Sluit [X]   
 

Batterij bij Uitdam in 1890: datering ontwerp te Amsterdam

© 1999-2021, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 9-2-2021

Nieuwsbrief

Nieuwsgierig? Lees deze nieuwsbrief maar!Nieuwsbrief 496

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam
Een nieuwsbrief over militair erfgoed in de regio Groot-Amsterdam.
23ste jaargang, nummer 496, 3 januari 2021

 

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

 

Inleiding

Beste lezer,

Een voorspoedig 2021 toegewenst!

Denk niet dat ik in de kerstvakantie heel druk ben geweest voor deze nieuwsbrief. De meeste artikelen waren al een of meer maanden klaar, maar konden pas gepubliceerd worden na eerdere artikelen. Er is nog materiaal uit te werken voor de volgende nieuwsbrieven, en daar wordt aan gewerkt nog voor deze nieuwsbrief werd gepubliceerd.
Zo zijn we sinds augustus 2020 bezig met de persoonlijke herinneringen van een artillerie-officier op twee forten. Met 62.000 woorden (exclusief de gedichten) zijn dit de meeste omvangrijke persoonlijke herinneringen over het verblijf in de Stelling tijdens de mobilisatie! Er is al veel werk voor verricht maar er moet nog veel gebeuren. Blijf deze nieuwsbrief in de gaten houden voor nieuws over deze historische ontdekking...

Maar eerst deze nieuwsbrief, op de dag dat de Stelling-website 22 jaar bestaat! Eerst enkele gedachten van mij over 2020 en 2021, die je ook mag overslaan. Dat ook de Friezen de hoofdstad verdedigden en in de Stelling waren gelegerd tijdens de mobilisatie, wordt mooi bewezen door 10 prentbriefkaarten. Tussendoor even een artikeltje met wat cijfers over de website in 2020. Dan een artikel over ondergrondse militaire pijpleidingen waarvan een afgedankt tracé in de bodem van de Stelling ligt. Weer een tussendoortje met historische gebeurtenissen dit jaar een eeuw geleden. En tenslotte de vondst van de naam van de fortcommandant van Fort bij Uithoorn.

Lees deze nieuwsbrief op: https://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/2021/nieuwsbrief-496/
De volgende nieuwsbrief zal waarschijnlijk op 3 februari verschijnen.
Wil jij een artikel over militaire historie schrijven voor deze nieuwsbrief? Of heb je tips en wensen voor artikelen? Laat het ons dan weten!

Veel leesplezier!
René Ros
https://doccentrum.stelling-amsterdam.nl/

Tip: houd de cursor boven elke afbeelding om een beschrijving te zien.

 

Dienstberichten

- Het jaar 2021 wordt het vierde jaar dat René Ros als specialist Stelling van Amsterdam werkzaam is bij het Kenniscentrum Waterlinies. Het werk begon met vooral een ruimte en vervolgens een website inrichten, maar is steeds inhoudelijker geworden. Partijen zoals de provincie Noord-Holland en Landschap Noord-Holland laten zich informeren en leggen bijvoorbeeld stukken ter advies aan het Kenniscentrum voor. En leuk samenwerken met collega's en betrokkenen waarbij we elkaar met kennis, vaardigheden en humor aanvullen. Met ingang van dit jaar wordt de werktijd verlengd tot twee dagen per week. Ik verheug me op het nieuwe jaar! En neem gerust contact op, zeker als gemeente of forteigenaar.
Kenniscentrum Waterlinies

- Dit nieuwe jaar is het tien jaar geleden dat 'Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam' in gebruik werd genomen als koepelnaam voor de activiteiten, publicaties, onderzoek en de collectie.

- Je ziet het niet, maar het is wel gedaan: aan de website zijn verbeteringen gemaakt, om ervoor te zorgen dat de pagina's beter gevonden worden als er op de naam van de forten of de naamvarianten wordt gezocht.

- Het Mobilisatiecomplex Bussum (Fransche Kampweg en Nieuwe 's-Gravelandseweg) is de afgelopen jaren vrijwel geheel gesloopt. Alleen het transformatorgebouw, de waterlopen en een deel van het hekwerk zijn nog aanwezig. De helft van het terrein is natuurgebied geworden en aan de open plekken is te zien waar de magazijnen stonden en de wegen liepen. Op de andere helft zijn woningen en appartementscomplexen gebouwd. Jammer, in heel Noord-Holland zijn er dan nog maar een paar van dergelijke magazijnen over.

