Sluit [X]   
 

Gevangene Dirk van Berge in 1945: kamp wordt ontruimd op Fort benoorden Purmerend

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 15-9-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief 278

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam
Nummer 278 (9de jaargang, 19 september 2007)

Een nieuwsbrief over militair erfgoed in de regio Groot-Amsterdam.
<http://www.stelling-amsterdam.nl/>

Deze nieuwsbrief is, met illustraties, ook te vinden op:
<http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/>
Daar is ook informatie te vinden over deze nieuwsbrieven, het aanmelden en het archief.

Heb jij informatie die via deze nieuwsbrief aan ge-interesseerden gezonden kan worden? Of aanvullende informatie, tips e.d.? Stuur de informatie dan aan <e-mail adres vervangen door formulier>.

 

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

Hierboven staat achter de artikelen, indien van toepassing, welke gemeente het betreft.

 

Inleiding

Beste lezer,

Zoals al eerder aangekondigd is er komende zaterdag een erfgoedmarkt op het Hembrugterrein te Zaandam. Het eerste artikel geeft meer informatie over wat er te doen is, zoals de hoek over de Stelling van Amsterdam met o.a. een informatiekraam van Stichting Mega.
Ook collega Stichting WN2000 timmert aan de weg, door zand rond een gezichtsbepalende bunker in de duinen bij IJmuiden weg te graven. In het tweede artikel geven ze eerst uitleg maar vragen aansluitend hulp.

In deze nieuwsbrief wordt een beetje een beeld gegeven van een aantal Stellingmaand activiteiten met enkele korte verslagen over de forten waar een gastschrijver en ik zelf als bezoeker of medewerker zijn geweest. Als je ook een bijdrage voor een volgende nieuwsbrief wilt leveren, bijvoorbeeld omdat mijn belevenissen en naam te vaak aan bod komen, laat gerust van je horen.

Bewust was ik niet aanwezig tijdens de officiele opening op het Fort bij Edam (zie foto rechts), dus wordt begonnen met een verslagje van een dag later als 'gewone' bezoeker. En een korte wandeling over de Kustbatterij bij Diemerdam.
De eerste openstelling van het Fort aan de Sint Aagtendijk mag zeker een succes worden genoemd. Theoretisch heeft de helft van de abonnees het fort bezocht, dus voor de rest een korte beschrijving van wat de anderen zelf hebben gezien.
Vervolgens twee korte impressies van de activiteiten op Fort Hinderdam en het Fort aan Den Ham in het derde weekeind.

Wat de Stellingmaand betreft zijn we over de helft . Er zijn weinig wijzigingen te melden; belangrijkste zijn de extra openstellingen van het Fort bij Aalsmeer. En deze week verschijnt de derde en laatste Stellingmaand pagina in de regionale kranten van HDC Media.
Stellingmaand: <http://www.stellingmaand.nl/>
Fort bij Aalsmeer: <http://www.stellingmaand.nl/forten/aalsmeer.html>
In de krant: <http://www.stellingmaand.nl/krant/>

Reageren op deze nieuwsbrief kan op het Stelling Forum: <http://forum.stelling-amsterdam.nl/>
De volgende nieuwsbrief zal verschijnen wanneer de omstandigheden en actualiteit dat wenselijk maakt. Op 1 oktober zal in ieder geval een thema-nieuwsbrief 'Patriotten 1787' verschijnen.

René Ros

 

Zaanse Erfgoedmarkt in het hart van de Stelling

Bron: persbericht Vereniging Zaans Erfgoed (samengevat)

In de oude affuitenhal op het Hembrugterrein in Zaandam, hartje Stelling van Amsterdam, is zaterdag 22 september een unieke Zaanse Erfgoedmarkt. Rond zestig historische verenigingen, organisaties en verzamelaars uit de Zaanstreek laten samen een unieke staalkaart zien van de Zaanse geschiedenis.
Leuk voor jong en oud. De markt is open van 11-17 uur. Toegang gratis.

