Sluit [X]   
 

Bureau Stellingcommandant in 1918: "Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht bepaalt dat het rantsoen rundvleesch...

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 15-3-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief 232

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam, nummer 232
Thema: Groep Albrecht
(8ste jaargang, 20 februari 2006)

Een nieuwsbrief over de website Stelling van Amsterdam (StvA) van Stichting Militair Erfgoed Groot-Amsterdam (MEGA). Geschreven door René Ros tenzij anders aangegeven.
<http://www.stelling-amsterdam.nl/>

Deze nieuwsbrief is, met illustraties, ook te vinden op:
<http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/>
Daar is ook informatie te vinden over deze nieuwsbrieven, het aanmelden en het archief.

Heb jij informatie die via deze nieuwsbrief aan ge-interesseerden gezonden kan worden? Stuur de informatie dan aan <e-mail adres vervangen door formulier>.

 

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

Hierboven staat achter de artikelen, indien van toepassing, welke gemeente het betreft.

 

Inleiding

Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er verschillende verzetsgroepen die zich (mede of uitsluitend) bezig hielden met het inwinnen van inlichtingen om deze door te sturen naar de Nederlandse Regering in ballingschap. Een van deze groepen was de Groep Albrecht waarvan het archief in het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie ligt.

In het archief van de Groep Albrecht is een index op plaatsnaam te vinden die verwijzingen bevat naar paginanummers in andere dozen. Van Amsterdam en omliggende plaatsen heb ik nu alle paginanummers genoteerd en de kleinere plaatsen daadwerkelijk opgezocht. Van de bevindingen daarvan volgt hieronder een verslag. Voor het napluizen van de andere stukken is inmiddels waarschijnlijk een vrijwilliger gevonden.

Aan deze inlichtingen moet echter niet veel waarde gehecht worden. Door ondeskundigheid en overdrijven willen de schattingen en aannames nog wel eens anders zijn dan de meer officiele archieven. Maar de waarnemingen die de verzetsmensen deden, kunnen best zinvolle informatie en een sfeerbeeld opleveren. Maar dat geldt voor meer instellingen en archieven...
Op de informatie-pagina's van de diverse forten is de gevonden informatie opgenomen maar in deze nieuwsbrief wordt een overzicht gegeven om de samenhang te tonen.

René Ros

NIOD: <http://www.niod.nl/>
Vordere Wasserstellung: <http://www.forten.info/catalogus/duits-vorder/>

 

Vordere Wasserstellung - Omgeving Beverwijk

Over de "Vestingwal tusschen Noordzeekanaal en de spoorlijn Uitgeest-Krommenie" had Groep Albrecht veel te vertellen. Dit deel van de Stelling moet vanaf de zomer van 1944 in aanleg zijn geweest als deel van de Duitse Vordere Wasserstelling*, een naar de kust gerichte verdedigingslijn met inundaties, om een Geallieerde landing en doorbraak op te vangen.

Op 7 juli 1944 was er op het Fort aan den Ham geen bezetting en "geen nieuwe stellingen". Wel was er een bezetting op Fort bij Veldhuis (ca. 150), Fort aan de St. Aagtendijk (ca. 300) en Fort Zuidwijkermeer (ca. 50). Op al deze forten werden manschappen met het 'Herman Göring' embleem gezien. Vermoedelijk betreft het de eenheid "Fallschirm Ersatz und Ausbildungs Regiment Hermann Göring".

Wat betreft verdedigingswerken wordt alleen over het Fort bij Veldhuis gemeld: "Op het fort gecamoufleerde stellingen, die het gebied ten W. van de wal bestreken". Maar op de tussenliggende wallen was meer activiteit.

