Sluit [X]   
 

Minister A.E. Reuther in 1879: Minister van Oorlog in het kabinet-Van Lynden van Sandenburg

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 2-8-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsgierig? Lees deze nieuwsbrief maar!Nieuwsbrief 451

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam
Een nieuwsbrief over militair erfgoed in de regio Groot-Amsterdam.
19de jaargang, nummer 451, 23 augustus 2017

 

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

 

Inleiding

Beste lezer,

Na enkele korte dienstberichten, waarvan een paar van het niveau 'jammer maar helaas' besteedt deze nieuwsbrief aandacht aan drie activiteiten waaraan u kunt deelnemen. In volgorde van datum gaat het om een bootexcursie naar de Kustbatterij bij Durgerdam, diverse activiteiten op Fort Uitermeer en de tweede kans om deel te nemen aan onze dagexcursie.
Ook is er een artikeltje over gemeentegrenzen en een nevenbatterij die ooit in twee provincies stond. In juni hebben we een bezoek gebracht aan een speciaal magazijn en Ked Nooij probeert een verband met de Stelling te leggen. Tenslotte een verslag van de dagexcursie van juni jl., geschreven door meerdere deelnemers.

Lees deze nieuwsbrief op: http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/2017/nieuwsbrief-451/
Overig kort nieuws op het Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/

De volgende nieuwsbrief zal waarschijnlijk op 20 september verschijnen. Bijdragen graag ruim van tevoren toezenden.

Veel leesplezier!
René Ros
http://doccentrum.stelling-amsterdam.nl/

Tip: houd de cursor boven elke afbeelding om een beschrijving te zien.

 

Dienstberichten

- Onder onze donateurs is een exemplaar van het boek 'Verenigd op de grond, daadkrachtig in de lucht' verloot. Het exemplaar was beschikbaar gesteld door het Nederlands Instituut voor Militaire Historie waarvoor hartelijk dank!
Geschiedenis van een eeuw luchtverdediging
Doneren

- De Ipenslotersluis in de Diemerzeedijk, een van de twee voor de Stelling belangrijke inlaatsluizen, is onlangs gesloopt. Er is geen aanwijzing dat die functie een rol bij bij de overwegingen heeft gespeeld. Tijdens de Koude Oorlog speelde het in verband met de IJssellinie ook nog een rol.
Inundatiestation Diemerbrug

- Een oproep gezien om 'verhalen te delen'? Dan wil je toch dat het kundig gebruikt wordt? Gezien de matige kwaliteit van het vorige product van dat project zou je je tijd beter moeten gaan besteden. Er blijkt geen kennis over forten en militairen aanwezig te zijn. Tevens hebben ze mijn website zonder toestemming gebruikt en nemen daar hun verantwoordelijkheid niet voor. En ondanks een interview met mij kreeg ik geen exemplaar toegezonden.

- Cornelis Krayenhoff opvoeren als de grondlegger van de huidige Stelling is echt onzin. Hij is in 1840 overleden en het tracé van de Stelling is in 1881 vastgesteld waarbij alleen aan het westfront, noodgedwongen want men kon niet westelijker gaan, locaties(!) werden hergebruikt. Hem gebruiken in een film over de Stelling is net zo vreemd als Cornelis Lely (van o.a. de Afsluitdijk) beschouwen als ontwerper van de Oosterscheldekering... Behalve dat het onjuist is, doet het ook geen recht aan de mensen die het wél gedaan hebben. Duidelijk niet gehinderd door enige kennis van zaken.
Ingenieur Krayenhoff

 

Met IJveer naar Kustbatterij bij Durgerdam

Tekst: Frank Hemminga (Stichting MOVE Amsterdam).
Foto: René Ros.

IJveer bij het Vuurtoreneiland.Stap op een historisch IJveer en ga mee naar het Vuurtoreneiland, een eilandje in het IJmeer net uit de kust van de polder IJdoorn bij Durgerdam

Onderweg vertelt een gids van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam veel wetenswaardigheden. Op het eiland geven twee gidsen een rondleiding, die u alle bijzondere plekjes laten zien en over de historie van het eiland en het lichtbaken vertellen. Tijdens de terugweg varen we om het forteiland Pampus heen, waarover onze fortenspecialist ook graag zijn kennis met u deelt.

