Sluit [X]   
 

Soldaat Henk Groennou in 1908: herhalingsoefening

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 15-9-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief 335

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam
11de jaargang, nummer 335, 9 december 2009

Een nieuwsbrief over de website Stelling van Amsterdam van Stichting Mega.
http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

 

Inleiding

Beste lezer,

Een lange nieuwsbrief met een aantal té lange artikelen maar te weinig tijd om in te korten. Aangezien dit de laatste normale nieuwsbrief van dit jaar is, bewaar het gerust voor een rustig moment in de kerstvakantie...
Het eerste artikel doet verslag van de informatiebijeenkomst hedenavond waarin het plan voor de herontwikkeling van Fort benoorden Spaarndam en het munitiebos is gepresenteerd. Daarna over de blijkbaar aangevangen herinrichting van Fort Uitermeer. En over leerzame oude kaarten van de halve vestingstad Weesp, gevonden op een onverwachte plaats. Tenslotte maar liefst drie verslagen: de geslaagde excursie naar Kamp Vught met een grote groep, een klein-gezelschap uitstapje naar de Stelling van Den Helder. En het mini-symposium over de damsluis in Hoofddorp en een bezoek aan de bouwput ervan.

Nog even een paar bijzondere berichten:
- Anja, gefeliciteerd met je verjaardag!
- Per 8-12-2009 21.23 is 'vinnig' de Geuzennaam van deze nieuwsbrief.

Bekijk de gehele nieuwsbrief met afbeeldingen en links op: http://www.stelling-amsterdam.nl/laatstenieuwsbrief/
Overig kort nieuws verschijnt op het Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/nieuw/

De volgende nieuwsbrief zal waarschijnlijk op 16 december verschijnen met als thema 'Kerst 1959 in Fort bij Spijkerboor'.

Met vriendelijke groet,
René Ros

 

Bungalowpark Stelling van Amsterdam

De nieuwe bestemming van het Fort benoorden Spaarndam en het voorliggende munitiemagazijncomplex zou dinsdagavond 8 december in restaurant Villa Westend bij Spaarndam bekend gemaakt worden. Maar die ochtend stond het al in de krant. Projectontwikkelaar ESBI Bouw zal het geheel gaan ombouwen tot een bungalowpark dat via Landal Greenparks verhuurd zal worden.
Daarvoor wordt wel het laatste munitiemagazijncomplex in Noord-Holland uit de Koude Oorlog geheel gesloopt. En de helft van het bos gekapt om het schootsveld te herstellen. Het fort zelf wordt voor de helft een "geschiedkundig museum" (later bezoekerscentrum?) en de andere helft supermarkt, restaurant en café.

Annette Baerveldt, bestuurslid van Recreatie Noord-Holland, verwelkomde het grote aantal aanwezigen. Een jaar geleden was er een informatieavond over het programma van eisen voor de herontwikkeling. Veel belangstellenden meldden zich en er werden ook veel plannen ingediend. Drie ondernemers werden gevraagd het plan verder uit te werken. Uiteindelijk koos de het bestuur van Recreatie Noord-Holland voor het plan van ESBI Bouw. Ze vindt het ontzettend leuk dat het fort toegankelijk wordt en behouden blijft. En ook de verkeersstromen en de financiën zien er goed uit.

Mark Petter van ESBI Bouw, welke veel vakantieparken ontwikkelt, gaf veel detailinformatie en duidelijke antwoorden op de vragen vanuit het publiek.
De bedoeling is om het fort authentiek te restaureren: zandlaag op dak, muren gezandstraald en gestuct; nieuwstaat. Maar toch ook muurschilderingen te behouden. Het linker deel van het hoofdgebouw is bestemd als museum en bezoekerscentrum waar elke ruimte een tijdvak vanaf 1870 tot 1963 op interactieve wijze toont. Het middendeel (poterne en frontgebouw) en de rechter helft van het hoofdgebouw zijn bedoeld voor voorzieningen van het recreatiepark: receptie, restaurant, fietsverhuur, winkeltje (met het verwenpakket worden de broodjes in de bungalow bezorgd), café en kinderspeelhal. Mede hierdoor kan het fort het hele jaar zeven dagen per week open zijn. Het fort zal dan aansluiten op wandel-, fiets- en kanoroutes en mogelijk ook voor pleziervaart maar die mogen alleen voor het museum komen, café enzovoort zijn alleen voor de bungalowhuurders bedoeld.

