Sluit [X]   
 

Fortwachter / Magazijnbeheerder Alberts in 1894: geboren te Muiden, Noord-Holland

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 10-12-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief 293

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam
Nummer 293 (10de jaargang, 16 april 2008)

Een nieuwsbrief over militair erfgoed in de regio Groot-Amsterdam. Tekst en foto's door René Ros tenzij anders aangegeven.
http://www.stelling-amsterdam.nl/

Deze nieuwsbrief is, met illustraties, ook te vinden op:
http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/

Heb jij informatie die in deze nieuwsbrief opgenomen moet worden? Stuur de informatie dan aan <e-mail adres vervangen door formulier>.

 

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

Hierboven staat achter de artikelen, indien van toepassing, welke gemeente het betreft.

 

Inleiding

Beste lezer,

Ja ja lezer, u moet niet elk artikel serieus nemen. Zeker niet op 1 april zoals het eerste artikel duidelijk wil maken.
Het hoofdartikel is gewijd aan de enige jaren geleden opgedoken foto's van het egaliseren van het Fort Uitermeer in 1954. Daarna over een nieuwe Waterlinie tentoonstelling in het Vestingmuseum en nog enkele aardige bevindingen in een boek over de Pruisische aanval in 1787. En tenslotte een verslag van een rondleiding op de Militaire Drinkwatervoorziening door een van de deelnemers.

De volgende nieuwsbrief zal waarschijnlijk op 30 april verschijnen.

René Ros

P.S. De tweede dagexcursie gaat door en er zijn nog slechts 9 plaatsen beschikbaar: http://doccentrum.stelling-amsterdam.nl/activiteiten/dagexcursie/

 

1 April: Fort aan de Fuikvaart in 2011

Het artikel 'Fort aan de Fuikvaart in 2011' in de vorige nieuwsbrief was een 1-april grapje en hopelijk kregen de lezers een glimlach op het gezicht. Maar wie weet wordt het ooit werkelijkheid?

Geen van de genoemde personen heeft gezegd wat er in het artikel staat. Maar de andere artikelen waren geen grap! En schrijver dezes is tevens de 'blunderende webmaster van Herstelling'.
Alle informatie over de genoemde forten klopt en daarmee zijn deze vaak onderbelichte forten even in de schijnwerper gezet. De bedragen die genoemd werden zijn de oorspronkelijk begrote bouwkosten uit 1910-1911, omgerekend naar het hedendaagse prijspeil.

Verrassend genoeg bleken enkele personen die in het artikel 'geciteerd' werden, het ergst in de grap te trappen. Represailles worden gevreesd doch een traditie lijkt ingezet...
Wellicht een goede beslissing geweest om het niet eerder te verzenden. Als het dan was opgepakt door de media, waren er dan opstootjes in de Haarlemmermeer en Muiderberg ontstaan?

Value of the Guilder: http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php (ook leuk om je zakgeld van vroeger om te rekenen)
Fort bij Velsen: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/velsen/
Fort bij Kwadijk: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/kwadijk/
Fort aan de Fuikvaart: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/fuikvaart/
Fort in de Botshol: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/botshol/
Fort aan de Winkel: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/winkel/
Fort bij Muiderberg: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/muiderberg/

 

Graven en opblazen op Fort Uitermeer

Met dank aan de Historische Kring Weesp.

In september 2003 kwam een oud-dienstplichtig korporaal terug op Fort Uitermeer. Hij had thuis nog wel wat oude foto's liggen van zijn diensttijd die hij in 1954 deels doorbracht op het fort (zie foto links) tijdens het egaliseren ervan...
Hij gaf afdrukken van de 10 foto's aan de Historische Kring Weesp (HKW) die ze in voorjaar 2004 in hun clubblaadje afbeeldde. Onlangs heeft schrijver dezes de foto's bij de HKW teruggevonden in een stapel folders en toestemming gekregen om de foto's te scannen en te publiceren (zie link naar fotoalbum onderaan dit artikel).

Van Scheindelen was dienstplichtig korporaal bij de verbindingstroepen en gedetacheerd bij de 102 Compagnie Mechanische Uitrusting van de Genie, gelegerd in Wezep. In ieder geval van februari tot en met juni 1954 werd deze eenheid op Fort Uitermeer met bulldozer's, vrachtwagens en een graafmachine aan het werk gezet. De wallen van het fort moesten geëgaliseerd worden en de gebouwen gesloopt om een nieuw munitiemagazijncomplex te bouwen.

De foto's tonen de ca. 20 manschappen in de koude en klamme lokalen van de nog intacte toren. Stapelbedden onder afbladderende witkalk en een kolenkachel met de schoorsteenpijp door een schietgat. Een eigen kok in de keuken en drie telegrafisten met een radiokamer voor contact met de rest van de landmacht.

