Sluit [X]   
 

Fort bij Krommeniedijk in 1915: sportwedstrijden Groep Wormerveer

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 10-5-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief 353

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam
12de jaargang, nummer 353, 14 juli 2010

Een nieuwsbrief over de website Stelling van Amsterdam met informatie over militair erfgoed in de regio Groot-Amsterdam.
http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

 

Inleiding

Beste lezer,

Slechts vier artikelen in deze laatste nieuwsbrief voor het zomerreces. Eerst even kort over 'oranje' maar dan dat andere feest: de heropening van de gerestaureerde Damsluis in de Hoofdvaart. Op dezelfde dag was een bijzondere groep op pad in de Stelling, en een voetbalwedstrijd maakte het ook nog eens anders.
In het laatste artikel pakt uw redacteur, op persoonlijke titel, met tegenzin de rol van criticus maar weer eens op. In dit geval over de herontwikkeling van Fort benoorden Spaarndam en haar omgeving.
Als altijd zijn reacties, correcties en aanvullingen, of een geheel artikel, van harte welkom.

Bekijk de nieuwsbrief op: http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/2010/nieuwsbrief-353.html
Overig kort nieuws op het Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/nieuw/

De volgende nieuwsbrief zal waarschijnlijk eind augustus verschijnen. Voor of op 1 augustus zal nog een bericht over de Stellingmaand-website verzonden worden.

Prettige zomer!
René Ros

 

Oranje

Sinds de avond van 2 juli, na de gewonnen WK-voetbalwedstrijd Nederland-Brazilië, was de website zoals beloofd geheel oranje gekleurd. Met rechtsboven een groepsfoto uit ca. 1918 na een voetbalwedstrijd op de velden van Krommeniedijk.

Deze tijdelijke wijziging is opgedragen aan Harm de Jong, een voetballiefhebber én gids van Fort bij Spijkerboor, die tijdens de wedstrijd toch een rondleiding op het fort gaf. Hulde aan deze plichtsgetrouwe vrijwilliger!

Alleen vandaag, 14 juli, is de website nog oranje daarna keert de normale kleur terug.

Start vaartocht Marine-etablissement Kattenburg: http://www.stelling-amsterdam.nl/kazernes/amsterdam-marinekattenburg/

 

Iets te vieren op het Fort bij Hoofddorp

Tekst: Don Wildeboer.
Foto's: René Ros en Don Wildeboer.

De Geniedijk bestaat uit drie forten, twee gekazemateerde batterijen, drie nevenbatterijen en een aantal opstelplaatsen voor ander geschut, maar vooral drie bomvrije damsluizen.
Een knap staaltje werk van de toenmalige Departementen van Oorlog, Waterstaat en het Hoogheemraadschap van Rijnland.

De grootste damsluis, de Damsluis in de Hoofdvaart (1893), is nu gerenoveerd. De bakstenen muren waren in slechte staat en men vreesde dat de fundering ook in slechte staat was, mede door het zware aardwerk.

Een heel grondige opknapbeurt die 4 juni vorig jaar begon, resulteerde in herstelde muren en een bijna nieuwe fundering met 98 palen. Hiermee heeft deze sluis een levensduurverlenging gekregen van minimaal 50 jaar.
Opmerkelijk is de toepassing van polystyreen blokken als gedeeltelijke vervanging van het aardwerk op en naast de damwanden, om de belasting op de fundering te verminderen (zie foto links).

Namens stichting Mega en de Werkgroep Geniedijk Oost was ik op 2 juli aanwezig bij de heropening.
Na de ontvangst op het Fort bij Hoofddorp door de beheerder Paul Hof, waren er toespraakjes van de heer Van Dijk, Haarlemmermeerse wethouder van o.a. cultuur, en de gedeputeerde van Noord-Holland mevrouw Kruisinga.
Hierna volgde een kort en helder videoverslag over de renovatie van de sluis, waarna het gezelschap naar de naastgelegen sluis ging en de ceremonie begon. Deze bestond uit het ophalen van een sluisschot door de wethouder. Dit bij 31ºC met een kettingtakel in krijtstreepje (zie foto rechts). Heel apart.

Na deze handeling kregen we een hapje en een sapje. Heel veel nieuwe gezichten uit de lokale politiek met evenveel tegenstrijdige inzichten op de Stelling, dat schoot niet op. Jammer! Toch een leerzame dag.

En de andere damsluizen? De Damsluis in de IJtocht lijkt bij de aanleg van de Floriade de sloop nog net te zijn ontsprongen. En de Damsluis in de Slotertocht gaat binnenkort ten onder bij de verbreding van snelweg A4.

