Sluit [X]   
 

Bureau Stellingcommandant in 1916: "[Ingeval kustoverval] Op nader bevel van Opperbevelhebber 6 kanonnen van...

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 2-8-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief 295

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam
Nummer 295 (10de jaargang, 13 mei 2008)

Een nieuwsbrief over militair erfgoed in de regio Groot-Amsterdam.
http://www.stelling-amsterdam.nl/

Deze nieuwsbrief is, met illustraties, ook te vinden op:
http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/

 

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

Hierboven staat achter de artikelen, indien van toepassing, welke gemeente het betreft.

 

Inleiding

Beste lezer,

Na het verzenden van een nieuwsbrief komen regelmatig automatische berichten retour over afwezigheid van de ontvanger, vooral van rijks-, provincie- en gemeenteambtenaren. Bij de vorige nieuwsbrief, tijdens de mei-vakantie, bleek dat de meesten op vakantie waren. Maar de achterblijvers hadden tenminste wat te lezen in de rustige dagen. Ook uw redacteur was even een weekje weg.

De informatie in het hoofdartikel is al jaren, decennia bekend, maar volgens uw redacteur niet in kringen der Stelling. Ook voor ondergetekende was het verrassend nieuw. Toevalligerwijs sluiten de twee volgende artikelen over de dagexcursie, aan op het hoofdartikel omdat het deel van de Stelling dat bezocht werd (wordt) vermoedelijk ook in het hoofdartikel aan bod komt.
Komt het allemaal wat cryptisch over? Des te meer reden om de artikelen aandachtig te lezen.

De laatste drie artikelen gaan over de onzinnige inbraak in de Autobunker in IJmuiden. En deel 2 over de Koninklijke Besluiten die betrekking hebben op het opheffen van de vestingwerken. Tenslotte over de nieuwe Hyves pagina over de Stelling.

De volgende nieuwsbrief zal waarschijnlijk op 28 mei verschijnen.

René Ros

 

Koningin en kabinet naar oude forten

Met dank aan Hans Baas, Stichting Mega.

Onze gewaardeerde medewerker Hans Baas is energiek begonnen aan de bijna 15.000 bladzijden in de 27 banden van de 13 delen (1969-1998) van 'Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog' van Prof. dr. L. de Jong (1914-2005). Al in deel 2 vond hij een aantal teksten die op de Stelling van Amsterdam betrekking hebben, alhoewel die naam er niet in voorkomt (zie afbeelding rechts).

Volgens Lou de Jong zag het kabinet-De Geer bij een Duitse aanval voor Den Haag hetzelfde lot, ondanks het vele relatief moderne luchtafweergeschut rond de residentie, als Warschau al in 1939 ondervonden had: platgebombardeerd.
Om toch, gedurende de verwachte drie maanden strijd, veilig het landsbestuur te kunnen voortzetten zouden de meeste ministers, zonder gezin maar met enkele ambtenaren, overgebracht worden naar "oude forten in de buurt van Amsterdam; daar waren al telefonische verbindingen aangelegd". De ministers kregen een verzegelde enveloppe waarin onder andere stond waar ze in geval van een Duitse aanval naar toe moesten.
Tenminste een minister heeft die enveloppe tevoren geopend en vond het hem toegewezen fort "een volkomen ontoegankelijke plaats" en het hele plan "een dwaze onderneming".

Begin 1940 ging Koningin Wilhelmina (zie foto rechts) rekening houden met het feit dat ze naar het buitenland zou moeten uitwijken maar dat zou vermoedelijk niet snel na het uitbreken der vijandelijkheden hoeven gebeuren. Gedurende die tijd zou "zij in een van die forten enkele woon- en werkvertrekken" krijgen.
Het Algemeen Hoofdkwartier van het leger, tevens de opsteller van de dislocatie-plannen voor de ministers, zou zelf ook Den Haag verlaten. En wel naar "een fort bij Hoofddorp, maar daar waren op 10 mei de telefoon- en telexverbindingen nog bij lange na niet gereed".

