.I. hallucinatie. Probleem is dat iemand die zoekt naar iets dat hij/zij niet weet, niet zelf kan beoordelen of het A.I. antwoord correct is. Met Google zoeken naar die tekst leverde geen gewone zoekresultaten op, maar in het A.I.-overzicht stond dat het klopt en met een toelichting. Als bron werd nota bene verwezen naar een pagina over grenspalen op de fantastische Stelling-website. Waarop uiteraard helemaal niets staat over grenspalen en inundaties! Dat deze onjuiste informatie door geen enkele betrokkene is opgemerkt, zegt ook veel? Er zijn al mensen ontslagen vanwege onzorgvuldig gebruik van A.I.*
T: Bij terugkomst waren er drankjes met warme hapjes, die gezellig samen genuttigd werden. "Van welk fort ben jij?" was een veel gehoorde openingszin tussen onbekenden. En bekenden begonnen meteen met bijpraten. Wel hadden er meer ambtenaren mogen zijn, ter verbetering van de contacten en als signaal dat de vrijwilligers serieus worden genomen. T: Er was geen slotwoord en ruim voor de eindtijd was de kerk al vrijwel leeg. Elke deelnemer kreeg een tas met Hollandse Waterlinies folders en het Fort! tijdschrift mee. Geen Inspiratiegids, de voorraad was blijkbaar op of vernietigd. Als vervanging was er een nieuw kinderboekje over een vleermuis. Om met de kleinkinderen te lezen? vH: Het viel mij daarbij op dat in het Fort! tijdschrift en een vernieuwde folder véél meer foto's staan van de NHW dan van de Stelling. En van een podcastserie met acht afleveringen gaan er zeven-en-een-half over de NHW! vH: Ik was er helaas zelf niet bij, maar ik denk dat je me een realistische samenvatting hebt gegeven. Een volgende keer wil ik zeker aanwezig zijn, zoiets vrolijkmakends wil je als vrijwilliger toch niet missen? * Stichting Forten Nederland heeft op 23 april desgevraagd laten weten dat er geen A.I. is gebruikt voor teksten of afbeeldingen in het Fort! tijdschrift. Mogelijk wel door medewerkers bij online onderzoek, maar "ga ervan uit dat ze dat niet klakkeloos overnemen en wel verder kijken". De stichting heeft ook vooraf inzage gehad in dit artikel, met de gelegenheid op een weerwoord maar die is niet ontvangen. N.B. Overgebleven losse opmerkingen van geraadpleegde deelnemers: 'Inspiratiegids' in Nieuwsbrief 546 (2024)
|
Nieuw boek 'Kennismaken met de Stelling van Amsterdam' (H)Tekst: Alexander Senger en René Ros. In het voorwoord stelt militair historicus en emeritus hoogleraar Wim Klinkert, dat het nieuwe boek 'Kennismaken met de Stelling van Amsterdam' een fraai inzicht geeft in het ontstaan, opbouw en functioneren van de Stelling van Amsterdam.
Maar hoe werkte dat systeem van inundaties en forten, hoe is het gebouwd en welke voorzieningen waren nodig om het daarbinnen zo'n negen maanden uit te houden? Hoe is het de Stelling in de Eerste en Tweede Wereldoorlog vergaan en hoe was het leven op de forten? Dat zijn enkele vragen die dit boek wil beantwoorden. En tenslotte kijken we ook naar de huidige en toekomstige waarden van deze unieke verdedigingsgordel; wat hebben we tegenwoordig aan de forten, liniewallen, wegen en de polders waaruit de Stelling bestaat. De Stelling van Amsterdam is sinds 1996 UNESCO Werelderfgoed en het meer dan waard om in goede staat door te geven aan de volgende generaties. Thema 'Boek Kennismaken met de Stelling van Amsterdam' in Nieuwsbrief 561 (2025)
|
Foto van de Maand: Fort in de NoordpolderTekst: René Ros. Elke maand lichten we één historische foto uit met een korte toelichting omdat er niet meer over achterhaald kon worden. Meestal een recent verworven foto, soms een bijzondere die al langer geleden aan onze collectie is toegevoegd. Deze keer geen foto, maar twee ontwerptekeningen van het fictieve Fort in de Noordpolder.