De hefkoepels, geschut, zoeklichten en smalspoor worden allemaal gerestaureerd of gereconstrueerd. Een nieuwe brug en een kabelvlot op de flanken van het fort verbindt het met de bungalows in het munitiebos. Er komen voorzieningen voor roofvogels, groene specht, ijsvogel, rugstreeppad enzovoort.
In de voorstelling wordt de helft van het bos grotendeels verplaatst en komt een kleine golfbaan. De granaatvrije schuilplaatsen worden gerestaureerd en deels voor vleermuizen ingericht. De ijsbaan kan blijven bestaan en op het naastgelegen terrein moet een of twee maal per jaar een historisch schouwspel plaatsvinden in de tijdsgeest van het fort.
Om alles te financieren wordt deels subsidie van de provincie gebruikt en deels door de bouw en verkoop van 80-100 bungalows die een stichting beheerd en via Landal verhuurd worden. De 6.400 m2 vloeroppervlak van de 40 munitiemagazijnen wordt vervangen door eenzelfde oppervlak van duurzame, energiezuinige bungalows met een houten kringenwetwoning uitstraling. Per jaar worden er 25.000 bezoekers in het bungalowpark "Stelling van Amsterdam" verwacht, vooral gezinnen met kinderen en 55+. De presentatie eindigde met "Vele mogelijkheden voor toerisme en recreatie".

Het zijn plannen die nog aan wijziging onderhevig zijn, er moet nog het nodige onderzoek en overleg plaatsvinden. Onder andere moet het bestemmingsplan aangepast worden. Als het volgens planning verloopt zal in het derde kwartaal van 2010 begonnen worden met de bouwwerkzaamheden van een jaar.
Vanuit het publiek kwamen veel vragen over verkeersdruk, ontsluitingsroutes en parkeren. Men vindt dat de huidige wegen het verkeer al niet aan kunnen. Maar ook vele andere vragen waarvan de antwoorden in de bovenstaande tekst zijn opgenomen.
Er werd ook gevraagd of er niet een of meer munitiemagazijnen behouden kunnen blijven (ook wel plofhuisjes genoemd alhoewel ploffen niet de functie was). Mark Petter gaf aan dat er gedacht wordt aan een staalskelet met informatiebord. Dat is leuk om een lang verdwenen kerk visueel te maken maar voor een nog bestaand gebouw? In de wandelgangen gaven meerdere medewerkers van het recreatieschap aan dat een staalskelet niet de bedoeling is maar gekeken zal worden of er toch een of meer magazijnen bewaard kunnen blijven.

Annette Baerveldt liet ook nog doorschemeren dat het plan ook bijdraagt aan de financiële situatie van het recreatieschap. Dus de verkoop en exploitatie, met subsidiegeld, is niet alleen om het fort op te knappen... Ze sloot af met te concluderen dat het een goede avond was geworden, waarbij vragen gesteld werden die ze zelf niet verzonnen zou hebben. Begonnen zal worden met de uitwerking van het plan. Bewoners wordt gevraagd opbouwend kritisch te blijven.

Persoonlijk is uw redacteur zeer teleurgesteld dat er mogelijk niet gekeken is of de munitiemagazijnen heringericht kunnen worden als bungalows. Dat liever dan niet authentieke houten woningen BINNEN het verdedigingswerk. Een bungalowpark en een museum/voorzieningen combinatie in een fort waren hier al eens apart geopperd. Het herstel van het fort kan nog alle kanten op maar de toezeggingen over hefkoepels enzovoort klinken te mooi om waar te zijn. En met bankproducten zegt men tegenwoordig "en is dan ook niet waar". We zullen zien wat er uiteindelijk van de plannen gerealiseerd zal worden.
Afsluitend de woorden van een andere betrokkene: "Ik hoop dat het niet het zoveelste overopgepoetste fort zal worden; Fort bij Vijfhuizen is al erg genoeg."