Met "een fort bij Hoofddorp" kan mijn inziens alleen het Fort bij Hoofddorp bedoeld worden. Deze ligt nabij de rijksweg 4, de verbinding van Amsterdam naar... Den Haag v.v. Het ligt in de verwachting dat ook de andere forten, waar de koningin en ministers gehuisvest zouden worden, in de zuidwestelijke hoek van de Stelling liggen omdat de reistijd daar naar toe immers het kortst is. En speelde de afstand naar het vliegveld Schiphol en de havens van IJmuiden wellicht ook een rol?
Weer meer nieuwe vragen dan antwoorden...

In werkelijkheid vond op 13 mei 1940 een kabinetsvergadering in het Fort aan den Hoek van Holland plaats. Koningin en kabinet evacueerden naar Engeland om in ballingschap te gaan en in 1945 te kunnen terug keren. Generaal Winkelman tekende de capitulatie op 15 mei 1940.

En zo kan geconcludeerd worden dat de Stelling in 1939-1940 toch nog een heel beperkte functie als Nationaal Reduit had. Maar niet ook voor het leger doch alleen voor de landsregering. En niet om hen binnen de kring van de forten te beschermen maar in de forten zelf!

'Regering naar de forten' met teksten van De Jong: http://www.stelling-amsterdam.nl/stelling/stukken/regering/ (NIEUW)
Koningin Wilhelmina: http://www.stelling-amsterdam.nl/mensen/wilhelmina/
Fort bij Hoofddorp: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/hoofddorp/
Fort aan den Hoek van Holland: http://www.forthvh.nl/

 

Dagexcursies 2008

Foto: Co Wies, Werkgroep Geniedijk Oost.

Een nieuwe deelnemer aan de excursie van 19 april jl. had "de indruk dat 90% elk jaar mee gaat". Dat klopte niet maar spreekt wel boekdelen over de gezellige sfeer die de dagexcursies beheersen.
Meervoudig deelnemer David Ross, van de website Forten en Vestingen Noord-Brabant, bleek later de 400ste deelnemer aan de excursies te zijn. Vanuit het diepe Brabant tot het hoge Groningen kwamen deelnemers van alle leeftijden naar Amsterdam. Vererend, gezellig, opbeurend, zinvol enz. enz. was ook de aanwezigheid van maar liefst drie medewerkers van het programmabureau StvA van de provincie Noord-Holland. Met de volgende excursie gaat er nog een mee.

Niet alleen de halve bedreigingen van enkele deelnemers zijn reden genoeg om met de excursies door te blijven gaan, ook de contacten die tijdens zulke excursies worden gelegd zijn dat. Zo heeft eerder een excursie bijgedragen aan de hoofdlijn van het boek 'Vlucht'. En verschijnen foto's, gemaakt door een deelnemer van voorgaande excursies, in de nieuwe Stelling-folders van Stichting Cultureel Erfgoed Noord-Holland.
Deze keer begonnen medewerkers van Fort bij Edam direct met het opmeten van de bar in het Fort bij Hoofddorp omdat zij ook zo'n bar in hun fort willen. Het wordt ze gemakkelijk gemaakt, want ze krijgen de bouwtekeningen.

De organisator en de gastheren gaan er op 17 mei nog een keer vol tegenaan. Alvast veel dank aan de gastheren, mede namens de deelnemers.

ALLERLAATSTE KANS!
Er kunnen nog een klein aantal deelnemers mee! Geef je vandaag en morgen (13 en 14 mei) nog op voor komende zaterdag en je kan nog mee! Meld je snel aan op:
http://doccentrum.stelling-amsterdam.nl/activiteiten/dagexcursie/

Officiële fotoalbum (dag 1): http://www.stelling-amsterdam.nl/excursie/dagexcursie2008-1/
Forten en Vestingen Brabant: http://www.forten-brabant.nl/

 

Verslag dagexcursie 1

Foto's: Hans Baas, Stichting Mega.

Met dank aan alle schrijvers voor hun bijdrage.

Ook dit jaar is aan de deelnemers van de dagexcursie gevraagd een zin over de excursie te schrijven. De bedoeling was om die na de tweede dagexcursie gezamenlijk te publiceren, maar er is al genoeg binnen gekomen zodat hun bijdragen hieronder volgen. Tevens hebben enkele deelnemers hun foto's online geplaatst.

