|
InleidingHet is gelukt om een nieuwsbrief over interessante activiteiten in de 2e helft van 2026 samen te stellen. Deels eigen lezingen voor derde partijen en een eigen wandeling. Maar ook twee activiteiten van sympathieke partijen, die vanwege inhoud en niveau zijn aan te bevelen. Tip: houd de cursor boven de afbeeldingen om een beschrijving te lezen.
|
Dienstberichten- Tijdens Open Monumentendag op 12 en 13 september is ook het Fort bij Uithoorn open voor publiek. Informatie over het programma, tijden enzovoort is op dit moment nog niet beschikbaar. René Ros zal een lezing verzorgen over de Stelling van Amsterdam. Het fort is vrijwel nooit openbaar toegankelijk, dus maak gebruik van deze gelegenheid! En kom de herbouwde bergloods bekijken! - In de avond van 12 november zal een lezing over de Stelling van Amsterdam verzorgd worden voor de Historische Kring Stad Muiden. Nadere informatie volgt later.
|
Open Monumentendag op Fort aan de DrechtTekst en foto: Peter Schat (Stichting Beheer Historisch Erfgoed Uithoorn). Op zaterdag 12 september biedt het Fort aan de Drecht bij Uithoorn weer een aantrekkelijk aanbod vanwege de Open Monumentendag. Met een nieuwe tentoonstelling in de keelkazemat, verschillende lezingen en rondleidingen.
In de keelkazemat is een expositie over dit fort en Unesco-monument de Stelling van Amsterdam. Het aan de frontzijde van het fort gelegen terreplein is, net als vorig jaar te bezoeken tijdens Open Monumentendag, waar ook de unieke pantserstand en twee opstelpunten voor mitrailleurs staan. Vanuit de pantserstand werd de inmiddels verdwenen damsluis in de Drecht bewaakt, een cruciaal waterstaatkundig werk voor de onderwaterzettingen in de Stelling van Amsterdam. De gehele dag door zijn er na de opening van de expositie om 10.00 uur en de aftrap van de Open Monumentendag in Uithoorn door burgemeester Pieter Heiliegers, lezingen, presentaties, filmpjes te zien en worden er rondleidingen gegeven. René Ros (Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam) toont aan de hand van uniek historisch beeldmateriaal hoe de betonnen forten van de Stelling van Amsterdam zijn gebouwd. Wim de Natris (Stichting Militair Erfgoed) geeft een presentatie over linies en stellingen in Nederland en omringende landen. En Peter Schat (Stichting Beheer Historisch Erfgoed Uithoorn) toont foto's en films over de Stelling van Amsterdam en het Fort aan de Drecht. Het Fort aan de Drecht is gratis toegankelijk van 10.00 tot 16.00 uur. Zie gedetailleerd programma op de website Open Monumentendag. Fort aan de Drecht
|
Wandeling Acht bastions van WeespTekst: René Ros (Stichting MEGA). Weesp wordt wel eens een halve vestingstad genoemd. Ga mee met een wandeling om bijzonderheden van alle acht bastions te bekijken, georganiseerd door Stichting Militair Erfgoed Groot-Amsterdam.
De wandeling is op zondag 20 september en begint om 14.00 uur bij het treinstation van Weesp. We eindigen tussen 16.00 en 16.30 uur bij Café 't Helletje voor consumpties op eigen kosten. Het café ligt vlakbij het beginpunt van de wandeling. Aanmelden vooraf is gewenst en de kosten bedragen 5 euro per persoon. Betaling kan vooraf met informatie die u na aanmelding ontvangt of bij aanvang van de wandeling. Aanmelden kan met onderstaande link tot en met 18 september zolang er plaatsen beschikbaar zijn. Aanmelden op website Doc.centrum Stelling van Amsterdam
|
Symposium WeerbaarheidTekst: Nederlandse Vereniging voor Militaire Historie.
In augustus 2026 bestaat onze vereniging 60 jaar. We vieren ons zestigjarig bestaan met een symposium én de uitgave van een jubileumboek. Hoofdsponsor van dit symposium is de Stichting Vrijwillige Landstorm. Het programma bestaat uit acht verschillende lezingen, zoals 'Studentenweerbaarheid door de eeuwen heen' en 'Pieter Scharroo en de brede weerbaarheid in het interbellum'. Het symposium vindt plaats op zaterdag 26 september van 10.00-16.00 (inloop vanaf 09.30 uur) en omvat ook consumpties, lunch en borrel. De kosten (deelname inclusief een lunch) zijn €30,- voor leden en €45,- voor overige belangstellenden. Programma en aanmelden op website Mars et Historia
|
Les over de Stelling van AmsterdamTekst: Volksuniversiteit Amsterdam. Wegens succes en goede waarderingen, staat bij de Volksuniversiteit Amsterdam wederom een uitgebreide lezing over de Stelling van Amsterdam op het lesprogramma. Deze vindt plaats op 7 oktober aanstaande, wordt weer door René Ros verzorgd en iedereen kan deelnemen.