Deze tocht wordt dit jaar gevaren op de 1e zaterdag van de maanden maart, mei, juni, juli, september en november. Bovenstaand programma met de nadruk op het militair erfgoed met René Ros als gids wordt op 2 september en 4 november uitgevoerd. Op de andere data is er een gids die zich richt op de natuurwaarden.

Programma:
12.30 Amsterdam CS, steiger 14 de Ruijterkade
13.45 -14.45: Vuurtoreneiland
16.30 Aankomst Amsterdam CS

Tarieven:
Volwassenen: €19,50 p/p voor het programma zoals in arrangement genoemd incl. 2 x consumptie koffie/thee op de boot.
Stadspas + Kind 4 t/m 11 jaar: €12,50.
Donateurs van het Documentatiecentrum krijgen gratis een extra consumptie. Meldt u daarvoor ter plekke bij de gids.

Meer informatie en reserveren
Kustbatterij bij Durgerdam

 

Poppen op het Fort Uitermeer

Tekst: Stichting Uiteraard Uitermeer.

Op zaterdag 9 september organiseert de Stichting Uiteraard Uitermeer van 11.00-17.00 uur op Fort Uitermeer in Weesp het evenement ‘Poppen op het fort’.

Er komen negen poppentheaters die voor alle leeftijden, zowel binnen als buiten, optredens verzorgen. Daarnaast is er een kleine ambachtenmarkt en een fototentoonstelling met grote luchtfoto’s van 10 forten van de Stelling van Amsterdam. Tevens vindt de officiële opening plaats van podium ‘PLOFHUIS 7’.

De toegang is gratis en er is voldoende parkeergelegenheid. Op Uitermeer is ook een restaurant aanwezig. Tevens is er de mogelijkheid om vanuit Weesp met de boot naar Uitermeer v.v. te varen. Het evenement valt samen met Open Monumentendag en het bezoek aan Uitermeer is eventueel te combineren met een bezoek aan één van de andere monumenten in Weesp.

Stichting Uiteraard Uitermeer
Restaurant Uit & Meer

 

Tweede dagexcursie Stelling van Amsterdam 2017

De dagexcursie naar Spaarndam en Haarlemmerliede gaat nogmaals verzorgd worden! Er waren reacties van mensen die niet in juni mee konden en we hopen voldoende aanmeldingen te krijgen voor een tweede excursie. "Zeer geslaagde dag. Heel veel verschillende objecten gezien en toch ontspannen." schreef een van de deelnemers over de vorige excursie.

Deelnemers bekijken een magazijn op het MMC Spaarndam.Op zaterdag 30 september as. zal voor de tweede maal de zestiende editie van de geheel verzorgde, unieke dagexcursie naar een deel van de Stelling van Amsterdam plaatsvinden. Deze keer bezoeken we het Recreatiegebied Spaarnwoude en de forten daarlangs.

We beginnen met een bezoek aan het normaal niet toegankelijke munitiemagazijn Spaarndam uit de Koude Oorlog om het verval van gebouwen en beplanting te bekijken.
Verder bezoeken we het Fort bezuiden Spaarndam, Fort bij Penningsveer en Fort bij de Liebrug. Ook maken we gedurende de dag een aantal fotostops bij kleinere bezienswaardigheden in het gebied. En we eindigen met een wandeling langs de Voorstelling bij Spaarndam.
De dag begint om 9.30 uur bij Villa Westend bij Velserbroek en duurt tot ongeveer 16.30 uur.

U bent van harte welkom om deel te nemen en u kunt zich vanaf heden aanmelden! En neem gerust een familielid, kennis of collega mee.
Het aantal deelnemers is beperkt (vier busjes) en door voorinschrijving door donateurs is een deel van de plaatsen al geboekt. Meer informatie is te vinden op de webpagina over de dagexcursie en daar kunt u zich ook aanmelden.

Dagexcursie Stelling van Amsterdam
Magazijn Spaarndam
Fort bij Penningsveer
Luchtafweerbatterij Halfweg
Fort bij de Liebrug
Fort bij De Liede
Fort bezuiden Spaarndam
Voorstelling bij Spaarndam

 

Schuivende gemeentegrenzen

Tekst: René Ros (n.a.v. toespraak opening fototentoonstelling Fort bij Nigtevecht d.d. 16-6 jl.)
Luchtfoto: Otto Bodemeijer.