- Wederom een overlijdensbericht, alhoewel nog wat incompleet. Rond 15 november 2020 is Rinah Pomeranz in Israël overleden. Zij was de laatst bekende, levende onderduiker van de familie Klop op de Kustbatterij bij Diemerdam. Zolang haar naam genoemd wordt, blijft ze voortleven.
Thema-nieuwsbrief 'Onderduik en verzet'
Onderduiken op Diemerdam

 

De beste wensen van een cynicus

Tekst: René Ros.
Foto: Alexander Senger.

René Ros op toegangsbrug van Fort bij Abcoude.Het jaar 2020 zullen we ons nog lang heugen. Tenminste, ik hoop niet dat 2021 het zal overtreffen. Ondanks dat iedereen geprobeerd heeft om tijdens de corona-crisis zo normaal mogelijk door te gaan, is het op veel vlakken een grotendeels verloren jaar. Indrukwekkend zijn de partijen die zich sterk moesten aanpassen en dat ook daadwerkelijk gedaan hebben.
Veel effect gaat het niet hebben, maar ik wil hier toch wat over het jaar 2020 schrijven. Een beetje tegengas op al het cynisme. Ja, van mij, de cynicus.

Cultuurhistorie is geen essentiële dienst en dat zal niemand betwisten. Pas als aan de eerste levensbehoeften is voldaan, geeft cultuur een meerwaarde aan het leven. Aan de gezondheidszorg hebben we altijd veel meer te danken, en vooral nu. Zij voorkomen veel ellende, terwijl cultuur voor plezier zorgt.
Vergankelijkheid en geschiedenis is de laatste jaren flink tot mij doorgedrongen. En dit jaar hebben de naasten van corona-overledenen in Nederland dat helaas zeker ook gerealiseerd. Tot nu toe ongeveer 13.000 extra doden, vier keer het aantal inwoners van de plaats Muiden. Dat aantal zo laag mogelijk houden, is mij veel waard.

Wat mij betreft is 'kennis' het woord van het jaar 2020. Mensen zonder enige kennis op een bepaald vakgebied, geven zonder probleem een oordeel over zaken waar ze weinig van af weten. Maar wee je gebeente als je iets zegt over hun vakgebied. Dan wordt - terecht - wél bescheidenheid verwacht, in de vorm van nieuwsgierigheid en hoogstens vragen stellen. Maar belangrijk is ook om te vertrouwen in andermans kennis, en je houden aan de daaruit volgende afspraken en regels.

Iedereen kent voorbeelden van gebrek aan kennis en teveel overmoedigheid in zijn eigen omgeving. En kijk op 'sociale media' en je ziet meerdere keren per seconde overmoedigheid voorbij komen. Ondertussen blijkt dat een politicus beter politiek bedrijft dan een zakenman. Dat een persoon met een meerjarige opleiding je wasmachine beter kan repareren dan je handige buurman. Dat een leraar beter onderwijs kan geven dan de ouders.
Ook ik zie het al jaren in het klein. Ambtenaren die niet doorverwijzen naar anderen, schrijvers die met onvoldoende kennis boeken schrijven, restauratiebedrijven die een historisch boekje schrijven, enzovoort.
Er blijkt zelfs een wetenschappelijke verklaring voor, het Dunning-Kruger Effect. Je weet niet wat je niet weet. Dat is op iedereen van toepassing en het helpt als je je daar bewust van bent. Het heeft niets met slim/dom of goed/slecht te maken, maar met de mate van kennis bezitten.

Natuurlijk worden er ook door deskundigen verkeerde beslissingen genomen. Zeker als er ook voor hen nieuwe situaties optreden en ze al lerende moeten werken. Wetenschappers en academici weten ook goed wat ze niet weten. Politici nemen beslissingen waarvan wij niet weten wat er allemaal meegewogen moet worden en wij blij mogen zijn dat wij die niet hoeven te maken. Journalisten doen over het algemeen hun best voor een samengevatte weergave van de werkelijkheid. Uiteraard zijn ze allemaal verantwoording schuldig, achteraf. Altijd is er wat te verbeteren, en soms zijn er onherstelbare blunders gemaakt.