In de Vestingwet 1874 werden onze verdedigingslinies wettelijk vastgelegd waaronder een geheel nieuwe linie rond Amsterdam. Water vormde de eerste en belangrijkste verdediging en vervolgens verschenen forten op de plaatsen waar het water onvoldoende een barrière vormde. Maar zonder voldoende voeding en materiaal zou een vijand nooit lang te weerstaan zijn en ook daaraan is veel geld en aandacht geschonken. Tijdens de Eerste Wereldoorlog beleefde de Stelling van Amsterdam haar hoogtepunt toen duizenden militairen, veelal oudere dienstplichtigen, meerdere jaren in de forten leefden. Wie waren die militairen en wat was het doel van hun inzet en daarmee van de Stelling? Er heeft nooit een vijand voor de Stelling gestaan, maar is het daardoor nutteloos geweest? Tegenwoordig gebruiken we de Stelling als recreatiegebied en de forten voor heel verschillende doeleinden. In een multimediale presentatie maakt René Ros de vrijwel onzichtbare Stelling van Amsterdam zichtbaar. Hij voert sinds 1998 als vrijetijds-historicus archief- en veldonderzoek uit naar het militair erfgoed in de regio Amsterdam. De les duurt 1,5 uur en vindt op 7 oktober as. vanaf 19.30 uur plaats in het St. Nicolaaslyceum, Beethovenplein 2 in Amsterdam. Deelname is alleen mogelijk bij vooraf inschrijven en de kosten bedragen €22,00. Lezing 'De Stelling van Amsterdam' op website Volksuniversiteit Amsterdam
|
Dag van de Militaire GeschiedenisTekst en foto's: Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH). Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) organiseert dit jaar op 10 oktober opnieuw de Dag van de Militaire Geschiedenis. Het evenement sluit aan bij het thema van de landelijke Maand van de Geschiedenis van dit jaar, 'Lichaam & Geest', en is gratis toegankelijk na aanmelding. Het programma brengt militaire geschiedenis en actuele inzichten samen in een gevarieerde dag vol lezingen en activiteiten.
Daarnaast is er aandacht voor de geestelijke dimensie van militair optreden, met lezingen over geestelijke verzorging binnen Defensie tijdens de Tweede Wereldoorlog, de Indonesische periode en de Korea-oorlog, en over Indonesiëweigeraars die worstelden met gewetensvragen en gevangenschap. De Koude Oorlog komt terug in onderzoek naar de Nederlandse Stay Behind-organisaties, terwijl ook oudere krijgsgeschiedenis wordt belicht, zoals de beleving van Nederlandse troepen in Napoleons Grande Armée. Verder wordt stilgestaan bij de revalidatie van Oekraïense militairen, waarin herstel, veerkracht en mentale weerbaarheid centraal staan. Naast de lezingen kunnen bezoekers deelnemen aan battlefield tours naar onder meer Bezuidenhout, de Waalsdorpervlakte en Clingendael. Hier worden rondleidingen gegeven door experts van het NIMH die de bezoekers mee terug de tijd in nemen.
Meer informatie over het programma is op de website te vinden. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden om het evenement te bezoeken. Programma 'Dag van de Militaire Geschiedenis' op website Nederlands Instituut voor Militaire Historie
|
12-11 HKSM
|
Les over Bouw van Stelling-fortenTekst: Volksuniversiteit Amsterdam. Op 18 november wordt voor de eerste keer een les bij de Volksuniversiteit Amsterdam verzorgd over de bouw van de betonnen gebouwen van de forten van de Stelling van Amsterdam.