Luchtfoto nevenbatterij bij Fort bij Nigtevecht.Als ik iemand vertel dat de helft van de nevenbatterij Nigtevecht in de gemeente Amsterdam heeft gelegen, dan word ik meestal voor gek uitgemaakt. Dat komt wel vaker voor maar in dit geval is het onterecht omdat de gemeentegrenzen niet zo permanent zijn als ze lijken. Gemeentelijke herindelingen en fusies zijn niet van de laatste jaren; in 1851 waren er 1209 gemeenten en nu 390.

Voordat het Merwedekanaal, de voorloper van het Amsterdam-Rijnkanaal (ARK), van 1881-1892 werd gegraven was de Aetsveldsepolder verdeeld tussen de gemeenten Weesperkarspel en Nigtevecht. De grens (gele lijn in topografische kaart) liep door een naamloze wetering ten westen van het vanaf 1888 aangelegde Fort bij Nigtevecht. De Liniewal Geindijk - Nigtevecht stak de gemeentegrens over en de nevenbatterij werd nota bene over de wetering gebouwd waardoor het in twee gemeenten en twee provincies lag.

Topografische kaart 1988 met Fort bij Nigtevecht.In 1966 werd de gemeente Weesperkarspel opgeheven en ging haar grondgebied ten westen van het ARK naar de gemeente Amsterdam en werd daarin de wijk Amsterdam-Zuidoost gebouwd. Toen de provincie Noord-Holland in 1985-1986 het monumentregister over de Stelling opstelde ontstond er een gekke situatie: het middelste deel van de liniewal en de westelijke helft van de nevenbatterij werd beschermd als provinciaal moment. De rest bleef onbeschermd omdat het in de twee Utrechtse gemeenten Abcoude en Nigtevecht lag...!

Vervolgens werd in 1989 de gemeente Nigtevecht opgeheven en het deel ten westen van het ARK ging naar de gemeente Abcoude. Bovendien ging het landelijk gebied rond het riviertje Gein tot aan Driemond van de gemeente Amsterdam ook naar de gemeente Abcoude. Een gevolg moet zijn geweest dat de gedeeltelijke status als provinciaal monument weer verviel... Dat duurde maar liefst tot april 1999 toen de hele liniedijk, nevenbatterij en het fort de status van Rijksmonument kregen.

Topotijdreis
CBS Historische gemeenten / Gebieden vanaf 1830

 

Bezoek aan kernwapenopslag bij ’t Harde

Tekst: Ked Nooij.
Foto's: Otto Bodemeijer en René Ros.
Met dank aan: Commandant ASK en medewerkers.

Voor donateurs en een aantal geïnteresseerde relaties had René Ros op 14 juni jl. een bezoek kunnen regelen aan de overblijfselen van de kernkoppen opslagplaats bij ’t Harde, de Special Ammunition Storage Doornspijk. Kernwapens waren toch het item als je de 70-er en 80-er jaren hebt meegemaakt, dus was er meteen interesse van mijn kant. Hoe zagen die plekken er nu uit waar al die heisa toen over ging. Waren de kernkoppen daar echt of was het, zoals we tegenwoordig zeggen, een hoax.

Een vraag die bij die uitnodiging meteen opkwam was toch “Is er een verband tussen deze magazijnen en de Stelling van Amsterdam?". De overeenkomst was mij na enig denkwerk duidelijk. Beide linies zijn aangelegd om ons land te beschermen, echter wel met hun specifieke verschillen mede bepaald door de tijd en de vijand. Een groot verschil is dat de Stelling was aangelegd om onze neutraliteit aan te geven en te beschermen. Terwijl het atoomschild (ook een soort stelling) was aangelegd tegen een duidelijke vijand, namelijk het Oostblok. Wat ze gemeenschappelijk hadden is dat op het moment dat zo’n bouwwerk klaar is, die vrij snel wordt ingehaald door een nieuwe realiteit. De veranderingen in wapensystemen en technologie lopen altijd voor op de bouw van een verdediging.
Een mooi voorbeeld daarvan was de beveiliging van het Amerikaanse deel ervan. Een duidelijke mix van pas ontdekte elektronische beveiliging en ouderwetse prikkeldraadversperringen. Zo’n versperring hing aan het plafond en viel naar beneden als men een elektronische detectie passeerde.

De rondleiding werd door een officier van het Opleidings- en Trainingscentrum Vuursteun gedaan, aangevuld door René. Hij kon het natuurlijk niet laten om verwijzingen naar zijn Stelling van Amsterdam te maken. Zo wees hij op de schietgaten onder de ramen van het wachtgebouw en de wachttoren in een bastion-vormig hekwerk.
Door het minimale onderhoud was het terrein overwoekerd, maar er was nog genoeg te zien om de beelden van toen weer tot leven te wekken. Wat het extra bijzonder maakte waren de aanvullingen van enkele deelnemers die hun dienstplicht daar of in de buurt hadden vervuld. Hun kennis van de wapenonderdelen waarbij ze gediend hadden maakte de rondleiding niet tot een eenrichtingsverkeer bezoek.

De plek wordt tegenwoordig nog gebruikt om soldaten die op missie in een compound gaan leven te oefenen hoe te handelen bij de verdediging van hun compound. Er waren daardoor een behoorlijk aantal wijzigingen aangebracht die het echter soms moeilijk maakte te bedenken wat van toen of nu is.
René gaf op het laatst zelf nog een rondleiding rond het kamp, zodat je het van buitenaf ook nog kon zien en daardoor een beter beeld kreeg van de beveiliging van zo’n kamp in die Koude Oorlog tijd.

Na een gezamenlijke pannenkoek gingen we naar het in de buurt liggende Artillerie museum. Kanonnen en geweren zijn niet echt mijn ding, maar dit is toch echt een aanrader. De geschiedenis en het belang van de artillerie in hun tijd wordt goed verteld. Kortom een prima museum als afsluiting van een geslaagde dag.

Artillerie Schietkamp Oldebroek

 

Verslag eerste dagexcursie Stelling van Amsterdam 2017

Tekst: deelnemers.
Foto's: Otto Bodemeijer.

De jaarlijkse Dagexcursie Stelling van Amsterdam werd op 17 juni jongstleden gehouden om de forten nabij Spaarndam en Haarlemmerliede te bezoeken. Het was wederom een geslaagd evenement. Veel dank aan alle gastheren, chauffeurs en cateraar voor hun medewerking.
Hierbij volgt het traditionele verslag in de woorden van een aantal deelnemers. Wat viel ze deze keer op?

"De dag begint koel en bewolkt en zou langzaam opwarmen, gelukkig zitten we hoofdzakelijk in koele forten en kunnen we onze hoofden koel houden." (Marcel Hessels)

Deelnemers bekijken een magazijn op het MMC Spaarndam."Voor het munitiedepot in Spaarndam moesten twee fraai uitgedoste boswachters de hekken openen want anders kwam je deze geheime plek niet binnen." (Ked Nooy)
"Ik heb me erg verbaasd over Magazijn Spaarndam. Waarom onder toezicht het terrein op? Als we nou nog van plan waren om iets te vernielen, hoewel viel er nog wel wat te vernielen? (Teus van Harten)
"De visser-wildkampeerder werd opgeschrikt door een grote groep enthousiaste terreinwandelaars. Hij kreeg ook de nodige aandacht van de boswachters die niet wisten dat het terrein bewoond was." (Marcel Hessels)
"Wat ik erg boeiend vond was de wandeling over het munitie Magazijncomplex aan het begin en dat we Fort Benoorden Spaarndam toch mooi konden zien liggen." (Eltjo de Ruiter Zijlker)
"Het is bijzonder om te zien hoe de natuur de gebouwen van de munitieopslag bij Fort Benoorden Spaarndam overwoekert." (Otto Bodemeijer)
"Het opgelegd noodzakelijk van vroeger omgevormd in wonderschoon overbodig van nu. Wel iets waar we zuinig op moeten zijn..." (Erik van Schagen)

"Fort bij Penningsveer is fraai opgeknapt en al jaren goed in gebruik." (Carolien Vernout)
"We leerden, hoe tijdens de Marokkocrisis van 1911 dit fort even in gebruik is geweest, je wist maar nooit. Hebben ze toen, net als wij nu, smakelijke tomatensoep met broodjes en een beker melk als lunch gehad?" (Jan Dijk)

"Heel bijzonder was een bewijs van moderne oorlogsvoering op de plek van een heel oud verdedigingswerk, een ‘post van Krayenhoff’, thans een aantal ‘bulten in het landschap’ waar tot luchtafweergeschut omgebouwd scheepsgeschut opgesteld kon worden. Toch zou je er zomaar langs fietsen!" (Dick Corver)