Mijn goede voornemen is dat ik weer mijn kennis zal delen en graag die van anderen verneem.
Ik wens iedereen een heel voorspoedig en kennisrijk nieuwjaar. Opdat er in 2021 meer gelachen dan gehuild zal worden.

Video 'The Dunning-Kruger Effect' op YouTube

 

Fryslân Boppe

Tekst: René Ros.
Foto's: collectie René Ros.

Groepsfoto "Friesland Boppe" bij Fort aan de Nekkerweg.Tot mijn grote genoegen kon ik tien foto's en prentbriefkaarten uit de nalatenschap van één dienstplichtig militair verwerven. Ze beslaan de periode september t.e.m. december 1914. Het leukste was dat ik zijn naam en die van zijn dienstmakkers al wist...

Van de meeste kaarten is Willem Mulder de afzender en Cornelia van der Werf (*1885) de ontvanger. Op die kaarten staat ook 'Fort Nekkerweg' geschreven en de eenheid 2e Regiment, 2e Bataljon, 3e Compagnie. Dat 2e Regiment kan volgens de bezettingsstaat alleen het 2e Regiment Vesting-Artillerie zijn.

Hij komt op de lijst uit 1915 voor van de militairen van Fort aan de Nekkerweg die vrijgesteld waren van de stemplicht. Met daarbij zijn geboortedatum 14-6-1887 en geboorteplaats Staphorst. Online was een huwelijksakte met dezelfde naam en juiste leeftijd te vinden; in 1913 was ontvanger Cornelia van der Werf in Sneek zijn vrouw geworden. Het identificeren van een militair gaat niet vaak zo makkelijk en overtuigend!

Zes van de tien foto's zijn groepsfoto's. Een is vermoedelijk op de Oranje-Nassaukazerne in Amsterdam gemaakt. Een andere foto toont manschappen bij een aantal tenten met een bergloods op de achtergrond; maar Fort aan de Nekkerweg had geen bergloods!?
De interessantste foto toont 11 manschappen achter een krijtbord met de tekst "1914 Mobilisatie" en "Fryslân Boppe". Ze staan voor de rails van de stoomtram Purmerend - Alkmaar. Tabak roken was toen nog gewoon: vier roken een pijp, twee een sigaar en één een sigaret.
Omdat de lijst van manschappen in een database zit, was het eenvoudig om te achterhalen dat er 25 Nekkerweggers geboren waren in Friesland en 13 er woonachtig waren. De kans is dus groot dat we weten wie ze zijn, maar wie is wie?
Wel laat de groepsfoto mooi zien dat ook dienstplichtigen uit Friesland de forten in Noord-Holland moesten bezetten. Willem Mulder was al gehuwd en een import-Fries, maar welke stambomen hebben een andere tak gekregen omdat een Fries nabij het fort aan de vrouw raakte? Niet dat er toen geen buitenechtelijke kinderen waren, maar je snapt wat ik bedoel?

"De Landweer bestaat voor een groot deel uit heeren, die getrouwd zijn, geëngageerd of die daarvoor studeeren."Op 24 oktober 1914 was Mulder blijkbaar met verlof in Franeker en stuurde Uitze Jans Wijmenga (1879-1958, ook bekend uit de lijst en ook een Fries) hem een soortgelijke groepsfoto met negen manschappen. "Kamer 28 present, kijkjes gekomen voor middag orders, gegroet van slaapje, uw paketten zijn in ontvangst genomen" schreef hij achterop. Kamer 28 zit rechts in het hoofdgebouw, zodat zij tot de bemanning van de rechter keelkazemat of rechter hefkoepel behoorden. Helaas is niet, bijvoorbeeld met een kruisje, aangegeven wie Mulder en Wijmenga op de groepsfoto's zijn.
Vijf dagen later was Mulder terug in Noord-Holland en schreef hij aan zijn vrouw: "Thans voor dienst op de fiets in Zaandam. Ik heb het Czaar Peterhuisje gezien. Gegr[oet] lieven vrouw". Drie weken later schreef hij: "Lieve Vrouw! Bij leven en welzijn kom ik zaterdagmiddag om half 2 thuis; ik denk dat ik met de "bokkenwagen" thuis kan nl. over Stiens doch zeker kan ik het niet zeggen. Haal me maar niet af."

