Sluit [X]   
 

Fort Waver-Amstel in 1920: opslag geïnterneerd Duits oorlogsmaterieel nl. patronen en 28 cM munitie

© 1999-2017, René G.A. Ros
Laatst gewijzigd 2-8-2017

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief 227

Nieuwsbrief Stelling van Amsterdam, nummer 227
(8ste jaargang, 16 januari 2006)

Een nieuwsbrief over de website Stelling van Amsterdam (StvA) van Stichting Militair Erfgoed Groot-Amsterdam (MEGA). Geschreven door René Ros tenzij anders aangegeven.
<http://www.stelling-amsterdam.nl/>

Deze nieuwsbrief is, met illustraties, ook te vinden op:
<http://www.stelling-amsterdam.nl/nieuwsbrief/>
Daar is ook informatie te vinden over deze nieuwsbrieven, het aanmelden en het archief.

Heb jij informatie die via deze nieuwsbrief aan geïnteresseerden gezonden kan worden? Stuur de informatie dan aan <e-mail adres vervangen door formulier>.

 

Inhoud

In deze nieuwsbrief:

Hierboven staat achter de artikelen, indien van toepassing, welke gemeente het betreft.

 

Voorwoord

Binnen 12 uur na verzenden van de vorige nieuwsbrief was in beide vrijwilliger-vacatures voorzien! En beide zijn al begonnen met de klus.

Deze nieuwsbrief besteedt aandacht aan interessante overnachtingen van hoge militaire in een Volendams hotel. Tevens een verslag van de omvangrijke graafwerkzaamheden op het Fort Uitermeer. Dit fort zal tijdens de komende dagexcursie bezocht worden.
Verder een artikeltje over een nieuwe indeling van de Duitse Werken in en rond Amsterdam. En tenslotte nog een aardig citaat over de artillerie tussen de forten.

René Ros

 

Militaire overnachtingen Hotel Spaander

Via de ondoorgrondelijke Volendamse contacten kon vriend-van-de-website Frank van Drie de gastenboeken van Hotel Spaander raadplegen. Hoe kom je er op? Want er staan inderdaad een paar interessante vermeldingen in de gastenboeken.
Het hotel, aan de IJsselmeerdijk te Volendam, werd in 1881 geopend en viert dit jaar haar 125-jarig jubileum. In de gastenboeken zijn onder andere Koningin Emma, Eleanor Roosevelt (vrouw Amerikaans president) en Anthonie Fokker (Ned. vliegtuigbouwer) te vinden. Een van de boeken zou verdwenen zijn omdat prins Hendrik in die periode een verhouding met een Volendamse zou hebben.

Op de bladzijden van 22 of 23 oktober 1914 staan echter hoge militaire slapers in het gastenboek. De reden en duur van het bezoek zijn onbekend maar een inspectietocht langs de troepen, bijna drie maanden gemobiliseerd, lijkt aannemelijk.
"Generaal C.J. Snijders, Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht"
"Generaal-Majoor A.R. Ophorst, Commandant der Stelling van Amsterdam"
"T. Vogel, Majoor van den Generalen Staf Chef vd staf Stelling Amsterdam"
"E. Luden, Luit. Kol., Groeps Commandant Edam"
En tevens de niet leesbare naam van een Kolonel der Artillerie. Ook een kapitein en 2de luitenant van het Vrijwillig Militair Automobiel Korps (V.M.A.K.), vermoedelijk de chauffeurs van het gezelschap (zie foto links).

Een ander bezoek op 7 februari 1916 heeft een minder duidelijke reden. Frappant is dat het een week voor de grote watersnoodramp was.
De eerste naam op de bladzijde is alleen de achternaam 'