Fort bezuiden Spaarndam

(Linker Vleugelwerk van Spaarndam, Fort Spaarndam Zuid; Volksmond: "Fort Zuid")

Historie:

1884-1885 aanzet grachten
1885-1887 aardwerk
1893-1895 verdedigbaar aardwerk
1897-1901 bomvrije gebouwen
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus 1897, Stbl. 197)
1903 bouw nevenbatterij
1913-1922 permanente vredesbezetting
1926 vestingwerk van de tweede klasse (K.B. 28 mei 1926, Stbl. 156)
1951 vestingwerk van geene klasse (K.B. 25 oktober 1951, Stbl. 463)
1958-1980 opslag gereedheidsmunitie MAAP/MGDM/Mundepcie (≤1958-ca. 1980)
1960 opheffing als vestingwerk (K.B. 23 juni 1960, Stbl. 258)
1998-1999 gerestaureerd met herbouw toegangsbrug

Locatie:

Het fort ligt in de Oude Spaarndammerpolder en is, samen met het Fort benoorden Spaarndam, onderdeel van de grotere Positie bij Spaarndam werken. (106.350/491.775)

Doel:

"Afsluiting en verdediging van het acces gevormd door den Slaperdijk met den Westlaan en den Straatweg op den Zuidelijken berm van den Slaperdijk" en "het acces gevormd door het Noorder-Spaarne met de daarlangs voerende kunstwegen".
Zie ook Fortmanoeuvres 1903.

Bezetting:

177 (1901), 168 (1920), 5 off. en 12 onderoff. en 152 mansch. = 169 tevens 175 logies in bergloods (1924); 2e Regiment Vestingartillerie, 3e Bataljon, 1e tot 3e Compagnie (1913-1922)
Zie Gedeputeerde van Diepen, Soldaat Kortenhorst en Vrijwilliger De Vries. Zie ook Garnizoenen.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Model A, onversterkt beton. De stormdeuren aan weerszijden van het hoofdgebouw zijn ongewoon van stijl. De muurschilderingen zijn uniek. Het fort heeft een directe relatie met de omliggende verdedigingswerken. De fortwachterswoning bevindt zich aan de keel van het fort.
De aanwezige muurschilderingen zijn onder andere door Soldaat Kortenhorst gemaakt.

Noordelijk van het fort ligt een nevenbatterij.

Volgens een verzetsgroep (Bureau Inlichtingen Londen) stond in 1944 een zware luchtdoelmitrailleur op het dak van het fort.

Van voor 1958 tot circa 1980 lag in het fort gereedheidsmunitie opgeslagen voor eenheden in de Koudenhorn Kazerne en Ripperda Kazerne te Haarlem.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden.

Flora & Fauna:

De graslandvegetatie aan de bovenzijde van het fort is gevarieerd, voor het overige domineren hoge grassen. Interessante soorten zijn ruige leeuwentand en de vrij zeldzame bermooievaarsbek. De dagvlinderfauna is matig ontwikkeld, maar herbergt wel de Rode lijstsoort bruin blauwtje. De ijsvogel broedde in 2008 langs de fortgracht.

Gemeente:

Haarlem, NH

Eigenaar:

Recreatieschap Spaarnwoude

Gebruiker:

Diversen o.a. Cafe-terras Fort Zuid

Gebruik:

Kinderopvang, kanovereniging e.a.
Zie bezoekinformatie over dit fort op de website Stelling van Amsterdam Recreatie.

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland; Lijst van Werelderfgoed UNESCO

Onderhoud:

Originele staat, constructie is goed (gerestaureerd).