Deelnemers krijgen inleiding op Fort bij de Liebrug."Het Fort aan de Liebrug bleek inmiddels te fungeren als bedrijfsverzamelgebouw. Een rasechte Nederlander als Italiaanse traiteur. Een muziekinstrumentenbouwer. Een beeldhouwer wiens leerling een kleine albasten sculptuur aan het maken was, waarop verbeeld wordt hoe een vrouw uit een gletsjerspleet klimt; wat een thema! (Jan Dijk)
"Genoeg wijn in het fort; als wijnliefhebber met al teveel wijn op voorraad loop ik maar snel door. Genoeg lekkers, ik kom zeker nog terug maar moet van mezelf eerst meer plaats maken in mijn kelderkast aangezien ik zelf niet de beschikking heb over een opslag-fort." (Marcel Hessels)
"Het interieur in de kazemat wat nog van het waardetransport is geweest, mooi om te zien en zo lekker gedateerd dus welkom terug in de jaren 70." (John van der Jagt)

"Het leukste vond ik toch wel de fotostop bij Fort aan de Liede, en je verhaal over hoe het Fort jammer genoeg verdwenen is ;-) (Janine de Ruiter Zijlker)
"Net zo interessant in mijn hoofd zijn de zaken die we niet (meer) konden zien. Het Fort aan de Liede (van Rijkswaterstaat) bleef gesloten omdat blijkbaar niet alle ambtenaren omkoopbaar waren voor een openstelling. Ik heb daar wel een flesje wijn voor over." (Marcel Hessels)
"Wat er op fort te zien is blijft voor mij een raadsel. Volgens Rijkswaterstaat niks; nou dat maken we zelf wel uit. Zullen we rebels doen, onder het hek door?" (Carolien Vernout)

Gezelling op het terras van Fort bezuiden Spaarndam."Wat is het toch een heerlijk terras bij Fort bezuiden Spaarndam, voor mij vanuit huis bijna om de hoek. En Jennifer is een schatje. Ehhh... hoe heette die schilder van de muurtekeningen ook al weer." (Carolien Vernout)
"Wij kwamen aan bij het Fort bezuiden Spaarndam, vroeger lag hier munitie opgeslagen maar wij werden geladen met bitterballen en een glas koude cola." (John van der Jagt)
"We hebben het fort op militaristisch verantwoorde wijze verkend. Allereerst is het huidige gebruik -horeca- grondig getest (koffie of koel drankje), daarna is het terrein zelf stevig onderzocht." (Dick Corver)

"De laatste loodjes wogen het zwaarst; bij de wandeling langs de voorstelling bij Spaarndam was de dag goed opgewarmd net als alle deelnemers. Gelukkig hadden we coole busjes!" (Marcel Hessels)
"Tenslotte is middels een ruime omtrekkende beweging, onder tropische omstandigheden, ruimschoots kennis genomen van de constructie van de ‘voorstelling’ en de mogelijkheid van het fasegewijze inunderen van de omliggende landerijen." (Dick Corver)
"Het zijn een aantal schuilplaatsen richting Engeland, bedoeld om de schijn van neutraliteit op te houden. Het te inunderen land schoof gewoon een eindje op." (Jan Dijk)

"Zeer geslaagde dag. Heel veel verschillende objecten gezien en toch ontspannen. Het meest bijzonder wellicht, in zijn huidige verlaten toestand: het Magazijn Spaarndam." (Roelco Offerein)
"Wat een mooie dag, eerst nog fris maar steeds warmer en zonniger en vrolijker. En weer heb ik een paar forten kunnen aankruisen op mijn Forten to-do lijst, forten in een gebied waar ik niet zo vlug kom. Een bijzonder leuke en gezellige dag en steeds zie je weer wat nieuws." (Lambert Koeter)

Dagexcursie Stelling van Amsterdam
Magazijn Spaarndam
Fort bij Penningsveer
Luchtafweerbatterij Halfweg
Fort bij de Liebrug
Fort bij De Liede
Fort bezuiden Spaarndam
Voorstelling bij Spaarndam

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. Zie ook de privacy verklaring.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Senger Communicatie zorgt dat uw boodschap beklijft, simpel en begrijpelijk. (Advertentie)
 
 
 
Bekijk en bestel onze luchtfoto's van de forten digitaal, als afdruk of puzzel. (Advertentie)