'2 juli 2010 opening Damsluis in Hoofddorp' door Rob Verhoef: http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?f=2&t=908
'Damsluis Hoofddorp krijgt nieuwe fundering' in Nieuwsbrief 323: http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/2009/nieuwsbrief-323.html#HOOFDVAART
'Mini-symposium “Damsluis opnieuw in Stelling”' in Nieuwsbrief 335: http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/2009/nieuwsbrief-335.html#HOOFDVAART
Geniedijk Haarlemmermeer: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/haarlemmermeer/

 

Amsterdamse expeditie naar buitengemeenten

Kort na de dagexcursie van eind april jl. ontving uw excursie-organisator een telefoontje van het Bureau Monumenten & Archeologie (BMA) van de gemeente Amsterdam. Het leek ze wel leuk om die excursie als bedrijfsuitje te doen. Vanwege interesse in de buitengemeenten van Amsterdam, en ook zal de Werelderfgoed-aanvraag voor de grachtengordel een rol gespeeld hebben.
Omdat de dagexcursie een klein deel van de Stelling aan doet, werd een meer algemeen en gevarieerd programma opgesteld.

Op de tropische vrijdag 2 juli stapten 25 medewerkers in de bus. Eerst twee presentaties in de bergloods van het Fort bij Abcoude; uw redacteur over de Stelling en directeur Joop van Burk over stichting Herstelling. En daarna een rondleiding over het fort met koele ruimten en hete buitenlucht.

Daarna naar een heel ander fort, het Fort bij Uithoorn, voor een rondleiding. En aansluitend een lekkere lunch in de bergloods. De bus bracht de groep naar de Militair Drinkwatervoorziening, een 100% Stelling bouwwerk in hun eigen gemeente.

Vervolgens stonden we in de extra vroege file op de snelweg A9, we hadden net zo goed eerst naar de Damsluis in de Hoofdvaart kunnen gaan (zie artikel hierboven).
Met een vertraging van drie kwartier kwamen we langs de forten van het Westfront. Uw redacteur bleef de gehele dag bij de groep om als gids op de locaties op te treden. En om de microfoon in de bus te hanteren alhoewel dat gevaarlijk was toen de eerste helft van de WK-voetbalwedstrijd Nederland-Brazilië via dezelfde luidsprekers klonk.

Aangekomen op Fort bij Spijkerboor troffen we de twee gidsen met een radio aan een tafel in de schaduw. De eerste helft was net afgelopen met een tussenstand van 0-1. Gelaten trokken de gidsen en deelnemers het fort in voor een mooie rondleiding. In de pantserkoepel was het erg warm...

Terug bij de radio, bleek dat Nederland onverwacht met 2-1 gewonnen had en werd de eindborrel erg gezellig (zie foto rechts).
De bus reed weer terug naar het beginpunt bij het Amstel Station waar een geslaagde barbecue plaatsvond.

"Het was zeker een geslaagde dag, iedereen vond het interessant en leuk, warm en gezellig en vooral nieuw. Het was echt een eyeopener voor velen dat er zoveel erfgoed om de hoek van Amsterdam is te vinden."

Fort bij Abcoude: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/abcoude/
Fort bij Uithoorn: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/uithoorn/
Militair Drinkwatervoorziening: http://www.stelling-amsterdam.nl/kazernes/riekerpolder/
Fort bij Spijkerboor: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/spijkerboor/
Bureau Monumenten en Archeologie Amsterdam: http://www.bma.amsterdam.nl/
'Leuke dag! op Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?f=9&t=903

 

Het dilemma van Spaarndam

Foto KLD-toren: Fons Brasser, 1984.

Vanuit de cultuurhistorische hoek wordt weinig bijgedragen aan de openbare discussie over de ontwikkelingen op en rond het Fort benoorden Spaarndam. Voor de cultuurhistorie leveren de plannen namelijk net zo veel op als dat er verloren gaat: resultaat nihil. Het fort wordt opgeknapt maar het munitiemagazijncomplex verdwijnt. Zodat het unieke ensemble en beleving van fort, voorstelling en magazijn onherstelbaar wordt aangetast.

Bij de Stichting Menno van Coehoorn ligt het dossier al maanden bij de Monumentenadviescommissie die een standpunt moet gaan innemen.
De Stichting Krayenhoff blijkt, ondanks een landelijke vestingbouwer als naamgever, alleen nog gericht op het Fort benoorden Spaarndam (zie foto links). De waarde van Koude Oorlog bouwwerken zegt haar helaas nog weinig en een iets bredere visie dan alleen militair-historisch zou wel prettig zijn.