Op 21 december 1914 werd hun dochter Gesiena geboren, het enige kind waar ik een vermelding van kon vinden. Zijn vrouw was dus zwanger toen hij voor de mobilisatie op moest komen en de vele kaarten stuurde...
Die dochter overleed op 14 december 1940 in Leiden, slechts 25 jaar oud. Willem Mulder zelf overleed op 15 april 1945 in Arnhem, op de laatste dag van de bevrijding van die stad. De kans bestaat dat beiden oorlogsslachtoffers waren, maar daarover kan ik online niets vinden en weet niet welke bronnen te raadplegen. Als iemand mogelijkheden ziet om dat verder uit te zoeken, dan verneem ik dat graag.

Omdat het Nationaal Archief heel beperkt open is, zijn de controlelijsten van de twee genoemde militairen nog niet geraadpleegd. De militaire stamboeken zijn tegenwoordig online in te zien en wel geraadpleegd. Met de beschikbare informatie zijn toch al twee korte biografieën van hen aan de website toegevoegd. Zodat iedereen hun namen kan weten en ze een beetje voortleven in onze herinneringen.

Kanonnier Mulder (nieuw)
Kanonnier Wijmenga (nieuw)
Wie waren de 1.004 militairen in de Beemster? (deel 1/2)
Wie waren de 1.004 militairen in de Beemster? (deel 2/2)

 

Statistiek 2020

Tekst: René Ros.

In heel 2020 werden er ongeveer 100.000 bezoeken aan de website Stelling van Amsterdam gebracht. In totaal zijn er bijna 1,8 miljoen bezoeken aan de website gebracht sinds de eerste publicatie in 1999. De website is 252 MB groot en bestaat uit 1.194 webpagina's inclusief de nieuwsbrieven.

Grafiek van bezoeken per jaar sinds 1999.Per maand waren er gemiddeld 8.300 bezoeken oftewel 274 per dag. Deze keer waren maart en april, de eerste maanden van de eerste lockdown, de drukste maanden en december de rustigste maand. De afgelopen jaren is er veel last geweest van log-spammers maar dat lijkt te verminderen. Ook waren er minder nieuwsbrieven en helemaal geen thema-nieuwsbrieven die over het algemeen beter gelezen worden.

Het aantal nieuwsbrieven was met elf stuks acht lager dan het jaar ervoor, met nul thema-nieuwsbrieven. Het aantal abonnees is het afgelopen jaar gestegen naar 800. Maar de verschuiving naar sociale media is voortgezet: 696 volgers op Twitter, 382 op Facebook, 237 op Instagram en 50 op LinkedIn. Bij elkaar 2.165 personen.

Tevens zijn er via de website 78 vragen ontvangen. Er zijn 11 activiteiten georganiseerd of aan bijgedragen, merendeels online, met 225 deelnemers.
De foto-collectie over de Stelling en ander militair erfgoed omvat nu 92.500 digitale opnamen (293 GB). Het Stelling Forum is ongeveer 70.000 keer (+56%) bezocht en de website over het Documentatiecentrum zelf ongeveer 18.000 keer. Er werd 2.600 km (-30%) voor gereden en in de bibliotheek zijn 41 mensen ontvangen of online gesproken. Als specialist Stelling van Amsterdam bij het Kenniscentrum Waterlinies zijn er besprekingen met 96 personen geweest.

 

Onzichtbaar militair erfgoed

Tekst: René Ros.
Met dank aan: Defensie Pijpleiding Organisatie.
Bron: Defensie Pijpleiding Organisatie. Licence to Operate door Daniëlla Jansen, Ministerie van Defensie, Defensie Materieel Organisatie (2012).

Fossiele brandstoffen waren en zijn nogsteeds van vitaal belang voor een leger. Vaste steenkool in de 18-20e eeuw en vloeibare olie in de 19-21e eeuw. Pijpleidingen ten behoeve van de landsverdediging kwamen pas in de 20ste eeuw, maar ook daarvan is het nodige alweer afgedankt en erfgoed geworden. Zo ligt er ook in de Stelling van Amsterdam een stukje ondergrondse infrastructuur uit de Koude Oorlog. Laten we hopen dat de rest spoedig groener benut wordt of ook erfgoed wordt.