Het staat er niet bij, maar vermoedelijk komen de tekeningen uit een platenatlas van de Koninklijke Militaire Academie (K.M.A.) als leermateriaal voor de cadetten. Wellicht een hersenspinsel van een docent? Er zijn meer voorbeelden van dergelijke fictieve forten en ook onder deze naam en deze vorm kennen we geen fort in Nederland. Wel is het duidelijk een fort als accesverdediging en het lijkt een mengeling van gebouwen in de NHWL met de vorm van een fort in de StvA. Plaat VII (afbeelding hieronder) toont diverse doorsneden, de indeling van de bomvrije gebouwen en een plattegrond met de ligging ervan met twee forten en twee tussenbatterijen aan weerszijden. Plaat VIII (afbeelding hierboven) is een schets gemaakt vanuit een vogelperspectief. De vorm komt niet overeen met een gebouwd fort, maar lijkt in de basis op de bestaande forten in de Stelling van Amsterdam Wel heeft het elementen van forten in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De 'keelkazematten' lijken ieder sterk op de caponnière in Muiden (Muizenfort), die ook voor flankerend vuur was, maar dan groter voor vijf en vier stuks geschut. Met er middenin batterijen voor mortieren (krombaangeschut) met een schietgat door het dak en de gronddekking.
De caponnière lijkt ook op die van Fort bij Rijnauwen, inclusief de poterne door het hoofdgebouw dat toegang geeft tot de ervoor liggende caponnière. Met in de kazematten tweemaal twee opstellingen voor geschut met flankerend (zijwaarts) vuur. Nieuw was dat er een enkele pantserkoepel middenvoor was voorzien. De plaatsing van zwaar positiegeschut op het fort geeft aan dat het een ontwerp van ongeveer 1885 tot 1895 moet zijn. Het boek Torens, Wallen en Koepels van Rudi Rolf (2007) bevat een hoofdstuk over de ontwerpen van forten, daarin komt geen tekening voor dat lijkt op het indrukwekkende Fort in de Noordpolder. In de in onze collectie aanwezige versies van de Handleiding tot de kennis der Artillerie van de K.M.A. komen deze tekeningen niet voor of wordt niet verwezen naar die platen. Dat geldt ook voor twee leerboeken Duurzame versterkingskunst, en de twee atlas-delen van één ervan, maar die zijn uit 1919 en 1924 dus waarschijnlijk te recent. Het was Jaap de Zee die enkele foto's toestuurde van pagina's uit het boek 'Handleiding ten gebruike bij het in Staat van Verdediging brengen van Forten in Nederland' door Generaal-Majoor J.H. Kromhout uit 1887 (Goed!). Fort Waakzaam, Fort aan de Koekoek en Fort Hagendorp gebruikte hij als voorbeelden voor het in staat van verdediging brengen in verschillende seizoenen. Het Fort in de Noordpolder was het vierde fort, als voorstel hoe een nieuwerwets fort er volgens hem uit zou moeten zien. Zoals voor de dan nog grotendeels te bouwen Stelling van Amsterdam. De tekeningen zijn dus geen officieel ontwerp maar een hersenspinsel van, dat wel, een in hoog aanzien staande opperofficier. Daarom zijn het voor ons bijzondere tekeningen, los van het feit dat je gedurende lange tijd kan kijken naar alle interessante details. Ook deze tekeningen zijn beschikbaar voor inzage of gebruik. Nu nog de gehele handleiding en de tekeningen van de andere drie forten!? Tekeningen Fort in de Noordpolder in Collectie
|
|
Vond je een nieuwsbrief interessant? Maar ben je nog geen abonnee? Abonneer je dan op de Abonneren pagina om toekomstige nieuwsbrieven te ontvangen! Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. Abonnementen kunnen in uitzonderlijke situaties zonder informeren en/of zonder opgaaf van redenen geweigerd of beëindigd worden. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Wij hebben ons best gedaan om alle rechthebbenden op deze website / nieuwsbrief te achterhalen. Eenieder die meent dat zijn/haar materiaal zonder voorafgaande toestemming hier is gebruikt, verzoeken wij om zich tot ons te wenden. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. Genoemde activiteiten zoals rondleidingen worden mogelijk door andere partijen georganiseerd en de verantwoordelijkheid voor inhoud, uitvoering e.d. ligt geheel bij de betreffende partij. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. |
Nieuwsbrief 572
In 2019 had ik weer een nieuwe poging gedaan om naar de militaire carrières van zes grootvaders en overgrootvaders te zoeken. Drie ervan waren vrijgesteld en van de andere drie werd geen of onvoldoende informatie gevonden. Ik kon dus niet aantonen dat één of meer gelegerd waren geweest in een fort, terwijl dat gezien hun woonplaatsen Breukelen en Amsterdam best aannemelijk was.