Samen met Stelling van Amsterdam deskundige René Ros ga je de foto's bekijken: wat valt je op en wat is dat daar? En wat zie je nog over het hoofd? Een stap terug in de tijd van de toenmalige bouwwereld. Ook de bouw van bomvrije gebouwen op andere forten moet het volgens die werkwijze hebben plaatsgevonden. De forten zijn een onderdeel van de De Stelling van Amsterdam, UNESCO Werelderfgoed sinds 1996. Water vormde de eerste en belangrijkste verdediging en vervolgens verschenen forten op de plaatsen waar het water onvoldoende een barrière vormde. Tijdens de Eerste Wereldoorlog beleefde de Stelling van Amsterdam haar hoogtepunt toen duizenden militairen, veelal oudere dienstplichtigen, meerdere jaren in de forten leefden. De lezing is interactief doordat deelnemers gevraagd wordt te zeggen wat ze in elke foto opmerken en herkennen. De presentator wijst daarna op de niet opgemerkte zaken en geeft achtergrond-informatie. Uitermate interessant voor fortengidsen en anderen. René Ros voert sinds 1998 als vrijetijds-historicus archief- en veldonderzoek uit naar het militair erfgoed in de regio Amsterdam. De les duurt 1,5 uur en vindt op 18 november as. vanaf 19.30 uur plaats in het St. Nicolaaslyceum, Beethovenplein 2 in Amsterdam. Deelname is alleen mogelijk bij vooraf inschrijven en de kosten bedragen €22,00. Lezing 'Bouw van Stelling-forten in foto's' op website Volksuniversiteit Amsterdam
|
Lezing Stay Behind-organisaties op Fort bij UithoornTekst: stichting Cultureel Erfgoed Koude Oorlog (CEKO) en René Ros. Het evenement '35 jaar Einde Koude Oorlog' (EKO 1991-2026) zal worden gehouden gedurende het weekend van zaterdag 12 december & zondag 13 december 2026. Stichting Cultureel Erfgoed Koude Oorlog (CEKO) is de initiatiefnemer en het Fort bij Uithoorn is een van de deelnemende locaties.
Of je nu een geschiedenisfanaat bent, een avontuurlijke ontdekker, of gewoon nieuwsgierig naar deze bijzondere periode, samen brengen we het erfgoed van de Koude Oorlog in Nederland tot leven. Op de website '35 jaar EKO' vind je een overzicht van alle deelnemende locaties in Nederland. Een aantal van de locatie vormen een radionetwerk. Het Fort bij Uithoorn is vooralsnog de enige locatie in de regio Amsterdam die deelneemt. Als depot van de Stay Behind-organisatie 'Operaties' werd het oude fort in het geheim hergebruikt tijdens de Koude Oorlog. Het fort is open voor bezoekers en er worden rondleidingen gegeven. En op juist die historische locatie verzorgt René Ros een lezing over de Stay Behind-organisaties. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de Stay Behind-organisaties Operaties en Inlichtingen opgezet, onterecht ook wel 'Gladio' genoemd. Het doel was om bij het uitbreken van een nieuwe oorlog verzetsactiviteiten te organiseren, waarbij men vooral dacht aan een inval van Rusland (toen USSR) en haar bondgenoten. De lezing is gebaseerd op de publicatie 'Beste Nederlanders' over een brief van het hoofd van de sectie Sabotage van Operaties, werkend onder de dienstnaam 'Pelt'. Het bevat naast de brieftekst, ook de resultaten van onderzoek ter verificatie en ter aanvulling van de brief. Hierdoor is veel nieuwe informatie aan het licht gekomen. Zo weten we nu welk Amsterdams grachtenpand ze als kantoor gebruikten. En ook welke forten ze gebruikten: Fort bij Spijkerboor, Fort bij Uithoorn, Fort bij Nigtevecht, Fort op de Biltstraat, Fort aan de Uppelse Dijk en Werk aan de Bakkerskil. Nadere informatie volgt later. '35 jaar EKO' op website stichting Cultureel Erfgoed Koude Oorlog
|
Lezing Stay Behind-organisaties in SleeuwijkTekst: René Ros (DStvA). Op dinsdag 15 december organiseert de Historische Kring het Oude Land van Heusden en Altena een lezing over de Stay Behind-organisaties in Nederland. In haar gebied liggen twee forten die door een van de twee organisaties zijn gebruikt. De lezing geeft een overzichtelijke samenvatting, ondersteunt met beelden, over wat we weten over de Stay Behind-organisaties.