Met explosieven werden de remises en "bunkers" opgeblazen waarbij de langslopende weg door twee soldaten "met een jungle-karabijn zonder munitie" werd afgezet. Er zijn drie foto's waarop een explosie is te zien, bij twee daarvan is het gebouw te zien. De laatste foto van het rolletje toont het opblazen van de V.I.S.-kanonkazemat uit 1933-1939 of een piramide, gezien het betonvlechtwerk (zie detailfoto rechts). De andere is het wachtgebouw tegen de toren, waar de stofwolken uit slaan (zie foto onder); de funderingen in de gracht herinneren nog aan dit gebouw.
Een van de soldaten is getrouwd met de dochter van de cafébaas en is de rest van zijn leven in de buurt van Fort Uitermeer gebleven.

Kpl. b.d. Van Scheindelen schreef in een brief over de mogelijke reden waarom de sloop van de toren werd gestopt. In die jaren moest al het oude en nutteloze gesloopt worden maar in de kazerne ging het gerucht dat de toren moest blijven als "landschaps-stoffering". Waarschijnlijk was het nooit de bedoeling de toren te slopen en is er ergens in de keten een verkeerde opdracht gegeven.

Fort Uitermeer: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/uitermeer/
Kazematten Uitermeer: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/uitermeer-kazemat/
Fotoalbum 'Uitermeer - Sloop 1954' op Forten Info: http://www.forten.info/cgi-bin/fotoalbum/emAlbum.cgi?c=show_thumbs;p=Stelling_van_Amsterdam/Uitermeer_-_Sloop_1954

 

Kraijenhoff schiet kazemat Vestingmuseum open!

Bron: persbericht Vestingmuseum Naarden.

Op vrijdag 4 april jl. heeft een nazaat van de ontwerper van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (Generaal C.R.T. Baron Kraijenhoff)* de opnieuw ingerichte kazemat W (Waterlinies) in het Nederlands Vestingmuseum geopend.

Vanaf het Beleg van Alkmaar tijdens de 80-Jarige Oorlog tot in de jaren 1950 is water het middel bij uitstek geweest om ons land te beschermen tegen vijanden van buitenaf. Wie kent ze niet, de verhalen van Leidens Ontzet (1574), het Beleg van Den Bosch (1629), het Rampjaar 1672 en de Oude Hollandse Waterlinie die de Franse legers van Lodewijk de XIVe wist tegen te houden. Alleen strenge vorst (zoals in 1794) maakte de waterlinies begaanbaar en het land kwetsbaar.

Na de Napoleontische tijd was het Generaal C.R.T. Baron Kraijenhoff die in opdracht van Koning Willem I de Nieuwe Hollandse Waterlinie vorm heeft gegeven. Hij ontwierp een linie van forten, vestingsteden en versterkingen achter een waterbarriere bestaande uit kunstmatig vol te laten lopen inundatiekommen. Tot aan de Tweede Wereldoorlog waren het deze Waterlinie en het daarachter gelegen Nationaal Reduit, de Stelling van Amsterdam, die Nederland moesten vrijwaren van oorlogsgeweld.

Kazemat W, onderdeel van bastion Turfpoort uit 1673, toont het verhaal van het gebruik van water als verdedigingsmiddel. Kaarten, diorama's, historische objecten en geluidsfragmenten in dit sfeervolle gebouw geven informatie, maar laten de bezoeker ook de geschiedenis beleven. Zelf de Waterlinie onder (echt!) water zetten kan ook in de Waterliniemaquette (zie foto links)**.

De weledele heer G. Baron Kraijenhoff en zijn zoon, hebben de opening op donderende wijze verricht (zie foto boven). Voor het publiek is de kazemat sinds zaterdag 5 april (Nationaal Museumweekeind) te bezichtigen.
Het Nederlands Vestingmuseum is momenteel bezig het gehele museum opnieuw in te richten met nieuwe exposities. Naar verwachting zal deze herinrichting in de zomer van 2008 afgerond zijn.

* Ook verantwoordelijk voor de Linie van Beverwijk, Linie van Noord-Holland en de Posten van Krayenhoff.
** Ga die Waterliniemaquette bekijken en bedienen!