"Door de excursie op deze manier, iedereen in één bus, te organiseren was er meer rust in de groep. Maar omdat er ook flink gewandeld moest worden kregen wij een goed beeld van de samenhang in het bezochte gebied van de Stelling en de complexiteit ervan." (Jan Brilleman)
"Het was een gezellige dag, zoals altijd, en goed georganiseerd. Het tijdschema tot op de minuut aangehouden, op zichzelf al een prestatie." (Ron Erhardt†)

"Vooral het bezoek aan de drinkwatervoorziening was interessant. Jammer dat een gebouw als dat zo verwaarloost is." (Kees Ikelaar)
"Het gebouw waarin vroeger de ontijzeringsinrichting van de drinkwatervoorziening was gevestigd, moet er met zijn hoektorentjes als een paleisje uit hebben gezien. Maar nu het is bezet door een groot aantal krakers en krakertjes, die er van alles aan vast hebben gebouwd, ziet het er niet minder schilderachtig uit." (Anna Collignon)
"Het meest interessante vond ik het gebouw met de ontijzeringsinrichting. Dit was voor mij nieuw. Zonde dat het niet voor het nageslacht bewaard kan blijven." (Niek Wever)

"Door het kleine oppervlak waarop Fort bij Hoofddorp is gebouwd, is het aardwerk op het fort behoorlijk stijl. Het contrast tussen het ruige forteiland met de prachtige caponniere en het strak gemaaide groen eromheen is groot." (Maartje van de Ven)
"De ganzen hebben niet alleen de gracht van het fort in bezit genomen. Ook het nauwelijks betreden fort blijkt, met beschutting van wallen en muren, een ideaal broedterrein." (René Ros)

"De verstilde schoonheid van een verkalkte spin in de Batterij aan de Sloterweg, het gevoel van ouderwets op ontdekking zijn in de Stelling." (Edwin Kapitein)
"Gelukkig hadden we de lunch al gebruikt, want het zien van een bijna volledig vergaan schaap in het schietgat van de kanonkazemat ontnam de eetlust voor een uurtje. Tot de drank met hapjes in het volgende fort." (René Ros)

"Het stoere Fort bij Aalsmeer heeft nog twee originele hefkoepelgebouwtjes, waaruit vroeger een snelvuurkanon met uitschuifbare loop onder een gietijzeren schaal tevoorschijn kwam, die in een Star Wars-film niet zou misstaan." (Jelle Drok)
"Als waterbouwer sneed de toestand van de sluisjes mij recht door de ziel. Zal er ooit recht gedaan worden aan dit erfgoed?" (Hans Muller)

"De Stelling moet je ervaren door er letterlijk doorheen of overheen te wandelen! En het maakt altijd weer boeiende verhalen los. De Stelling is en blijft een spannend boek. Ik begrijp nu dat de Stelling niet alleen uit forten, inundatiegebieden en militair-civiele installaties heeft bestaan, maar dat het ook een sociale dynamiek heeft gekend: soldaten bleven plakken aan de dochter uit het dorp en de nazaten wonen er nog steeds. Hoe complex kan een Stellingcomplex zijn?" (Peter Hoogervorst)

"Een heerlijke dag, alleen jammer dat een analoge fotograaf zoveel sjouwen moet!!" (Jaap de Zee)
"Juist op zo'n dag is het een genot om drie kinderen te zien behebt met het 'FORTERITUS' virus, wat hebben ze genoten." (Fam D. de Gooijer)
"We vonden het heel leuk en interessant. De kinderen waren helemaal laaiend enthousiast. Ik kan iedereen aanraden om een dergelijke excursie een keer te doen en dan vooral je kinderen boven de 10 jaar mee te nemen!" (Hannah Broers)

Foto's Jan Brilleman: http://picasaweb.google.com/jabri49/ExcursieStellingVanAmsterdam20080419?authkey=Xg7c-m5O-5g
Foto's Jaap van Rossum: http://www.pixum.nl/members/javaros/?act=a_view&page=1&album=2906208

 

Inbraak M178 Autobunker IJmuiden

Bron: persbericht WN2000 d.d. 12 mei 2008

De zomer is weer begonnen, schoolvakanties zijn gestart. Voor vele een periode om te ontspannen, te recreëren of een bezoek te brengen aan de bunkers in IJmuiden. Helaas blijken er bezoekers die het niet zo nauw nemen met andermans spullen.