Stap in de tijdmachine en beleef een fascinerende mix van periodes en thema’s. Van archeologie tot modern hergebruik van afgedankte fabrieken. Zo’n fabriek is ook de affuitenhal op het Hembrugterrein, al jaren verlaten en in strijd met de natuur. Daar beleeft u thema’s als scheepsbouw, molens, houten huizen, fabrieken, levensmiddelenindustrie, oude havens, Zaanse schilders, fotografie, (kinder-)boeken, Zaans kostuum, dictee, cabaretmuseum, forten, de Stelling van Amsterdam en het Hembrugterrein.

Daar omheen is er een heel programma: voor de jeugd verzorgd door de jeugdploeg van Vereniging De Zaansche Molen; door zeilmakers Willem Bakker en zijn maat en door Erfgoed à la carte. In de 'bios' draait Filmtheater De Fabriek oude filmpjes. Schrijvers lezen voor uit eigen werk. Er is een koffiehoek en een poffertjeskraam.

En dan zijn er de rondleidingen! Over het Hembrugterrein en naar het Hembrugmuseum. Alleen voor die twee attracties moet je een kaartje kopen, in de affuitenhal meteen bij de ingang rechts.
Verder zijn er informatiestands van de deelnemers en een aantal lezingen. Voor de hal staan voertuigen van de Stichting Mobiele Artillerie. Wat tanks en "wielvoertuigen" en iets om op te klimmen.

Na dat alles bent u wel toe aan een kopje koffie van Albert Heijn, of een portie poffertjes van mevrouw C. Smit. Want de Zaanstreek is al eeuwen First in Food.

Meer over de Zaanse Erfgoedmarkt: <http://www.stellingmaand.nl/forten/hembrugterrein.html>

 

Op de bres voor het behoud van militair historisch erfgoed in IJmuiden

Bron: persbericht Stichting WN2000

Iedereen in Kennemerland kent ze wel, de zware beton bunkers in de duinen langs de kust. Deze bunkers waren voorbestemd om een geallieerde aanval te weerstaan en maakten onderdeel uit van het zogeheten Atlantikwall.

Lange tijd waren deze bunkers spannend, maar ook taboe. Ze prikkelden de verbeeldingskracht, maar stonden natuurlijk ook model voor een periode vol verschrikkingen. Ze herinnerden aan een ongenode bezoeker.
Het besef groeit dat de bunkers toch iets zeggen over een belangrijke periode van onze vaderlandse geschiedenis. Het gaat om militair historisch erfgoed dat het verdient om te worden behouden en geconserveerd. In de jaren volgend op de oorlog zijn veel van de verdedigingswerken gesloopt. Sinds 2000 beijvert de Stichting WN2000 zich voor het behoud en het beheer van nog resterende onderdelen van de 'Festung IJmuiden'.

Inmiddels heeft WN2000 alle vergunningen voor het vrijgraven van de monumentale M178 vuurleidingpost van batterij Heerenduin, in de volksmond ook bekend als de Autobunker. Door het vrijgraven van deze bunker wordt niet alleen aan de rondleiding van WN2000 een extra dimensie toegevoegd, maar ook aan de beleving van de individuele wandelaar die de bunker in zijn totaliteit kan aanschouwen en een bezoek kan brengen aan de nu grotendeels onder het zand gestoven bunker.

De werkzaamheden starten op 29 en 30 september. In dit weekeind wordt de achterzijde van de bunker machinaal ontgraven. Maar hierna begint het werk pas echt. In de weekeinden hierop volgend zal de binnenzijde van de bunker met de hand leeg gegraven worden, waarbij we niet uitsluiten op vele, door de Duitse militairen achtergelaten, artefacten uit de Tweede Wereldoorlog te stuiten.

Al dit werk wordt gedaan door een groep zeer enthousiaste vrijwilligers van WN2000. Maar alleen met de inzet van deze vrijwilligers redden wij het niet. Wij zijn dringend op zoek naar enthousiastelingen die ons hierbij willen helpen. Het werk bestaat voornamelijk uit het handmatig vrijgraven van het interieur van de bunker.
Daarnaast zullen de jeugdvrijwilligers van WN2000 de gelegenheid aangrijpen om de overige bunkers schoon te ruimen. Veel bunkers puilen uit van het blik en ander afval. Rein Unie stelt hiervoor een container, prikstokken en ander materieel beschikbaar.

