Sluit [X]   
 

Kanonnier Van Nieuwenhoven in 1973: overleden te Laren, Noord-Holland

© 1999-2019, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 2-11-2019

Sector Zaandam

Fort bij Velsen

(Fort bij Velzen, Fort Velsen bij Beverwijk; Volksmond: "Velsenfort", "Krukfort")

Tevens:

Voorstelling bij Velsen

Te overzien vanaf weg

LuchtfotoLocatie:

Het fort ligt aan de Zijkanaal A - Noordzeekanaal kruising, buiten de Wijkermeerpolder. Het Noordzeekanaal was een van de belangrijkste toegangen tot de Stelling. Het fort steekt wat naar voren in vergelijking tot de verdediginglijn.
Achter de Liniewal Aagtendijk - Zuidwijkermeer waarvoor het fort ligt en die hier de hoofdverdedigingslijn vormt, ligt de Assendelver Zeedijk als tweede liniewal.

Doel:

"Afsluiting en verdediging van den naar het Westen loopenden tak v/h Noordzeekanaal met zijne oevers. De koepelvuurmonden dienen voorts tot het beschieten van de vijandelijke insluitingslinie kantonnementen enz. en verder tot het onder vuur nemen en op verre afstand houden van de vijandelijke insluitingstroepen."

Bezetting:

339 (1899) 318 (1913), 339 (1920), 9 off. en 24 onderoff. en 324 mansch. = 357 tevens 175 logies in bergloods (1924); 2e Regiment Vestingartillerie, 2e Bataljon, 3e Compagnie (1913-1922)
Zie Beambte Berkhof, Soldaat Dagloonder, Kanonnier Eckhart, Soldaat Jonker, Ondernemer Kruk, Soldaat? Vlaanderen en Fortwachter Van der Zee. Tevens fortwachter(-assistent?) Hogestijn.
Zie ook Garnizoenen.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.
500 schoten per vuurmond 15cm L40 Koepel opgeslagen

Historie:

Zie Historische kalender.

Omschrijving:

Type A, onversterkt beton. Dit uitgebreide fort was uitgerust met drie 15 cm L24 snelvuurkanonnen in pantserkoepels van Krupp-Gruson uit 1910 vanwege zijn belangrijke taak - en twee hefkoepels. Dit is het enige fort van de Stelling waarvan de bomvrije gebouwen gedeeltelijk zijn gesloopt. Alleen het frontgebouw waarin één pantserkoepel, twee beschadigde hefkoepelgebouwen en de bergloods zijn ter plekke bewaard gebleven.
Het aanwezige geschut is uniek in de Stelling, alleen Fort bij Spijkerboor heeft nog een soortgelijke pantserkoepel, en uitermate zeldzaam in Europa.

In het frontgebouw waren in november 1914 nog twee openingen in het dak voor het plaatsen van zoeklichten. De minister gaf toestemming om de zuidelijke opening met beton dicht te maken en een uitkijkpost in de noordelijke te plaatsen.

In april 1917 was de aanleg van 13 betonnen schuilplaatsen gaande. Op luchtfoto's zijn, achter de zijtak van de fortgracht, acht schuilplaatsen te zien en drie vermoedelijke geschutsopstellingen. Dit moet de 'Voorstelling bij Velsen' zijn met vermoedelijk als functie om bij te dragen aan het afsluiten van het acces van het Noordzeekanaal.

Volgens een verzetsgroep (Bureau Inlichtingen Londen) werden drie forten in Zuidwijkermeerpolder door de Duitse bezetter ter verdediging ingericht met waarschijnlijk 12 cm kanonnen. Op elk fort waren tien vrachtwagens onder camouflage opgesteld.

In de winter van 1944-1945 was het sluitstuk van het kanon in de noordelijke koepel eruit geslagen - de Vordere Wasserstellung was toen ingericht. De koepel werd door de Duitser bezetter ontmanteld en de onderdelen naast de bergloods gelegd. Er was geen gelegenheid meer om het af te voeren, dat gebeurde pas rond 1960, ongetwijfeld naar de Hoogovens.

De Opzichter der Fortificatieën van de dienstkring Beverwijk was waarschijnlijk gevestigd in de fortwachterswoning.

In 1981-1983 is het hoofdgebouw en de poterne door de nieuwe particuliere eigenaar gesloopt. Met hydraulische hamers en explosieven werd het onversterkte beton losgemaakt en met een stenenbreker verkleint. Al het puin is gebruikt om tegen de Hemtunnel aan te storten.
De zuidelijke pantserkoepel van het hoofdgebouw is opgeslagen geweest op het Geniepark in Alphen aan de Rijn, het Artillerie Museum Oldebroek en het Nederlands Kustverdedigingsmuseum. In 2015 is het overgebracht naar het Nationaal Militair Museum.

Zie Het verhaal van een fortensloper.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden: open polderlandschap en de waterwegen.

Eigenaar:

Particulier

Gebruiker:

Particulier

Gebruik:

Bewoning en opslag

 

Recreatieve Informatie

Monument status:

Rijksmonument; Lijst van Werelderfgoed UNESCO

Frontgebouw

De keelzijde van het frontgebouw.
(Foto: © René Ros, 2019)

Bergloods

De nog steeds aanwezig bergloods.
(Foto: © René Ros, 2019)

Pantserkoepel Overzicht

Pantserkoepel Frontzijde

Pantserkoepel Loop

Pantserkoepel Voorpantser

De onderdelen van het koepelgeschut, dat oorspronkelijk onderdeel van het Fort bij Velsen was, zoals het op het terrein van het Kustverdedigingsmuseum in Hoek van Holland opgeslagen was.
(Foto's: © René Ros, 2001)
Geschutkamers Velserspoorbrug Sectorpark Zaandam Fort aan de St. Aagtendijk

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Beleef het zelf: kom ook naar de forten en waterlinies in Nederland! (Advertentie)
 
 
 
Forten Info over verdedigingswerken en militair erfgoed zoals forten en bunkers. (Advertentie)