In de nacht van 5 op 6 mei is het hek waarmee de Autobunker was afgesloten opengebroken. De massieve spijlen van ruim 2 cm dik zijn met brute kracht verbogen om toegang te krijgen tot de bunker. Inmiddels is het hekwerk weer provisorisch hersteld.
Er is aangifte gedaan bij de politie en van de vermoedelijke daders is een signalement doorgegeven. De politie heeft laten weten extra te controleren.

Er waren in de bunker geen waardevolle zaken aanwezig de schade is dan ook beperkt gebleven tot een ontwricht toegangshek. WN2000 overweegt een ander oplossing voor het afsluiten van de bunker. Door de schade aan het hek is dit niet meer goed te openen en te sluiten.

Dit dwarsboomt de plannen van WN2000. De stichting die tevens het Bunker Museum IJmuiden beheert was voornemens de Autobunker (M178) dit seizoen aan publiek te tonen. De Autobunker is afgelopen jaar met hulp van veel vrijwilligers ontgraven om deze geschikt te maken voor een bezoek.
Wanneer een bezoek aan de bunker weer mogelijk is kan WN2000 niet zeggen, vooralsnog ontbreken de financiën om een toegangsdeur te laten maken die het hekwerk kan vervangen.

Stichting WN2000: http://www.wn2000.nl/
Bunker Museum IJmuiden: http://www.BunkerMuseum.nl/
Dit bericht op Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?f=1&t=376

 

Koninklijke Besluiten over de Kringenwet 2

Met dank aan Eddy de Haes, Stichting Mega.

In Nieuwsbrief 287 waren Koninklijke Besluiten over het opheffen als vestingwerk in het kader van de Kringenwet al ter sprake gekomen. Toen bleef het beperkt tot het declassificeren tot 'geene klasse'. Daarmee behielden de forten nog de status van vestingwerk maar waren er geen beperkingen meer voor de directe omgeving. Deze keer kort over het werkelijk opheffen als vestingwerken, omdat 'men' blijkbaar geen rol binnen de verdediging meer zag. De meeste K.B.'s hebben in de inleiding bijvoorbeeld "Gezien het nader rapport van Onze Minister van Oorlog van 7 October 1952, Dir. Geb., Werken en Terr., Nr. 9417" staan. Die rapporten zouden al in het Nationaal Archief liggen en wil uw schrijver wel eens inzien.

Van de Posten van Krayenhoff waren de laatste posten pas in 1923 als vestingwerk opgeheven. Dat suggereert dat 'men' mogelijk nog een gebruik zag als reserve-stelling maar daar is geen zekerheid over. Uit bijvoorbeeld de Vestingbegrooting blijkt ook niet dat er gelden voor zijn uitgetrokken. Ook uit de mobilisatie 1914-1918 zijn geen documenten of kaarten bekend waaruit zou blijken dat ze toen door soldaten zijn ingericht.

De volgende Koninklijke Besluiten zijn de enig bekende die forten van de Stelling als vestingwerk opheffen:
Stbl. 495 van 9 oktober 1952: Fort aan het Pampus (en forten en werken in Noord-Brabant)
Stbl. 77 van 13 februari 1953: Fort bij Kwadijk
Stbl. 74 van 12 februari 1954: Fort Hinderdam
Stbl. 413 van 30 augustus 1954: Kustbatterij bij Diemerdam
Stbl. 416 van 14 juli 1956: Linie Krommeniedijk-Zuidwijkermeer (met Fort bij Krommeniedijk, Fort aan Den ham, Fort bij Veldhuis, Fort aan de St. Aagtendijk, Fort bij Velsen, Fort Zuidwijkermeer, incl. nevenbatterijen en wallen)
Stbl. 380 van 12 september 1957: Fort in de Botshol
Stbl. 39 van 19 februari 1959: Linie Kudelstaart-Uithoorn (met Fort bij Kudelstaart, Fort bij De Kwakel, Fort aan de Drecht, Fort bij Uithoorn incl. wal)
Stbl. 316 van 19 augustus 1959: Wal van Weesp
Stbl. 323 van 27 augustus 1959: Kustbatterij bij Durgerdam
Stbl. 382 van 28 oktober 1959: Fort Waver-Amstel, Fort aan de Winkel, Linie Abcoude-Nigtevecht (met Fort bij Abcoude, Batterijen aan het Gein, Fort bij Nigtevecht incl. wal), Fort Uitermeer