Bent u zo'n enthousiasteling, aarzel niet en geef u op bij het secretariaat van WN2000, per e-mail of via telefoonnummer 023 5391603 of tijdens de ontgraafwerkzaamheden op 29 en 30 september as.
Aan de werkzaamheden zijn kosten verbonden. Bij deze doet WN2000 dan ook een dringend beroep op uw historisch besef. Vanaf 13 euro per jaar bent u donateur van WN2000 en helpt u ons onze doelen te verwezenlijken. Uiteraard zijn giften vanuit het bedrijfsleven ook van harte welkom. U kunt zich aanmelden via het formulier op de website of contact opnemen via e-mail.

Stichting WN2000: <http://www.wn2000.nl/>

 

Aantreden op Fort bij Edam

Evenals vorig jaar had de Stichting Fort bij Edam in het eerste weekeind van september een groots evenement opgezet die met het fort te maken had. Er liepen soldaten uit de mobilisaties van 1914 en 1939 rond. Maar ook een groep gehavende Duitsers en een groep uit de dienstplichtperiode van de meeste volwassen mannelijke bezoekers. Deze soldaten brachten leven in de brouwerij met demonstraties, alhoewel de 'Duitsers' wat mij betreft achter prikkeldraad hadden mogen zitten kaarten. Schokkend en hilarisch tegelijk was de stapel baksteenpuin met bordjes 'Ortskommandatur' en 'Rotterdam'.
De hardst knallende demonstratie stond op het rechter terreplein en verbruikte zo te horen aardige hoeveelheden buskruit. Binnen in het fort waren verschillende tentoonstellingen over het fort, natuur en oorlog in het algemeen.

De keuken was prima op orde, een legertent met tafels en banken als terras op het linker terreplein. Voor kinderen was er een speurtocht met vragen en regelmatig werden grote groepen trotse kinderen door een soldaat voorzien van een oorkonde. Het generaals-gezin Ros kreeg een onverwachte VIP-ontvangst en heeft zich de zaterdagmiddag prima vermaakt en zo te zien waren we niet de enigen!

Fort bij Edam: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/edam/>
Stichting Fort bij Edam: <http://www.fortedam.nl/>

 

Kustbatterij bij Diemerdam beleven

Op zondagmiddag 3 september fietste het gezin Ros vanuit de woonplaats Weesp naar de, achter de Maxis verborgen, Kustbatterij bij Diemerdam. Voor het eerst is deze kustbatterij toegankelijk en zelfs elke dag in de weekeinden van september.
Er was iemand om een oogje in het zeil te houden, maar verder moest het weinige publiek zelf haar weg vinden. Alhoewel er op een aantal plaatsen middels teksten informatie werd gegeven, zal het gemiddelde publiek toch vooral meer vragen hebben gehad bij dit uitzonderlijke 'fort'. Ongeveer de helft van de aanwezigen waren ge-interesseerde Stelling-ers die ik ook de weken daarna nog regelmatig tegenkwam.
Het was leuk om eens in de fortwachterswoning te kijken, inderdaad een modern ingericht vakantiehuis.

Kustbatterij bij Diemerdam: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/diemerdam/>
Agenda voor de Kustbatterij bij Diemerdam: <http://www.stellingmaand.nl/forten/diemerdam.html>

 

Eerste OpenStelling Fort aan de Sint Aagtendijk

Op 8 september jl. was het Fort aan de Sint Aagtendijk voor het eerst voor het publiek geopend. Twee weken eerder waren de leden van B&W en de gemeenteraad van Beverwijk al in hun 'eigen' fort rondgeleid.
Dit werd mogelijk omdat het fort vorig jaar is verlaten door toeleveringsbedrijven voor explosieven voor civiele doeleinden. De rechter helft van het hoofdgebouw is al sinds 1993 in gebruik als oefenruimten voor muziekgroepen.