Fort benoorden Spaarndam: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/spaarndam-noord/
Magazijn Spaarndam: http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/legermagazijnen/spaarndam/
'Herontwikkeling Fort benoorden Spaarndam' (1) in Nieuwsbrief 288: http://www.stelling-amsterdam.nl/275-299/nieuwsbrief-288.htm
'Herontwikkeling Fort benoorden Spaarndam 2' in Nieuwsbrief 302: http://www.stelling-amsterdam.nl/300-324/nieuwsbrief-302.htm
Recreatieschap Spaarnwoude: http://www.spaarnwoude.nl/
ESBI Bouw: http://www.esbibouw.nl/

 

Geheime bouwactiviteiten op Fort Uitermeer

Stichting Herstelling is, gezien haar taak als werkervaringstraject, al een paar jaar bezig om de schutsluis in het fort op te knappen. En het schiet al behoorlijk op.
Maar er staan nu ook steigers rond de munitiewerkplaats uit 1955 die uw redacteur nog niet eerder had gezien (zie foto links). In de eerste plannen uit 2006 van Stichting Uiteraard Uitermeer had men dit gebouw niet zien staan in het groen en een uitkijktoren gepland. En nu is het blijkbaar het eerste gebouw dat opgeknapt wordt?

Geen bouwbord ter plekke, geen persbericht ontvangen, enz. Is er met stille trom voor een vereiste datum begonnen met de herinrichting van het fort?

Fort Uitermeer: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/uitermeer/
'Herbestemming Fort Uitermeer' in Nieuwsbrief 247: http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/225-249/nieuwsbrief-247.htm
Uiteraard Uitermeer: http://www.uiteraarduitermeer.nl/

 

Kaarten op PAN Amsterdam

Met dank aan: Laurens Hesselink (Antiquariaat FORUM) en Ida Kemperman (gemeentearchief Weesp).

Om zakelijke redenen was uw redacteur op de kunstbeurs PAN Amsterdam in de RAI. Geheel onverwacht bleek daar bijzonder bronmateriaal voor de hobby aanwezig te zijn. Er werden namelijk twee hele grote landkaarten van de provincies Holland en Utrecht uit de 18de eeuw te koop aangeboden op de stand van Antiquariaat FORUM. Met daarop ook diverse vestingsteden en forten ingetekend. Nu is de nauwkeurigheid en de datering van kaarten een vak apart dus onbetwistbare conclusies zijn er niet uit te trekken. Maar een genot voor een liefhebber van kaarten om naar te turen, zeker voor uw redacteur met een andere invalshoek (of oogkleppen). Een paar dagen later teruggeweest en met toestemming foto's van de kaarten gemaakt.

De kaart van Holland is vermoedelijk in 1721 gemaakt, meet 2 bij 3 meter en heeft een vraagprijs van 65.000 euro. Zowel Muiden als Weesp staan daar met eenvoudige stadsmuren op getekend (zie kaartfragment linksonder). En dat is vreemd want in 1673 zouden de vier of acht bastions rond Weesp aangelegd zijn, blijkbaar is een oudere kaart als basis gebruikt.
Op de kaart van Utrecht (verkocht voor een onbekend bedrag) heeft Weesp wel haar Oud-Nederlandse vestingwerken (zie kaartfragment rechtsonder). Ook Fort Uitermeer en Fort bij Hinderdam staan markant ingetekend. De kaart zou in 1743 gemaakt zijn en meet 1,80 bij 2,30 meter. De verdeling van de bastions klopt echter niet met de huidige situatie en lijkt op een gevalletje 'van horen zeggen'.

Een niet eerder bekende plattegrond van alleen Weesp uit 1698 toont "vier opgemaakte bolwerken" en "vier onopgemaakte bolwerken". Wel was uw archiefonderzoeker een kaart uit 1789 bekend waarop de vier ontbrekende bastions onvoltooid met drassige gracht staan afgebeeld of geheel ontbreken (zie kaartfragment linksonder). Op de topografische kaart van 1849 zijn ook alle bastions aanwezig of herkenbaar.