De overige forten moeten zijn opgeheven met het op 28 november 1963 formeel intrekken van de Kringenwet. Het blijft een vraag waarom bovengenoemde forten al eerder zijn opgeheven. Fort Uitermeer was blijkbaar bij het egaliseren in 1954 nog formeel een vestingwerk!
Merk daarnaast op dat ook de wallen, zowel bestaand als speciaal aangelegd, de status van vestingwerk hebben gehad. Terwijl tegenwoordig alleen een aantal onderdelen in die wallen een monumentstatus hebben.

Overigens, om het ingewikkeld te maken, is de datum van het K.B. niet altijd de datum waarop het besluit in werking trad. In een aantal K.B.'s staat dan bijvoorbeeld "treedt in werking op de tweede dag na die der dagtekening van het Staatsblad, waarin het is geplaatst.". Op de website wordt, evenals in andere publicaties, de datum van het K.B. aangehouden.

'Koninklijke Besluiten over de Kringenwet' in Nieuwsbrief 287: http://www.stelling-amsterdam.nl/275-299/nieuwsbrief-287.htm
Buiten gebruik: http://www.stelling-amsterdam.nl/stelling/uit.htm
Kringenwet: http://www.stelling-amsterdam.nl/stelling/stukken/kringenwet-1853.html

 

Stelling van Amsterdam op Hyves

Hyves (hive = bijenkorf) is een Nederlands sociaal netwerk op het Internet waarop mensen een persoonlijke pagina kunnen maken en koppelen aan die van vrienden en bekenden (iets dat de politie al jaren doet met criminelen). Het is ook mogelijk om een Hyves pagina te maken over een land, plaats, school, leger-onderdeel, gorilla Bokito enzovoort. Je kan dus ook oud-leerlingen of dienstmakkers zoeken.

Nu de hype van Hyves over is en blijkt dat het een blijvend, drukbezocht fenomeen is met 6,5 miljoen leden, is er een Hyves pagina voor de Stelling van Amsterdam aangemaakt. Door als Hyves-gebruiker lid te worden van de Stelling van Amsterdam Hyve kan je betrokkenheid en interesse tonen. En meer over andere betrokkenen te weet komen en contacten leggen. Ook kan je de bekendheid verbeteren bij je Hyves-vrienden, zeker als je hen uitnodigt lid te worden. En bovenal kan je zelf foto's en opmerkingen achterlaten.
Overdenk wel goed welke persoonlijke informatie je bij Hyves opgeeft; 'gratis' heeft ook een prijs.

Er zijn op de Stelling van Amsterdam Hyve al enkele foto's en YouTube films geplaatst, waaronder een sketch van Van Kooten en de Bie uit 1996.

Stelling van Amsterdam Hyve: http://stellingvanamsterdam.hyves.nl/

 

Overig

Overig kort, en meestal actueel, nieuws verschijnt op het Stelling Forum:
http://forum.stelling-amsterdam.nl/nieuw/

Vanaf januari 2008 wordt hier niet meer verwezen naar berichten op het Stelling Forum. Gebruik de link hierboven om de nieuwe berichten te zien.
Door je te registeren bij het Stelling Forum kan je eenvoudig zien welke onderwerpen zijn geplaatst sinds je vorige bezoek, krijg je een melding per e-mail als je je abonneert op een forum en kan je zelf berichten plaatsen.

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. Zie ook de privacy verklaring.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Beleef het zelf: kom ook naar de forten en waterlinies in Nederland! (Advertentie)
 
 
 
Fort Resort Beemster herbergt een van de meest luxueuze wellnessresorts met hotel van Nederland. In de karakteristieke sfeer van het fort beleeft u wellness zoals u nog nooit heeft ervaren. (Advertentie)