Fort Zuidwijkermeer

(Batterij tegenover Zijkanaal B, Fort Zuidwijkermeerpolder, Fort in de Zuidwijkermeerpolder)

Historie:

1894-1895 verdedigbaar aardwerk
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus 1897, Stbl. 197)
1900-1903 bomvrije gebouwen
1913-1922 permanente vredesbezetting
1917 oprichting Luchtafweerafdeeling (11 april 1917)
1926 vestingwerk van de tweede klasse (K.B. 28 mei 1926, Stbl. 156)
1946-1947 Bewarings- en Verblijfkamp (15 december 1946-september 1947)
1950-1956 magazijncomplex
1953 vestingwerk van geene klasse (K.B. 10 april 1953, Stbl. 184)
1956 opheffing als vestingwerk (K.B. 14 juli 1956, Stbl. 416)
1958-1980 opslag springstoffen/trotyl MAAP/MGDM/Mundepcie (≤1958-ca. 1980)
1984-1999 opslag nitraatfilms Filmmuseum en Polygoon
1985 sloop bergloods (ca. 1985)

Locatie:

Het fort ligt in de Wijkermeerpolder. Het Noordzeekanaal, een van de belangrijkste toegangen tot de Stelling, loopt direct naast het fort. Achter de Linie Aagtendijk - Zuidwijkermeer waarin het fort ligt en die hier de hoofdverdedigingslijn vormt, ligt de Assendelver Zeedijk als tweede linie. (107.120/496.575)

Doel:

"Afsluiting en verdediging van het acces gevormd door het Noordzeekanaal met de daarlangsloopende Noordelijke dijk en de droogblijvende stroken."

Bezetting:

161 (1903), 170 (1913), 189 (1920), 9 off. en 12 onderoff. en 196 mansch. = 217 tevens 175 logies in bergloods (1924); 2e Regiment Vestingartillerie, 2e Bataljon, 4e Compagnie (1913-1922).
Zie Beambte Berkhof, Genieofficier Van Oldenborgh, Fortcommandant Roukema, Fortcommandant Van Steeden en Fortcommandant Van Vliet.
Zie ook Garnizoenen.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Model A, onversterkt beton en met opslagruimten onder de kazematten. De waterkelders en opslagkelders zijn unieke kenmerken van het interieur. Het fort is verbonden met de liniedijk naar het noorden.

Een nevenbatterij heeft ten zuiden van het fort gelegen maar is bij een verbreding van het Noordzeekanaal verdwenen. Het fundament van de bergloods is nog zichtbaar.

Volgens een verzetsgroep (Groep Albrecht) was er op 7 juli 1944 een Duitse bezetting van ongeveer 50 manschappen 'Herman Göring'.
Volgens een andere verzetsgroep (Bureau Inlichtingen Londen) werd het fort in april 1945 door de Duitse bezetter gebruikt voor de legering van 25 man Infanterie met als taak het aanleggen van MG nesten langs het Noordzeekanaal.

Van 15 december 1946 tot eind september 1947 had het fort een functie als Bewarings- en Interneeringskamp "Kamp Fort Zuidwijkermeer"? voor 300 politieke delinquenten. Samen met de kampen in het Fort aan de St. Aagtendijk en Fort bij Veldhuis deelde het de centrale keuken en ziekenzaal.
De delinquenten werden te werk gesteld bij onder andere Dienst Wederopbouw en Staatsbosbeheer.

In gebruik als munitiemagazijn van de Koninklijke Marine vanaf 1950 tot in de periode 1957-1970.
Zie Beambte J. Berkhof.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden: open polderlandschap rondom, de liniewal en het kanaal.

Flora & Fauna:

Het terrein is rijk aan broedvogels waaronder dodaars.

Gemeente:

Zaanstad, NH

Eigenaar:

Landschap Noord-Holland

Gebruiker:

-

Gebruik:

Opslag, wandelgebied
Zie bezoekinformatie over dit fort op de website Stelling van Amsterdam Recreatie.

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland; Lijst van Werelderfgoed UNESCO

Onderhoud:

Originele staat, constructie is redelijk goed.