Tot nu toe zijn het vooral de lokale en natuur clubs die behoorlijk actief hun mening laten horen, maar nauwelijks alternatieven. De lokale clubs met name vanwege angst voor grotere verkeersdrukte. Iedereen die al eens naar en door Spaarndam heeft gereden weet hoe een hachelijk wegennet er ligt. Zo raadt de navigator aan om vanuit Amsterdam vanaf Halfweg door de polder te rijden. Via Haarlem en Velsen verdwaalt iedereen zonder navigator, bijvoorbeeld in de wijk Velserbroek. Meest ideaal zou een verbinding over de snelweg A9 zijn, naar de rest van het recreatiegebied waarvan het fort een enclave is.
Dan hebben we het nog niet eens over de verkeersdrukte. Meerdaagse recreatie heeft dan ongetwijfeld wel minder verkeersbewegingen voor aankomst en vertrek dan dagrecreatie. Maar de bungalowhuurders blijven niet een hele week op het park (zonder zwembad e.d.) stil zitten.

Het camouflagebos is, volgens gedeputeerde Kruisinga, van "zeer slechte kwaliteit". Maar het recreatieschap heeft er decennia lang niets aan gedaan, dus om de kwaliteit van het bos aan te voeren als reden om het te kappen? Zorg dan voor meer natuurwaarde van dit unieke bos op een natte veenbodem (zie foto rechts).
De lange verwaarlozing geldt ook voor de magazijnen, die zouden in zo'n slechte staat zijn, dat alleen sloop mogelijk is. En bovendien ook nog lelijk, alsof de Stelling-forten zulke architectonische schoonheden zijn!
Slopen kan iedereen, maar heb lef en wees creatief in het hergebruik. Metsel een gebouw binnen het magazijn en maak daar dan 2-3 geschakelde vakantiewoningen van met fraaie openslaande deuren. Of gewoon verhuurbare opslagruimte in een mooi wandelbos.

De provincie en enkele gemeenten zijn eigenaar van het recreatieschap Spaarnwoude en de wethouders hun vertegenwoordigers in het bestuur. Hierdoor ontstaat snel de indruk dat het met achterkamerpolitiek allemaal al geregeld is. Maar de wethouder van Haarlem moet al tegenstemmen van zijn raad. En in de gemeenteraad van Haarlemmerliede en Spaarnwoude werd een motie tegen de plannen voorbarig genoemd en is (voorlopig?) met 5 voor- en 6 tegen niet echt unaniem verworpen... De provincie, Haarlemmermeer en Velsen staan wel achter de plannen, het standpunt van de gemeente Amsterdam is nog onbekend.
De selectiecommissie bestond uit belanghebbenden en geen onafhankelijke deskundigen. Ongeloofwaardig is ook het onverstoorbaar vasthouden aan de plannen na "een schot voor de boeg" door minister Huizinga van VROM.
Bestuurders blijken weer goed in uitleggen waarom een besluit genomen moet worden, maar erg slecht in uitleggen waarom juist dát besluit werd genomen.

Vooral de provincie heeft helaas nog dezelfde gedachten over Koude Oorlog bouwwerken als 30 jaar geleden over de Stelling werd gezegd: lelijk en onbruikbaar. Daarom wordt aan het laatste munitiemagazijncomplex uit de Koude Oorlog in de provincie geen waarde gehecht. Zowel provincie als recreatieschap zal moeten inzien dat zowel het magazijn als fort een gelijke historische waarde (gaan) hebben en dat ze veel met elkaar gemeen hebben. Op het betreffende Cultuurhistorisch vooronderzoek zijn wat dit betreft een paar correcties te maken.
De provincie zou zich als site-holder van de Stelling, meer dan de betrokken gemeenten, ook moeten realiseren dat één fort waar een bos met militaire magazijnen voor ligt, voor de Stelling als geheel geen probleem is maar juist een meerwaarde is.

De verkozen marktpartij, Esbi Bouw, moet nagegeven worden dat ze weten hoe ze het moeten spelen. Je moet een Twentse nuchterheid hebben om alle partijen voor gesprekken uit te nodigen. Maar bij de presentatie (zie foto links) was het zelfs uw redacteur, meer bekend om zijn naïviteit, duidelijk dat er al wisselgeld in de plannen was ingebouwd. Bijvoorbeeld door in staalbouw het skelet van een magazijn te laten staan, met een informatiebordje erbij. Het liet zich raden dat bij de aanpassingen als 'handreiking' een bestaand magazijn zou blijven staan.