Zo waren op de St. Aagtendijk, tussen Fort bij Veldhuis en Fort aan de St. Aagtendijk, stellingen die pas aangelegd waren of nog geconstrueerd werden:
"Hier ligt ong. om de 100 m. een m.g. [machinegeweer] post, waarvan de meeste zijn bezet door H.G. soldaten ... Deze m.g. posten bestrijken het gebied ten Oosten van de wal, dat over een breedte van 100-150 m. is geïnundeerd. De velden om de inundaties en het middenstuk van de wal [Nieuwendijk?] zijn aangegeven met bordjes 'Minengefahr' ... Bij de bochten zijn enkele stellingen voor zware mitrailleurs, overigens slechts lichte machinegeweren. Totaal aantal bezette m.g. posten ong. 30."
Vermoedelijk speelde een deel van de St. Aagtendijk een dubbele rol in de Vordere Wasserstellung en als landfront voor de Festung IJmuiden omdat aan beide zijden moet zijn geinundeerd. Zouden de m.g. posten dezelfde bakstenen werken zijn als nog in lunetten van de Linie van Beverwijk (zie foto rechts) aanwezig zijn?

Ook in de Liniewal Aagtendijk - Zuidwijkermeer werden nieuwe stellingen gezien:
"Tusschen Fort St.Aagterdijk en Kagerweg ligt geen bezetting, hoewel de stellingen hier klaar zijn."
"Tusschen Kagerweg en Noordzeekanaal waren ong. 50 arbeiders bezig met het aanleggen van stellingen."

Op 1 juli 1944, maar op 7 juli verdwenen, stonden 500 m ten zuiden van het Fort aan de St. Aagtendijk drie borden die naar het noorden verwezen: "Scherzer", "Cusminus" en "Ha". Zouden dit de codenamen zijn van respectievelijk Fort aan de St. Aagtendijk, Fort bij Veldhuis en Fort aan Den Ham?. Bij de Kagerweg, halverwege de Liniewal Aagtendijk - Zuidwijkermeer, stond een bord "Ilenburg" naar het zuiden te wijzen, richting Fort Zuidwijkermeer.

Fort aan den Ham: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/ham/>
Fort bij Veldhuis: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/veldhuis/>
Voorzieningen St. Aagtendijk: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/st-aagtendijk-linie/>
Fort aan de St. Aagtendijk:<http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/st-aagtendijk/>
Liniewal Aagtendijk - Zuidwijkermeer: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/zuidwijkermeer-linie/>
Fort Zuidwijkermeer: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/zuidwijkermeer/>

* Onlangs trof ik in het boek 'Duitse bunkers in Nederland' een kaart aan waarop het trace van de Vordere Wasserstellung boven het Noordzeekanaal heel anders is dan hier geschetst. Navraag bij de auteurs is tot heden onbeantwoord gebleven.

 

Vordere Wasserstellung - Omgeving Uithoorn

Vanaf de Haarlemmermeerpolder liep de Vordere Wasserstellung via Aalsmeer en Kudelstaart naar Alphen aan de Rijn, Gouda naar Moordrecht aan de Hollandse IJssel.

Tot 24 juni 1944 waren "Herm.Göring" manschappen gedurende twee weken in Uithoorn, Mijdrecht, Leimuiden en vermoedelijk ook Woubrugge en Rijnsaterwoude. In Leimuiden zijn 40 soldaten gezien die toezagen op de aanleg van verdedigingswerken. In Kudelstaart waren ze na 24 juni nog wel aanwezig, zo werd een "Herman Göring" soldaat gezien toezicht te houden op de aanleg van loopgraven ten zuiden van het dorp. En er stond er een op wacht voor het Fort bij Kudelstaart.

Op 23 juni arriveerden ongeveer 100 Marine-manschappen in grijsgroen uniform in Aalsmeer. "They are established in the former 'Sonderkommando Hermann Göring'".

In de omgeving van het Fort bij Uithoorn kwamen ook ongeveer 100 Marine-manschappen aan: "jong maar met geoefende indruk" en "Het fort is weer geheel geopend en is in camouflage-kleuren geverfd."
In augustus 1944 waren de Marine-manschappen, circa 300 man, nog in het fort en in het dorp Uithoorn aanwezig. Maar op 11 september 1944 zijn het fort en de gevorderde huizen verlaten.