Hedentendage zijn er vier bastions goed te herkennen en de andere vier nog slechts in het stratenpatroon en als niveauverschillen. Vooral het noordelijke bastion, nabij het station, is goed te herkennen, met name op de hoogtekaart. De eeuwige vraag is of de vier bastions die niet meer aanwezig zijn niet, gedeeltelijk of geheel zijn aangelegd. Het verhaal is dat Amsterdam de bastions aan haar zijde niet wilde betalen of niet wilde hebben. Wel vreemd want een halve vestingstad heeft dus een hele zwakke helft die met een omtrekkende beweging eenvoudiger genomen kan worden.

Wat de reden ook is, uw onderzoeker is er van overtuigd dat de bastions ooit wel gedeeltelijk hebben bestaan, anders zou er nu helemaal niets te herkennen zijn. Door de eeuwen heen was het niet ongebruikelijk dat in tijden van nood verdedigingswerken werden aangelegd, maar als de noodzaak wegviel ook het draagvlak en het geld wegviel. Nu nog het onweerlegbare bewijs voor deze hypothese...
En dan rijst de vraag, hoe zou Weesp er nu uitgezien hebben als die andere vier bastions WEL aanwezig waren. Na een uurtje stoeien met Photoshop is er een leuke animatie ontstaan, gebaseerd op de diverse kaarten (zie luchtfoto rechtsonder). De huidige bebouwing is overigens uit de periode 1876-1920.

Vesting Weesp: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/weesp/
PAN Amsterdam: http://www.pan.nl/
Beschrijving van de kaart van Holland: http://kaarten.library.uu.nl/overkaart.php?lang=nl&ItemID=717
Plattegrond uit 1698 in Beeldbank Nationaal Archief: http://beeldbank.nationaalarchief.nl/na:col1:dat513882
Viewer Actueel Hoogtebestand Nederland: http://www.ahn.nl/viewer
Luchtfoto-animatie van Weesp met acht bastions: http://www.forten.info/cgi-bin/fotoalbum/emAlbum.cgi?c=show_image;p=Nieuwe_Hollandse_Waterlinie/Overig;i=1;img=weesp-8bastions.gif
'Weesp met acht bastions' op Fortificatie Forum: http://www.fortificatieforum.nl/viewtopic.php?f=81&t=1341
'Schips Hol en Weesp in 1789' in Nieuwsbrief 280: http://www.stelling-amsterdam.nl/275-299/nieuwsbrief-280.htm

 

Bezoek Stelling van Den Helder

Tekst: Hans Baas (Stichting Mega).
Foto's: Hans Baas en René Ros.
Met dank aan: André Koning (Stichting Stelling van Den Helder), Koninklijke Marine.

Op 12 november jl. zijn René Ros, Joan Rückert en ondergetekende op bezoek geweest in Den Helder, op uitnodiging van André Koning van de hernieuwde Stichting Stelling van Den Helder. Hij wilde eens kennis maken met Stichting Mega, en wij wilden dat omgekeerd ook met bovendien de gelegenheid de forten aldaar weer eens bezoeken!

André had een heel mooi programma samengesteld, te beginnen met een ontvangst en rondleiding op Fort Erfprins, het grootste fort van ons land dat nog steeds in gebruik is bij de Marine. Ik had daar in mijn diensttijd de NBCD opleiding gedaan, in 1974 !!
Veel verandert sindsdien, ten eerste was de oude ingang aan de stadszijde niet meer in gebruik als hoofdingang maar moesten we ons melden bij de ingang aan de zeezijde. Een hartelijk ontvangst en een leuk kennismakingsgesprek over werkzaamheden en interesses. Met nog een klein beetje ochtendnevel, begonnen we aan de rondwandeling over het fort. Prachtig die combinatie van de oude uit de Franse tijd stammende gebouwen, de Duitse bouwwerken en de huidige nieuwbouw!
In mijn diensttijd werd er nog druk geschoten met de kanonnen aan de zeezijde, bovenop de langste bomvrije kazerne van het land. Ik heb nog les gehad in de lokalen in de kazerne eronder (zie foto rechts) en als er geschoten werd kwam er zand uit de luchtkokers! Had ik toen maar foto’s gemaakt !