Aansluiting op een defensie-pijpleiding, ergens in Nederland.In 1957 werd de stichting Defensie Olie Centrale (DOC) opgericht met als doel om het Nederlandse deel van het Central Europe Pipeline System (CEPS) te beheren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren tijdelijk pijpleidingen aangelegd om de troepen van brandstof te voorzien. In de Koude Oorlog werden meerdere permanente leidingnetten aangelegd waaronder het CEPS in België, Frankrijk, Nederland en het toenmalige West-Duitsland.
Het doel van het CEPS was om vanuit verschillende havens, vaak met olieraffinaderijen, brandstof via 5200 km. leidingen naar het potentiële strijdveld in Duitsland te pompen. En er was vast voorzien dat bij een terugtrekking er ook gebruik van gemaakt kon worden. Ook de vliegvelden in dat achterland konden ermee van brandstof worden voorzien. Tegenwoordig heet de beheerder van het Nederlandse deel, Defensie Pijpleiding Organisatie (DPO).

De kentekens van de verschillende auto's die ik heb gehad, zullen via camerabeelden wel in de MIVD databases terecht zijn gekomen met de aantekening "ongevaarlijke mafkees". Want ik heb in de loop van de decennia diverse locaties opgezocht en van buitenaf gefotografeerd, vooral tijdens binnenlandse vakanties. Enkele van die installaties zijn ondertussen gesloopt. De rode paaltjes en putten zijn naalden in een hooiberg, en het zoeken ernaar vergelijkbaar met zoeken naar grenspalen. Op de Risicokaart-website kan je de DPO-leidingen gewoon vinden, zeker als je weet waar ze beginnen en eindigen. Fascinerend, maar hier moet het een kort verhaal blijven.

Een put in de Geniedijk Haarlemmermeer.Ook tussen Rotterdam-Pernis en Schiphol ligt, via Zoetermeer, een dergelijke pijpleiding (31B ZS 12") die nu voor de aanvoer van kerosine wordt gebruikt. Jarenlang voeren er ook tankschepen, waarvan gezegd wordt dat dat was om het bestaan van de pijpleiding geheim te houden. Het kan ook zijn dat de capaciteit onvoldoende was, maar dat is speculatie. Op een kaart uit 2008 was nog een oudere en kleinere leiding naar Schiphol te zien die niet meer gebruikt werd. En wel de leiding P17 YSK 4" en ookwel PSK4 genoemd. De leiding liep van Pernis, via de vliegvelden Ypenburg en Valkenburg naar Schiphol. In de afkortingen herken je de letters van die aansluitingen, maar niet de K.

Op diezelfde kaart staat de leiding aangegeven tussen Aalsmeer via Mijdrecht naar Loenersloot waar het eindigt. Mijn theorie is dat de leiding langs de snelweg A2 naar depot Klaphek (nabij Nieuwegein) liep, en na buitengebruikstelling bij een verbreding van de snelweg is opgeruimd. De rest moet nog ondergronds aanwezig zijn, maar staat niet op de Risicokaart. In de Stelling liep de leiding onder een deel van de Geniedijk Haarlemmermeer met een aansluiting op het pompstation Schiphol (5SCP) dat op de Batterij aan de Aalsmeerderweg stond. In dat stuk Geniedijk zit nog een vreemde, afwijkende put. Is dat een zichtbaar restant van leiding 'YSK' ?

In juli besloot ik brutaal te zijn en gewoon al mijn vragen voor te leggen aan de partij die het antwoord weet: DPO. En niet alleen vragen over de omgeving Amsterdam maar ook over vooral afgestoten locaties in de rest van Nederland. Dezelfde dag kreeg ik al een enthousiaste reactie met een deel van de antwoorden en de belofte een en ander na te zoeken. Daarna heb ik helaas geen reactie meer ontvangen. Zijn de leidingen toch nog wel wat geheimer dan je zou denken? Of sta ik bij de MIVD met een zwaardere classificatie genoteerd?

Batterij aan de Aalsmeerderweg
Defensie Pijpleiding Organisatie
Risicokaart

 

Dit jaar een eeuw geleden...

Tekst: René Ros.
Foto's: collectie René Ros.