Vooral in de middag was het erg druk maar in totaal hebben de vier gidsen van Stichting Mega aan 275 personen 19 rondleidingen gegeven, dus een per 22 minuten, die elk een uur duurden. Een rondleiding geven op een fort waar je dat niet regelmatig doet, blijft een kunst op zich en een compliment waard.
Drie personen gaven informatie vanachter de informatiekraam met tentoonstelling, computers en vertonen van de 'Geheim Landschap' documentaire.
Ook de Museum Kennemerland, Historisch Genootschap Midden-Kennemerland, Archeologische Werkgroep Beverwijk-Heemskerk en de Schietvereniging Jacob de Gheijn leverden een bijdrage met een tentoonstelling en catering. En ook door het prima na-zomerweer was het een zeer gezellige en nuttig bestede dag.

De organisatie door de gemeente Beverwijk was goed tot in de puntjes geregeld. Het stempel voor de nog immer populaire Stellingpaspoorten was helaas niet beschikbaar. Voorzien van de ere-titel 'Inspecteur-Generaal der St.v.A.' meen ik mijzelf tekenbevoegd en heb als alternatief vele handtekeningen gezet.
Verheugend was dat ik voor het eerst in negen jaar tijdens zo'n evenement, dus buiten kantoortijd, een medewerkster van de provincie ontmoette. Een blijk van interesse die door vrijwilligers zeer op prijs wordt gesteld. Een medewerker van CENH werd ook gesignaleerd maar bleef incognito.

Fort aan de Sint Aagtendijk: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/st-aagtendijk/>

 

Rondkijken in het Fort aan de Sint Aagtendijk

De toegangsweg van het Fort aan de Sint Aagtendijk loopt parallel aan de snelweg A9 en ze vormen een grote tegenstelling.
De fortwachterswoning tussen beide is in 1993 herbouwd nadat het door brand was verwoest. Het interieur en indeling is niet meer oorspronkelijk; het is de kantine van de schietvereniging. De bergloods is door een corridor aan de woning verbonden. Van de bergloods is het casco nog oorspronkelijk maar de binnenruimte bestaat nu uit een 12 en 25 meter schietbaan, boven elkaar.

Het fort is binnen schoon en netjes, duidelijk van vrij recente witkalk voorzien. In de linker keelkazemat zijn wat fragmenten van tabellen onder de witkalk te zien. In de rechter keelkazemat is een gehele tabel nog goed zichtbaar. Omdat het fort als magazijn is gebruikt zijn de vloeren geheel vrij gemaakt en van een nieuwe betonvloer voorzien. Alleen de privaten aan weerszijden van het hoofdgebouw zijn nog echt origineel. Wel zijn de meeste houten tussenwanden nog aanwezig. En bovendien latere tussenwanden van betonkorrelklinkers, vermoedelijk uit de periode 1947-1948 toen het fort als NSB-kamp in gebruik was.

Bijzonder aan het fort is de betonnen caponniere voor 2x2 6cm geschut. In opdracht van de gemeente Beverwijk hadden de pupillen van Stichting Herstelling het water weggepompt en een uitgang naar de frontwal opengemaakt. Deze caponniere bleek om twee redenen nog bijzonderder.
Ten eerste is de versterking van het dak met spoorrails goed te zien. Met het jaartal 1898 erop, mag geconcludeerd worden dat het ongebruikte rails zijn omdat het fort in 1899 is opgeleverd. Ten tweede bijzonder omdat in de caponniere een latere scheidingswand is geplaatst en de toegangen bestaan uit twee met metaal versterkte deuren met voederluikje en spionnetje. Zeer waarschijnlijk ook een restant van het NSB-kamp, evenals de tralies voor een van de schietgaten.

Fort aan de Sint Aagtendijk: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/st-aagtendijk/>
Bewaringskampen Politieke Delinquenten: <http://www.stelling-amsterdam.nl/stelling/extra/kampen/>

 

De jungle van Hinderdam

Foto: Maaike Ros (7 jaar, met de 'kindercamera')

Zelf heb ik nu op zeven verschillende forten rondleidingen verzorgd (afgezien van inleidingen op 27 forten tijdens de jaarlijkse dagexcursies) en het Fort Hinderdam blijft toch de bijzonderste. Vanaf de openbare weg is er niet meer te zien dan een eiland met bomen. Dus iedereen die er voor het eerst met de boot heen gaat is verbaasd en verrast door de wallen en de gebouwen. Zeker met mooi weer en de zonnestralen door de jungle van bomen, zoals op zaterdag 15 september jl.