Na de lunch zijn we naar Fort op de Harssens gereden. Het gebouw en torentje van de havenmeester erbovenop wordt grondig gerenoveerd, de gracht deels uitgegraven (zie foto links) en het fort eronder in ere hersteld. Het zou mooi zijn als dit unieke kustfort, het “Pampus” van Den Helder, ooit weer eens kan worden opengesteld voor het publiek!
Een deel van het fort is al schoongemaakt door Stichting Herstelling Den Helder, daarbij kwam zelfs de oude lift te voorschijn! Interessant om ineens modern beton daar tegen te komen, de fundatie van de toren!

Na dit bezoek zijn we richting Julianadorp gereden en een bezoek gebracht aan de OPS-bunker uit 1956 van het voormalige Navigatiestation Noord, een radarstation van de Luchtmacht. Naar verteld wordt, werd er ook Russische communicatie afgeluisterd in de Koude Oorlog. Later is dit nog in gebruik geweest als hoofdkwartier voor de Nederlandse en Belgische marine. Alhoewel het verlaten is, is de bunker officieel nog in gebruik bij Defensie en mochten we binnen geen foto’s maken. Misschien later nog eens daarvoor terug komen...

Als laatste nog gaan kijken op Fort Oostoever met een de Duitse torpedobunker. Helaas is Fort Oostoever, in tegenstelling tot Fort Westoever, erg verwaarloosd. We vonden er nog wel een paar mooie Duitse tobruks, met dakje, in de wallen.
We kunnen terugkijken op een leuke ontmoeting en een erg interessant bezoek aan de Marine-stad, voor defensie en forten liefhebbers een interessante stad! Naar onze mening is de Stichting Stelling van Den Helder goed en volop in beweging met het behouden van het nog aanwezige militair erfgoed! Wat onder andere blijkt uit de huidige ontwikkelingen op Fort op de Harssens.

Stichting Stelling van Den Helder: http://www.stichtingstellingdenhelder.nl/
Stichting Herstelling Den Helder: http://www.herstelling.nl/denhelder/
'Erfprins: het grootste fort van Nederland!?' op Forten Info: http://www.forten.info/reisverslagen/erfprins/
Navigatiestations: http://www.forten.info/index.htm?catalogus/ko-luchtmacht/lijst-3.htm

 

Samen op stap geweest naar Vught

Tekst: René Ros
Met dank aan: Eddy de Haes (Stichting Mega Werkgroep Evenementen), medewerkers Geniemuseum, medewerkers Nationaal Monument Kamp Vught

Tja, Kamp Vught. Daar ga je niet voor je lol alleen heen en dat konden meerdere deelnemers waarderen aan de bestemming van de MEGA Contactdag op 21 november jl.

In het Geniemuseum hield René Ros namens Stichting Mega een kort welkomstwoord voor de 26 deelnemers. Dat we meer van dit soort uitstapjes buiten de regio Amsterdam willen gaan organiseren. Deels omdat oogkleppen nooit goed zijn, maar ook omdat de verrassing nauwelijks nog in de Stelling is te vinden.
Hans Sonnemans, directeur van het Geniemuseum, gaf inzicht over de militaire musea en het Geniemuseum in het bijzonder. Over de huidige expositie en de toekomstplannen. In twee groepen werden rondleidingen door het museum gegeven. De binnententoonstelling met onder andere het deel 'Stellingbouw' met een bouwtekening van de Militaire Drinkwatervoorziening bij Sloten. De buitententoonstelling omvat een Caterpillar bulldozer en ander rijdend en varend materiaal. De categorie 'vastgoed' omvatte het pantserhek bij Fort Westervoort, twee pantserkoepels en een betonnen observatiepost (zie foto rechts). Gecamoufleerd als Duits gebouw staat ook een Koude Oorlog bunker op het terrein waar we exclusief toegang toe kregen. Deze bunker voor de Provinciaal Militair Commandant omvat twee verdiepingen. Het wordt deels als museumdepot gebruikt maar de wens bestaat om het open te stellen.