Nederlands Vestingmuseum: http://www.vestingmuseum.nl/
Nieuwe Hollandse Waterlinie: http://www.forten.info/catalogus/nhw/
Ingenieur Krayenhoff: http://www.stelling-amsterdam.nl/mensen/krayenhoff/
Linie van Beverwijk: http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/beverwijk/
Linie van Noord-Holland: http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/noordholland/
Posten van Krayenhoff: http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/krayenhoff/

 

Patriotten 1787

Nieuwsbrief 280 van 1 oktober vorig jaar was geheel gewijd aan de Patriottische verdediging van Amsterdam tegen de Pruisische aanval in 1787 om het gezag van Stadhouder Willem V te herstellen. Daarbij was ook het boek "Pruissische Veldtogt in Holland, in 1787" door Th.P. von Pfau uit 1792 onder de aandacht gekomen. Dit boek is de afgelopen maanden in het Gemeentearchief Weesp geheel gelezen. Een interessant boek alhoewel de auteur ervan een algemene geschiedschrijving pretendeert maar vanuit het gezichtspunt der Pruisen en vaak enthousiast is over hun heldhaftigheid en edelmoedigheid.

Vooral de cijfers over gesneuvelden en gewonden zijn een aanvulling alhoewel over de Patriottische verliezen weinig bekend is omdat de burgers de gesneuvelden vrijwel onmiddellijk begroeven.
Aan Pruisische zijde zouden volgens Von Pfau in totaal 211 doden zijn gevallen waarvan 71 direct bij de gevechtshandelingen. De andere 140 overleden in de (veld)hospitalen. De hoofdaanval op Amstelveen en Kalfjeslaan eistte 16 doden en 47 gewonden. De aanval op Ouderkerk 4 doden en 8 gewonden. De schijnaanvallen op Diemen, Weesp en Muiden zouden volgens de schrijver te enthousiast zijn ingezet door de manschappen waardoor er 22 doden en 94 gewonden vielen. Van die 94 gewonden werden er 13 door de Patriotten krijgsgevangen gemaakt en naar Amsterdam overgebracht.

Ook staat in dit boek de eerder gelezen anekdote over de witte schimmel die door de Patriotten in de nachtelijke duisternis werd opgemerkt bij de aanval op hun post bij het Weesper Tolhek (nabij Diemen). In de oorspronkelijke tekst (nee, de s-toets was niet stuk) staat dat als volgt beschreven:
"De vijand, 't aannaderen de Pruisfen befpeurd hebbende, hadt zijne buitenfte posten ingetrokken, en begon uit zijne batterijen te vuuren. Een ongeloofljk getal kogels vloog langs den weg; dat der dooden en gewonden getuigde 'er van. Drie van de paarden, die 't Pruisfisch canon voorttrokken, lagen reeds op den grond uitgeftrekt; een daarvan was wit, wiens verwe den Patriotten beftierd hadt in de bedieninge van hun gefchut, in de duisternisfe. De Graaf Kalkreuth, gefteldheid van zaaken waarneemende, koos onmiddellijk zijn partij, en beval alle de troupen terug te deinzen, onder de befcherminge van 't Pruisfisch canon; maar een overmaat van moed en ijver deedt den foldaaten vergeeten 't geen zij aan hunne Chefs verfchuldigd waren, en zonder zich te bekommeren over hun verlies, wilde de voorften in den aanval volharden."
Op weg tussen Weesp en Diemen denkt uw schrijver op die plek, die goed is te herkennen aan een brug over het restant van de ringsloot van de Bijlmermeerpolder, vaak aan die witte schimmel en de arme soldaten...

Nieuwsbrief 280: http://www.stelling-amsterdam.nl/275-299/nieuwsbrief-280.htm
Patriotten 1787: http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/patriotten/

 

Excursie Militaire Drinkwatervoorziening

Door Erik Kappetijn.
Foto's: Hans Baas.

Zaterdag 29 maart organiseerde Stichting Mega een korte rondleiding op de voormalige Militaire Drinkwatervoorziening, naast de A-4, in het kader van de 'Groene Stelling', de opening van het bezoekers-seizoen. De Drinkwatervoorziening is een van de minder bekende objecten van de Stelling, en voor mij als niet-Amsterdammer tot deze excursie een onbekende grootheid. Doel was de steden Amsterdam en Zaandam van water voorzien in geval van een beleg, maar het grondwater bevat te veel ijzer om drinkbaar te zijn en moest gefilterd worden.

We verzamelden om 15.30 uur aan de toegangsweg naast de busbaan naar Schiphol en met een “Leids Kwartiertje” vertrokken we het terrein op. Dit bestaat uit een hermetisch gesloten voorterrein, dat nu in gebruik is bij de Luchtverkeersleiding, en een rommelig en gekraakt achterterrein. Het voorterrein kwamen ook wij niet op, maar gids René Ros gaf uitleg vanaf de weg. Origineel is daar nog het voormalige machinegebouw uit 1904. Mooi gerestaureerd van buiten, maar van binnen blijkt het als vergaderlocatie in gebruik te zijn, waar weinig meer aan de oude functie zou herinneren. Verder staan er op het voorterrein een ondergronds filterbassin, reinwaterkelder en twee moderne betonnen masten voor het radioverkeer met de vliegtuigen. Al gauw begaven we ons naar achteren naar het belangwekkender deel. Allereerst passeer je het huis van de vroegere machinist (nog steeds bewoond) en verderop bleken ook de twee andere dienstwoningen nog te staan, maar gewoon bewoond en dus niet te bezichtigen.