Organisator Ron Zeller en mijzelf verzorgden de rondleidingen en de capaciteit was dit jaar berekend op een verdubbeling tot 200 bezoekers met elk half uur een afvaart. En die capaciteit werd door de grote belangstelling geheel benut.
Mijn eerste rondleiding was matig maar verbeterde snel voor de volgende vijf. Bij een aantal groepen ontstonden er ook veel vragen en een leuke discussie over het verval versus de status van Werelderfgoed. Door de drukte was er nauwelijks tijd om met de aanwezige bekenden te spreken. Nog afgezien van het lawaai van diverse helikopters, waaronder een Chinook die laag overkwam.
Een van de groepen bestond voor een groot deel uit bewoners van het buurtschap Hinderdam of de woonboten uit de omgeving. Een echtpaar was met eigen roeibootje gekomen: "Ja, we zijn al vaker op het eiland geweest maar met deskundige uitleg leek ons ook leuk." En ze waren niet de enige met een positieve reactie.

Fort Hinderdam: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/hinderdam/>

 

Druk op de Busch en Dam

Tekst en foto: Fred Braaksma, Stichting Fort aan Den Ham

Op zondag 16 september had Fort aan den Ham een extra open dag. Nadat de "gastspelers", het Nederlands Grammofoon Genootschap, hun spullen in de poterne geïnstalleerd hadden, klonk weldra de bekende jaren 40-50 muziek door het hele fort.

De eerste bezoekers, een grote groep medici op cultureel weekeind in Noord-Holland, werd al vroeg ontvangen en begon de rondleiding met de bekende video uit 1987. Hoewel iets gedateerd, blijft het mijn inziens een goede introductie. Toch weinig veranderd eigenlijk.
Hierna verdween de groep in tweeen in de gangen, ruimtes en paden van en rond het fort en werd het Amerikaans grenenhout van de genieloods ge-inspecteerd.
Vooral de, in uitstekende staat verkerende, toiletgroep (de privaten) en de, van historisch medische inventaris voorziene, ziekenruimte en verbandkamer, hadden hun ruime interesse.

Over de gehele dag bleef het fort bezoekers trekken. Mede dank zij het goede weer natuurlijk. Tot aan sluitingstijd kwamen bezoekers op de open dag af. Een succes.
Met dank aan de gasten. Het NGG en het Collectief voor Modelfotografie met een expositie waarbij de modellen in een decor van het fort waren geplaatst.
Herhaling van dit alles op de laatste Stellingmaand zondag 30 september.

Fort aan Den Ham : <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/ham/>
Agenda voor de Fort aan Den Ham: <http://www.stellingmaand.nl/forten/denham.html>
Stichting Fort aan Den Ham: <http://www.fortaandenham.nl/>

 

Overig

Overig kort, en meestal actueel, nieuws verschijnt op het Stelling Forum. Door je te registeren bij het forum kan je eenvoudig zien welke onderwerpen zijn geplaatst sinds je vorige bezoek en kan je zelf berichten plaatsen.
<http://forum.stelling-amsterdam.nl/>

- Meldingen over militair erfgoed in de media vind je in 'Forten in het Nieuws'.
<http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewforum.php?f=18>

- Een overzicht van de belangrijkste wijzigingen aan de website kan je vinden op:
<http://www.stelling-amsterdam.nl/colofon/website/>

- Een korte beschouwing over de documentaire 'Geheim Landschap'. Helaas is de DVD niet te koop. <http://forum.stelling-amsterdam.nl/viewtopic.php?t=255>

- Begin oktober volgt een thema-nieuwsbrief over de forten van de Stay Behind organisatie. De aflevering van Reporter (8-9-2007) over 'Gladio in Nederland' met Fort bij Uithoorn is online te bekijken: <http://www.uitzendinggemist.nl/index.php/aflevering?aflID=5438795>

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. Zie ook de privacy verklaring.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Beleef het zelf: kom ook naar de forten en waterlinies in Nederland! (Advertentie)
 
 
 
ReneRos.biz voor ontwikkeling, advies & expertise en opleidingen voor Filemaker database-toepassingen. (Advertentie)