De Nederlandse S.S. kazerne is nog in gebruik bij de Genie evenals de Duitse S.S. kazerne. Het keukengebouw van die Duitse S.S. kazerne is nu het Geniemuseum. Iets noordelijker staat het Molukse woonoord 'Lunetten', maar die geschiedenis is een verhaal apart. De barakken zijn herbouwd op de funderingen van de kampbarakken waarvan slechts een halve barak nog origineel is.
De andere helft van het Kamp Vught bevat nog steeds gevangenen, de Penitentiaire Inrichtingen Vught "Nieuw Vosseveld". Met daarin nog 'de bunker' voor gijzelaars als oorspronkelijke bebouwing er middenin - uiteraard niet te bezoeken tenzij je een 'bewoner' kent. De hoge gevangenismuur houdt een hoekje van het terrein vrij voor het Nationaal Monument Kamp Vught.

Na een korte wandeling langs het Molukse woonoord en de gevangenis konden we in het bezoekerscentrum van Nationaal Monument Kamp Vught de lunch gebruiken. Met, dankzij een panoramische glaswand, een schitterend uitzicht op een bijna bladloze lunet.
Gids Mieke Kolster nam ons mee langs twee lunetten en de tussenliggende wallen, de speeltjes van koning Willem II. Vijf kwartier wandelen in een bos met lunetten en een herfstig zonnetje spiegelend in de grachten was zeer aangenaam. Maar ook hier was het kamp niet ver weg: op Lunet 2 is een schietbaan aangelegd om de Nederlandse S.S.-ers beter op de gevangenen te leren schieten. Door de opmars van de geallieerden meende men het kamp leeg te moeten maken en in augustus 1944 werden tenminste 329 gijzelaars de schietbaan opgedreven en door de Nederlandse S.S. vanaf de wallen doodgeschoten. Op de kuil van de schietdoelen is ter herinnering aan hen een namenwand geplaatst waarop enkele deelnemers hun familienaam aantroffen (zie foto links).

Na een warm drankje gingen we in twee groepen het bezoekerscentrum in om te horen over pijnlijke klompen, waterige koolsoep en andere vervelende zaken over het 'modelkamp' waardoor de Nederlanders moesten denken dat die kampen in het oosten helemaal niet zo erg waren. Buiten zijn de helft van een barak en een aantal wachttorens herbouwd en tevens is het prikkeldraad opnieuw gespannen (zie foto rechts). Het interieur van de barak maakte de deelnemers weer iets stiller, zeker na het horen van de nadelen van een stapelbed. Het kindermonument en het originele crematorium, waarnaar de beruchte cel van het bunkerdrama is verplaatst, maakte dat er alleen nog verbijsterende woorden werden geuit.

De groep deelnemers was erg gezellig en het Geniemuseum sloot natuurlijk goed aan bij onze gezamenlijke interesse. Maar de lezer zal begrijpen dat het niet een geheel leuke dag was. Maar wel "indrukwekkend" en "boeiend" zoals een aantal deelnemers later schreven. En juist daarom is Kamp Vught een bezoek waard!

Geniemuseum: http://www.geniemuseum.nl/
Nationaal Monument Kamp Vught: http://www.nmkampvught.nl/
P.I. Vught: http://www.pivught.nl/
Woonoord Lunetten op Molukse Woonoorden: http://www.moluksewoonoorden.nl/woonoord/70/
Militaire Drinkwatervoorziening: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/riekerpolder/
Reageren op Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?f=5&t=650
Foto-impressie op Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?f=5&t=689

 

Mini-symposium “Damsluis opnieuw in Stelling”

Tekst: Gijs Dirkzwager (Stichting Mega).
Foto's: Gijs Dirkzwager en René Ros (Stichting Mega).

Op de ochtend van donderdag 3 december jl. vond het informatieve Mini-symposium “Damsluis opnieuw in Stelling” plaats in Fort bij Vijfhuizen. Met welkomstwoorden van de organisatoren Rob van Veldhuisen (bouwcombinatie Wagemaker/Bresser v.o.f.) en Herman Tuning (wethouder Cultuur van de gemeente Haarlemmermeer).