Fort bij Aalsmeer: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/aalsmeer/>
Fort bij Kudelstaart: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/kudelstaart/>
Fort bij Uithoorn: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/uithoorn/>

 

Overig Duits

In het archief is nog veel meer te vinden, maar meldingen over Duitse stafauto's met vlaggetjes zullen hier buiten beschouwing gelaten worden. Hergebruik van Nederlandse of nieuwe Duitse militaire infrastructuur is interessanter:

Over Purmerend schrijft men "At a building near the station is a board: 'Wehrmachtbezirksverwaltung (U) II'. The building was closed, I could not observe any peculiarities.". Dankzij de Grote Atlas 1930-1950 blijkt dat de woning en loods van de Opzichter van Fortificatien Purmerend destijds de enige bebouwing tussen Purmerend en het station was...

Over het munitiemagazijn Slochterbrug (vm. Sectorpark Ilpendam, afd. munitie) schrijft men: "Munitieopslagplaats. Schildwacht: een WM[arine].man groen uniform."
Een kilometer verderop was bij Zunderdorp een Duits radiostation: "Hier staan 2 masten, waartusschen een antenne is gespannen. Er waren geen militairen aanwezig." Maar in een gebouwtje tegenover de kerk van Zunderdorp waren 20-30 Marine-manschappen van rond de 18 jaar gelegerd.
Het gebouwtje van het radiostation was kort na de oorlog al tot de funderingen gesloopt, tegenwoordig is er niets meer van te zien.

In Ransdorp en Durgerdam is op 20 augustus 1944 geen bezetting aanwezig maar tussen deze dorpen staan "5 radiomasten, echter zonder antennedraden. Voor schildwacht fungeerde een 'Wachmann'." met (handgeschreven) "Baken vliegveld Schiphol?". Er staat nog een bakstenen gebouwtje zonder dak (zie foto links). En als het een baken was, dan wellicht voor het dichterbijgelegen Fliegerhorst Schellingwoude?

In september 1943 stond bij het Fort bij Abcoude een bord 'Körper Entgiftungsstelle'. Dat verdween rond 1 april 1944 toen het fort gebruikt zou zijn als "Artillery-arsenal, belongs to Marineartillerie Zeugamt". Aanvankelijk stond er een schildwacht aan de weg, later bij de ingang. Volgens een ander rapport* was er in voorjaar 1945 20 man Marine, 6 man Sprengkommando op het fort.

Ten zuiden van Abcoude was ook een radiostation maar in maart/april 1944 was er geen activiteit. Op 18 april weet men te melden dat het een "Funksendestelle, Gruppeverwaltung L.G.P.A. Amsterdam uber Bentheim" betreft.
'L.G.P.A.' staat voor 'Luftgaupostamt' en dit was blijkbaar de veldpost adressering ervoor. 'Amsterdam uber Bentheim' wil zeggen dat de papieren post via Bad Bentheim in Duitsland werd verzonden en ontvangen.

Een officiele, ongedateerde kaart (maar van rond 20 mei 1943) van het IJsselmeer geeft onder andere een verboden gebied op het huidige IJburg aan. Extra is de tekst "elke donderdag schietoefeningen van 13 tot 17 uur". Werktitel: Feuerstellung Diemen.

* in het archief van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie.
(Met dank aan Michel van Best)

Duitse Werken (o.a. radiostations): <http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/duits/>
Stadtverteidigungsbereich Amsterdam: <http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/stadtverteidigung/>

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. Zie ook de privacy verklaring.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op foto-locatie site Panoramio Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube Stelling van Amsterdam op Layar Reality Browser voor smartphones

www.stelling-amsterdam.nl wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming. Geen toegang voor bestuur/medewerkers Stichting Mega.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Bloed geven, jouw bloed kan levens redden. (Advertentie)
 
 
 
Fort Resort Beemster herbergt een van de meest luxueuze wellnessresorts met hotel van Nederland. In de karakteristieke sfeer van het fort beleeft u wellness zoals u nog nooit heeft ervaren. (Advertentie)