In 1947 verwachtte (hoopte?) Joop Annard niet lang meer te leven, maar hij overleed pas in 1993. Hieronder volgen de herinneringen van een familielid aan hem. Foto's van Annard zijn helaas niet bekend.
Het was augustus 2020 toen kleindochter Greetje Rang per mail vroeg of ik interesse had in schriften met de herinneringen van haar opa. Uiteraard viel ik van mijn stoel, er was immers altijd gehoopt dat zo iets fantastisch boven water zou komen. Ze had zichzelf al bekwaamd in het lezen van opa's handschrift en één schrift overgetypt. Na ontvangst van die tekst bleek dat het een inhoudelijk mooi en goed geschreven verhaal was.
Als bedankje kreeg ik toen een historische foto die ook in de herinneringen was genoemd. Behalve een teken van vertrouwen is het ook een opdracht om het te bewaren voor volgende generaties. En dat heeft alles met vergankelijkheid te maken. Stel je dan voor hoe het is om, voor aanvang van ons symposium in maart, een origineel schrift in je handen gelegd te krijgen met de woorden "dit is voor jou".
T: Het jubileumfeest begon 40 minuten te laat, met een - in een actieve kerk - zeer humorvolle openingszin: "Jezus wat zijn jullie met veel (.) O god, dat moet ik niet zeggen". Burgemeester Ter Heegde van de gemeente Gooise Meren bedankte namens alle waterlinies-burgemeesters de vrijwilligers voor hun inzet. Later deden twee gedeputeerden van Utrecht en Noord-Brabant hetzelfde namens de vier provincies. Terwijl we allemaal weten dat politici en ambtenarij de vrijwilligers vooral als goedkope arbeidskrachten zien, die wel moeten doen wat zij willen. Af en toe een feestje en de vrijwilligers zijn tevreden, is de gedachte?
T: Dat het voetbalveld geïnundeerd moet worden als verdediging was een ouwe mop, die al decennia bij rondleidingen rond een voetbalkampioenschap door gidsen of deelnemers wordt 'bedacht'. Ook bedacht Jansen grappige verklaringen van vestingbouwkundige termen. De organisatoren zaten het hardst te lachen, terwijl zij zelf al jaren de vreemdste verklaringen publiceren en termen verkeerd gebruiken.
T: Tijdens een goed verzorgde lunch spraken de vrijwilligers elkaar uitgebreid en was het onderling uitermate gezellig. Dat ging verder tijdens een van de twaalf vermakelijke middagactiviteiten. Een aantal rondleidingen hadden met de vesting Naarden te maken en andere met algemeen erfgoed.
En zo is het ook precies bedoeld. Niet de individuele forten staan in de schijnwerpers, maar de Stelling van Amsterdam als militair afschrikwekkend systeem; een slimme combinatie van ondoorwaadbaar water, op de zwakke plekken beschermd door 'bewapend' betonnen verdedigingswerken, rondom de Nederlandse hoofdstad. Nergens anders in de wereld is dit principe zo effectief toegepast.
Het gaat om twee losse ontwerptekeningen van "Fort in de Noordpolder" met "Plaat VII" en "Plaat VIII" rechtsboven. De afmetingen zijn ongeveer 55 x 85 cm. (vergelijkbaar met A1-formaat) en verkeren op zich in goede staat, ook de vouwen. De tekeningen zijn te groot voor onze A3-scanner en de grootste archiefdozen. Daarom zijn de tekeningen gefotografeerd en, om geen nieuwe vouwen te maken, als oorspronkelijk opgevouwen in dossiermappen.