Aansluitend gaf René Ros, pro deo historicus, een zeer duidelijke voordracht over de historie van de Stelling van Amsterdam en de Damsluis in de Hoofdvaart. Aan de orde kwam dat Nederland gezien haar omvang alleen maar een verdedigende opstelling aan kon nemen ten aanzien van de grootmachten van die tijd. Vandaar de Stelling met zijn functie als nationaal reduit, in de hoop ontzet te worden door een bevriende grootmacht. Daarna werd ingegaan op de functies van de inundaties en de forten.
De verdedigingswerken die ontworpen zijn tijdens de drooglegging van de Haarlemmermeer en de andere Haarlemmermeerse verdedigingswerken zijn aangestipt. De inundatie was een belangrijk onderdeel van de verdediging. Om de zuidhelft van de Haarlemmermeerpolder te inunderen was de damsluis in Hoofddorp essentieel. Zo zeer zelfs dat de sluis bomvrij is uitgevoerd.

Daarna een college van Ir. R. Schipper van de TU Delft over funderingsherstel bij monumenten. Een zeer duidelijk overzicht hoe vanaf de Middeleeuwen funderingen geconstrueerd werden, wat de bedreigingen zijn voor funderingen zoals bacteriën, schimmels, grondwaterstand, inklinken van de grond, enzovoort. De les is dat het dichtmetselen van een scheur in een gebouw de oorzaak van de scheur niet wegneemt. Tevens kwamen alle mogelijkheden van funderingbehoud en –herstel aan de orde.

Gewapend met deze kennis zijn we per bus naar de bouwlocatie te Hoofddorp gebracht. Alwaar een rondleiding op de bouwplaats, beter gezegd IN de bouwplaats, werd gegeven. Om de gehele damsluis is een damwand geplaatst en alle wanden bloot gelegd. Twee stalen goten lopen door de bouwput om het water door te laten stromen.

De damsluis is het beste te omschrijven als een brug met twee bogen. Het dak van de damsluis ziet eruit als het dak van een fort, met in de middenpeiler een waterafvoer. De wanden van de damsluis blijken, vooral aan de zuidelijke vijandzijde, veel dikker dan we hadden voorgesteld. En nu de damsluis helemaal zichtbaar is blijkt dat de scheuren niet komen door een slechte fundering maar gewoon verweer van de muren. Ook is er schade in de waterafvoer waardoor een groot gat in de middelste pijler aanwezig is. En tevens schade aan het baksteen op waterniveau.

Onder het waterniveau worden door de fundering heen horizontale gaten geboord voor balken die gestut zullen worden op nieuwe heipalen aan weerszijden van de oude fundering. De verwachting is dat de oorspronkelijke fundering het op termijn zal begeven en de nieuwe fundering de damsluis zal opvangen. Ook de muren worden hersteld en als laatste zullen in plaats van grond piepschuimblokken geplaatst worden om gewicht te sparen.

Het was een bijzondere ervaring om op de bodem van de Hoofdvaart te lopen en de damsluis van onderaf te zien. Ook vanaf de openbare weg is het bijzonder om te zien, ga gerust eens kijken. In maart volgend jaar hopen we bij de feestelijke oplevering aanwezig te zijn.

Geniedijk Haarlemmermeer: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/haarlemmermeer/
Inundatiestation Haarlem met Damsluis in de Hoofdvaart: http://www.stelling-amsterdam.nl/inundaties/haarlem/
Gemeente Haarlemmermeer: http://www.haarlemmermeer.nl/
'Renovatie damsluis' door Wagemaker: http://www.wagemaker.nl/230/damsluis
Film van bezoek aan bouwput op YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=nLuK-_hYJpY

 

Stichting Militair Erfgoed Groot-Amsterdam en/of de redacteur aanvaardt geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de nieuwsbrief door welke persoon en voor welk doel dan ook.
Tekst en foto's door René Ros tenzij anders aangegeven. De inhoud van de nieuwsbrieven wordt na publicatie niet meer gewijzigd. De informatie is daardoor per definitie gedateerd en kan later onjuist zijn gebleken of op andere wijze niet meer van toepassing zijn. De in de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven.
Bijdragen zijn welkom in de vorm van een compleet artikel met ongeveer 400 woorden maar maximaal 500 woorden. Het staat de redactie van de nieuwsbrief vrij om ter opname aangeboden informatie in te korten, te redigeren of te weigeren.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Bekijk en bestel onze luchtfoto's van de forten digitaal, als afdruk of puzzel. (Advertentie)
 
 
 
Beleef het zelf: kom ook naar de forten en waterlinies in Nederland! (Advertentie)