Achteraan hangt een totaal andere sfeer: de gebouwen zijn gekraakt en zien er uit als een mini-vrijstaat te vergelijken met b.v. Ruigoord. Wilde begroeiing, (grote!) oude auto’s, meubilair en speelgoed etc. vormen het decor. Voor ieder duidelijk: hier wonen mensen die zich niet aangesproken voelen door de moderne, ge-ordende samenleving. Dit deel van het terrein bevat een mogelijk werkplaatsgebouw van de KLM uit de jaren 1950 waarin nu mensen wonen en werken.
Wel konden we het 70 meter lange ontijzeringsgebouw binnen. Dit gebouw bestaat uit drie etages: een zolder waar het water uit de bronnen naar toe gepompt werd en over goten verdeeld en verneveld, een midden niveau waar het water door een cokespakket gefilterd werd en een kelderverdieping waar het deels ontijzerde water opgevangen werd. Er is later een dikke betonnen vloer aangebracht maar aanzetten voor de waterdistributie en delen van leiding etc. zijn nog te zien. De toestand van het dak is erg slecht, ter plekke hoorden we dat dit komt omdat zo'n 20 jaar geleden een louche aannemer alle oude dakpannen meegenomen had en vervangen door zeer goedkoop teerpapier dat nu overal scheurt en lekt. De middenverdieping was alleen door de ramen te zien, hier zijn nu zes krakerswoningen getimmerd. De kelder is nu grotendeels opslag en ateliers.

Ook bezochten we een van de nog aanwezige reinwaterkelders (met een korte 'ei', met de rivier de Rijn heeft het niks te maken). Gefilterd water werd hier bewaard totdat het naar de stad gepompt zou worden. Deze half-ondergrondse ruimte wordt natuurlijk allang niet meer gebruikt en was door de krakers als een soort expositieruimte gebruikt. Maar door grondwater en lekkage stond er nu opnieuw zo'n 15 cm water in wat zowel bezoek als gebruik verder onmogelijk maakte.
Hiermee hadden we alles gezien en bracht Rene ons na zo'n 45 minuten weer naar de ingang. Een korte maar boeiende excursie was ten einde.

Als ik toch op een onbekende plek ben, wil ik ook meteen alles zien en ben ik nog even een paar honderd meter doorgereden naar de andere kant van de oude Rijksweg, daar ligt het magazijn Nieuwe Meer, ook een onbekend deel van de Stelling. Ooit bestaande uit magazijngebouwen van het leger, maar ook gekraakt en inmiddels erkend als een woonoord voor kunstenaars. Deze gebouwen zijn uit de jaren '20 tot '50. Ook was de inmiddels bekende rommelige omgeving aan te treffen en 'alternatief' ingerichte gebouwen, in de vroegere hoge magazijnen zijn nu woningen en ateliers aangebracht. Volgens Rene is op dit terrein ook ooit een fortgebouw geweest maar dat is al gesloopt toen men in 1918 begon de huidige magazijngebouwen te plaatsen.

Zo was voor mij weer eens duidelijk geworden dat, ook als je een flink aantal Stelling-forten wel eens gezien hebt en dus aardig denkt te weten hoe de Stelling in elkaar steekt, er toch nog ‘verborgen’ plekken te vinden zijn waar ook een stuk van de militaire geschiedenis rond Amsterdam te vinden is.

Militaire Drinkwatervoorziening: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/riekerpolder/
Magazijn voor Bijzondere Opkomst Nieuwe Meer: http://www.stelling-amsterdam.nl/kazernes/nieuwe-meer/
Gebouw met regenwaterkelders Rijksmuseum onlangs gekraakt: http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?f=9&t=357

 

Overig

Overig kort, en meestal actueel, nieuws verschijnt op het Stelling Forum. Door je te registeren bij het forum kan je eenvoudig zien welke onderwerpen zijn geplaatst sinds je vorige bezoek en kan je zelf berichten plaatsen.
http://forum.stelling-amsterdam.nl/nieuw/

Vanaf januari 2008 wordt hier niet meer verwezen naar berichten op het Stelling Forum. Gebruik de link hierboven om de nieuwe berichten te zien.

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. Zie ook de privacy verklaring.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Het Hembrug Museum vertelt het verhaal van de wapen- en munitiefabriek die vanaf eind 19e eeuw tot 2003 op HEMbrug in Zaandam gevestigd was. (Advertentie)
 
 
 
Bekijk en bestel onze luchtfoto's van de forten digitaal, als afdruk of puzzel. (Advertentie)