Ook ontstaat de indruk dat Esbi Bouw goed is in het naar de mond praten van haar opdrachtgevers. De provincie lijkt met snelle beloften ingepakt te worden. Bijvoorbeeld door de bungalows te modelleren als kringenwetwoningen - ook al zouden ze niet in een verboden kring komen te staan, maar juist achter de nul-lijn! En elders zijn echte kringenwetwoningen zelfs geen monumentstatus meer waard!
En is al uitgerekend of de bouwkosten van die woningen haalbaar is? Hoeveel kost het restaureren van het fort eigenlijk? Fort aan de Drecht en Fort bij Vijfhuizen hebben ieder ongeveer 3,2 miljoen gulden of 1,5 miljoen euro gekost. Is daarvoor een ontwikkelaar en een bungalowpark nodig?
Heeft iemand al eens bekeken of vleermuizen wel in de aan hen beloofde schuilplaatsen willen wonen? En of mensen in een bungalow willen verblijven met een kolonie vleermuizen ernaast?

De conclusie van uw redacteur na een gesprek met Esbi Bouw was dat zij eigenlijk niets aan de bezwaren kan doen. Het probleem zit in het Programma van Eisen dat het recreatieschap heeft opgesteld en waar Esbi Bouw aan moet voldoen. Daarin staat dat de zuidelijke helft van het bos moet verdwijnen, het plan voorziet nu in een golfbaantje. En het laat alle vrijheid m.b.t. de magazijnen en toegankelijkheid van het fort.
Als het recreatieschap alle vragen kan beantwoorden en blijkt dat een bungalowpark echt nodig is, dan zou voor de cultuurhistorische waarden de plannen aanvaardbaarder worden indien:

  • het fort (gebouwen en terrein) gerestaureerd wordt en maximaal toegankelijk is, dus zonder slaapplaatsen;
  • de granaatvrije schuilplaatsen ongebruikt blijven en alleen geconsolideerd worden;
  • alle magazijnen behouden blijven en hergebruikt worden;
  • geen nep-kringenwetwoningen gebouwd worden;
  • het gehele bos behouden blijft en geen half herstel van het schootsveld;
  • er geen nieuwe, vaste toegangen over de fortgracht komen;
  • de luchtwachttoren (zie foto rechts) als educatief uitzichtpunt herbouwd wordt;
  • de inundatieduikers en grenspalen hersteld worden;
  • de frontgracht van de voorstelling hersteld wordt;
  • er alleen een autoverbinding langs Velserbroek en/of naar overzijde snelweg A9 komt;
  • richting Spaarndam er alleen een doorgang is voor fietsers en wandelaars.

Bij deze de suggestie aan het recreatieschap om het Programma van Eisen aan te passen en eventueel Esbi Bouw de gelegenheid te geven om met een aangepast plan te komen. In de tussentijd kan, met een subsidie van de provincie, het dak van het fort alvast waterdicht gemaakt worden.

Fort benoorden Spaarndam: http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/spaarndam-noord/
Magazijn Spaarndam: http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/legermagazijnen/spaarndam/
'Herontwikkeling Fort benoorden Spaarndam' (1) in Nieuwsbrief 288: http://www.stelling-amsterdam.nl/2008/nieuwsbrief-288.html
'Herontwikkeling Fort benoorden Spaarndam 2' in Nieuwsbrief 302: http://www.stelling-amsterdam.nl/2008/nieuwsbrief-302.html
'Bungalowpark Stelling van Amsterdam' in Nieuwsbrief 335: http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/2009/nieuwsbrief-335.html
'Bungalowpark Stelling van Amsterdam' op Stelling Forum: http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?f=4&t=696
Recreatieschap Spaarnwoude: http://www.spaarnwoude.nl/
Esbi Bouw: http://www.esbibouw.nl/
Platform Natuurbehoud Fort Benoorden Spaarndam: http://www.fort-noord.nl/

 

Stellingmaand

(Op 30 juli apart verzonden en ter archivering aan deze nieuwsbrief toegevoegd.)

Over een maand start voor de achtste keer de jaarlijkse Stellingmaand. Gedurende de gehele maand september zetten vooral veel vrijwilligers zich in om nog meer forten open te stellen. Voor rondleidingen maar ook theater en andere activiteiten.

Al vanaf het begin is de informatie over de openstellingen op een website te vinden, de laatste jaren zelfs op twee websites.
Aan die verwarring komt nu een eind doordat het bekende en vertrouwde webadres www.stellingmaand.nl de informatie van Stichting Cultureel Erfgoed Noord-Holland laat zien.
Als je nu of later je planning voor de Stellingmaand wilt maken, voor informatie kan je terecht op:

Stellingmaand: http://www.stellingmaand.nl/

N.B. Heb je zelf een website of webpagina, kijk dan ook op:
Stellingmaand voor webmasters: http://www.stellingmaand.nl/webmasters.html

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. Zie ook de privacy verklaring.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Maas+deNatris verrichten militair-historisch onderzoek op het snijvlak van defensie en samenleving en vertalen dat naar gedrukte en digitale media. (Advertentie)
 
 
 
Bekijk en bestel onze luchtfoto's van de forten digitaal, als afdruk of puzzel. (Advertentie)