Tussen 2020 en 2029 zitten we in een periode dat we niet kunnen stilstaan bij bouwwerken die 100 jaar oud zijn geworden. Tussen 1920 en 1929 was het kazematloos tijdperk. De bezuinigingen na de Eerste Wereldoorlog waren een belangrijke aanleiding.

Fortwachter Van der Klip.Dit jaar een eeuw geleden...

... werd de Positie van IJmuiden inclusief het fort buiten de Stelling geplaatst en werd het onderdeel van de kustverdediging,
... werden de sectorparken hernoemd tot Stellingparken omdat de sectoren werden opgeheven,
... werd de Marechaussee Kazerne Nieuwer-Amstel (Amstelveen) in gebruik genomen,
... werd de Marechaussee Kazerne Watergraafsmeer gebouwd,
... werd er voor het Fort bij Muiderberg een ontwerp opgesteld voor een aarden werk met losse kazematten,

... hervatte de Buskruitfabriek De Krijgsman de productie van kruit voor militaire doeleinden,
... werd het permanente detachement van de Luchtvaartafdeling op Vliegkamp Schiphol opgeheven,

... gingen de op Fort bij Spijkerboor gevangen dienstweigeraars in hongerstaking,
... ging Fortwachter Van der Klip een zesjarig dienstverband aan en reisde hij naar Indië,
... ontving Genie-officier Dudok het onderscheidingsteken voor langdurige Nederlandse dienst als officier,
... overleed voormalig Stellingcommandant Fabius,

Het gehele jaar zijn deze en 3.400 andere historische gebeurtenissen te vinden in de Historische Kalender. Op de bewuste datum worden ze automatisch gepubliceerd op onze Twitter en FaceBook kanalen.

Luchtfoto van Fort bij IJmuiden.

 

Reserve-officier Segov te Uithoorn

Tekst: René Ros.
Foto: collectie René Ros, Theo Thijssen Museum.

In de vorige nieuwsbrief werd in het artikel 'De voetbal én de medaille waren rond' aangegeven dat de naam van de fortcommandant van Fort bij Uithoorn daar ook bij genoemd werd. Die commandant ontving op 1 juli 1916 de ruim 200 man van de 75-km afstandsmars op het fort. Het leek heel moeilijk om in een familie van beroepsmilitairen de juiste Segov te vinden.

"Het uitdeelen der medailles"Uit het verslag in de krant De Courant komt een gunstig beeld van Segov naar voren. In hoeverre het waarheidsgetrouw is, is natuurlijk niet bekend maar in het mooie taalgebruik van destijds was het heel vriendelijk omschreven:
"De deelnemers, die Zaterdag, over drieën uit het Stadion vertrokken, kwamen nog voor den vastgestelden tijd - tegen half acht - in uitstekende conditie aan het fort Uithoorn aan. Een eind voor Uithoorn werd de troep ingehaald door de muziek van de groep De Nes, waarna men onder de tonen van een opgewekten marsch zich gezamenlijk naar het fort begaf. Hier werden de deelnemers op allerhartelijkste wijze door den fortcommandant. kapt. Segov, ontvangen. Door diens toedoen was de cantine [bergloods?] feestelijk versierd en werden den deelnemers allerlei versnaperingen aangeboden. Ook de verzorging der manschappen was prachtig in orde. De ontvangst der onderofficieren was opgedragen aan serg.-maj. De Blonde. Het geheel was schitterend, hetgeen door de deelnemers natuurlijk ten zeerste geapprecieerd werd. Een woord van hulde voor kapt. Segov, die reeds zooveel deed voor de bevordering van de sportbeoefening door de bezetting van zijn fort is hier volkomen op zijn plaats. Precies 9 uur vertrokken de deelnemers naar het tweede rustpunt. fort Hoofddorp, waar de troep 12 uur in goede conditie aan kwam."

Alhoewel zelfs geen voorletters gegeven waren, werd een poging gedaan meer over Segov en De Blonde te vinden. Van De Blonde was al snel duidelijk dat er online geen mogelijke kandidaten te vinden waren. Bij Segov was het probleem anders, daar werden te veel kandidaten gevonden waaronder vier militairen die als officieren in het Nederlandsch Indisch Leger hadden gediend. Twee ervan hadden een hoogste rang boven die van een fortcommandant, zodat Jan Paul Willem Segov als kapitein de meest waarschijnlijke kandidaat werd. Voor alle kandidaten werd gezocht naar meer informatie die dat kon bevestigen of ontkrachten.