De lezing is gebaseerd op de publicatie 'Beste Nederlanders' over een brief van het hoofd van de sectie Sabotage van Operaties, werkend onder de dienstnaam 'Pelt'. Het bevat naast de brieftekst, ook de resultaten van onderzoek ter verificatie en ter aanvulling van de brief. Hierdoor is veel nieuwe informatie aan het licht gekomen. Zo weten we nu welk Amsterdams grachtenpand ze als kantoor gebruikten. En ook welke forten ze gebruikten: Fort bij Spijkerboor, Fort bij Uithoorn, Fort bij Nigtevecht, Fort op de Biltstraat, Fort aan de Uppelse Dijk (nu weer Fort Altena) en Werk aan de Bakkerskil. René Ros (Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam) geeft deze lezing op 15 december in het Cultureel Centrum de Bolderik in Sleeuwijk (Nanningh Keyserstraat 2). Sleeuwijk lig aan snelweg A27 ten zuiden van Gorinchem. De lezing is voor leden van de historische kring gratis, de kosten voor niet-leden zijn 5 euro. Aanmelden kan bij de secretaris van de historische kring: secretariaat@hkheusden-altena.nl Historische Kring het Oude Land van Heusden en Altena
|
|
Vond je een nieuwsbrief interessant? Maar ben je nog geen abonnee? Abonneer je dan op de Abonneren pagina om toekomstige nieuwsbrieven te ontvangen! Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. Abonnementen kunnen in uitzonderlijke situaties zonder informeren en/of zonder opgaaf van redenen geweigerd of beëindigd worden. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Wij hebben ons best gedaan om alle rechthebbenden op deze website / nieuwsbrief te achterhalen. Eenieder die meent dat zijn/haar materiaal zonder voorafgaande toestemming hier is gebruikt, verzoeken wij om zich tot ons te wenden. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. Genoemde activiteiten zoals rondleidingen worden mogelijk door andere partijen georganiseerd en de verantwoordelijkheid voor inhoud, uitvoering e.d. ligt geheel bij de betreffende partij. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. |
Nieuwsbrief 575
In de ruimtes van het Fort aan de Drecht, waar de soldaten verbleven, zijn nu de werkplaatsen van Crea, vinden diverse bedrijven een onderkomen waaronder een tekstbureau en een schoonheidssalon, een wijnopslag annex -handel en heeft een kunstenaar er zijn atelier. Het fort herbergt ook weer een restaurant: bistro Fort 1911 opende vorig jaar zijn deuren en is inmiddels uitgebreid tot twee locaties in het fort, wat de gebruiksmogelijkheden aanzienlijk heeft uitgebreid.
Gids René Ros zal je wijzen op sporen in het stratenpatroon en onzichtbare bouwwerken. Ondersteunt met kaarten zullen de zichtbare sporen van de niet voltooide bastions tussen de woningen aangewezen worden. En hoe dat door soms bijzondere bebouwing nog te zien is. Daarna wandelen we over de vier wel voltooide bastions en worden onopvallende bouwwerken aangewezen: zichtbare bovengrondse én onzichtbare ondergrondse.
Op zaterdag 26 september 2026 viert de Nederlandse Vereniging voor Militaire Historie 'Mars et Historia' haar zestigjarig bestaan met een symposium. Hoofdsponsor van dit symposium is de Stichting Vrijwillige Landstorm. In het Waterliniemuseum, midden in de Nieuwe Hollandse Waterlinie, organiseren wij een dagvullend symposium.
Volksuniversiteit Amsterdam heeft een bijzondere band met de Stelling van Amsterdam - vanaf 1914 werden er cursussen op de forten verzorgd, om "de stemming opgewekt te houden en demoralisatie tegen te gaan". In deze lezing vertelt René Ros je over de 43 forten en batterijen rond de hoofdstad. De lezing is ook leerzaam en interessant voor gidsen en andere fortbetrokkenen!
Het lezingenprogramma verkent het thema 'Lichaam & Geest' vanuit uiteenlopende invalshoeken. Zo wordt ingegaan op sport als revalidatiemiddel voor gewonde militairen en veteranen, de ontwikkeling van sportgeneeskunde bij Defensie en de betekenis van lichamelijk herstel voor inzetbaarheid en welzijn. Ook komen persoonlijke en medische verhalen aan bod, zoals die van oorlogsvlieger Frits Overeynder en de behandeling van brandwonden binnen de zogenoemde Guinea Pig Club. 
In en rond het NIMH is er bovendien veel te beleven. Bezoekers kunnen een boekenmarkt bezoeken met militaire publicaties, deelnemen aan een genealogisch vragenuur met experts, en bijzondere topstukken uit de collectie bekijken. Op het buitenterrein zijn historische voertuigen van de Koninklijke Landmacht te zien en er is een quiz voor bezoekers die hun kennis willen testen.
In 1904-1906 heeft Eerste-Luitenant Willem Henri Cool foto's gemaakt van de bouw van de betonnen bomvrije gebouwen van het Fort bij Nigtevecht en Fort bij De Kwakel. Dergelijke foto's over een militair geheim en met fotografie nog in opkomst, zijn erg zeldzaam. De foto's uit de collectie van het Geniemuseum geven een spectaculair beeld van de fases van de bouw en welke tijdelijke voorzieningen er werden gebruikt.
35 jaar geleden kwam er een einde aan de Koude Oorlog. Het was een historische omwenteling die de wereld voorgoed veranderde. Met de val van het IJzeren Gordijn, de opening van grenzen en de geleidelijke ontmanteling van oude vijandbeelden brak een nieuw tijdperk aan. Oost en West zochten toenadering, samenwerkingen ontstonden en miljoenen mensen kregen nieuwe vrijheden en kansen.