Tot mijn grote verbazing bleek op een persoonskaart van Jan Paul Willem Segov in het online bevolkingsregister van 's-Gravenhage, weliswaar in potlood maar toch duidelijk, naast de stempel 'gepensioneerd' te staan: "de man is in militairen dienst sedert de mobilisatie. Te Uithoorn (fort)". Vervolgens kon zijn KNIL-stamboek vermelding online bij het Nationaal Archief ingezien worden. Alle bevorderingen, overplaatsingen en eenheden stonden er in, evenals krijgsverrichtingen. En de gedigitaliseerde Officiersboekjes van het Nationaal Militair Museum gaven aanvullende informatie over zijn tijdelijke aanstelling tijdens de mobilisatie.
Een andere Segov bleek zijn vader te zijn, die in Indië een echte ijzervreter moet zijn geweest en PTSS moet hebben gehad. Hij was ridder, officier en commandeur in de Militaire Willems-Orde. Hij ontving zelfs een Eeresabel vanwege dapperheid, welke nu tot de collectie van Museum Bronbeek behoort.

Theo ThijssenAl met al weten we vooral veel over zijn tijd in Indië, van het feit dat hij in dienst ging in zijn woonplaats Meester Cornelis tot het jaarbedrag van zijn pensioen. Wellicht heeft hij andere, ons bekende militairen daar meegemaakt, zoals De Grave, Hioolen en Van Linden Tol. Over zijn tijd als fortcommandant zal niet gauw een dagboek opduiken. Wat er van hem bekend is, is beschreven in een nieuwe biografie op de website. Helaas zijn er geen foto's bekend.
En toch hebben we nogmaals een flinke mazzel. Een van de weinige dienstplichtigen die persoonlijke verhalen over de mobilisatie in de Stelling heeft nagelaten, zat op hetzelfde fort. De summiere beschrijvingen die meester Theo Thijssen van zijn fortcommandant gaf, komen overeen met Segov. Ik sluit dit artikel dan ook met plezier af met twee citaten van Thijssen. De eerste komt uit een verhaal "over burokratenrommel en geldweggooierij in ons leger" (Brieven aan zijn uitgever p.81-82) en de tweede uit een lang verhaal over tekort aan petten en een overschot aan brandemmers (Egeltje, 'De Petten' p.133).

"Daar is bijv. onze fortcommandant, de kapitein; van het Indische leger, een kerel, waarvan wij stuk voor stuk de overtuiging hebben, dat hij voor z'n taak in werkelikheid zou staan, en die bovendien beschikt over zeer veel takt, en welwillendheid; als men deze man enige zelfstandigheid liet, hij zou werkelik de maatschappelike nadelen voor ons zo gering mogelijk weten te maken, zonder iets van z'n militaire plicht te verwaarlozen. Maar de man wordt gewoon begraven onder een berg papier, en is gedwongen, tegen zijn eigen verstand in, de militaire idioot uit te hangen."
"Toen 'k voorbij de kapitein z'n kamer ging, zag ik daar de oppasser staan, met de brandemmer op [zijn hoofd]. Hij scheen een komiek verhaal te doen, want de kapitein lag slap gevallen in z'n stoel, en veegde zich de tranen uit de ogen..."

Fortcommandant Segov (nieuw)
Korporaal Thijssen
Fort bij Uithoorn
Artikel 'De voetbal én de medaille waren rond' in Nieuwsbrief 495
De stellingwedstrijden van de Centrale Sportcommissie in De Courant d.d. 03-07-1916

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. Activiteiten zoals rondleidingen worden mogelijk door andere partijen georganiseerd en de verantwoordelijkheid voor inhoud, uitvoering e.d. ligt geheel bij de betreffende partij. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Alle rechten voorbehouden, o.a. gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
ReneRos.biz voor ontwikkeling, advies & expertise en opleidingen voor Filemaker database-toepassingen. (Advertentie)
 
 
 
FMTraining - Trainingen en cursussen voor gebruikers en ontwikkelaars van FileMaker (Advertentie)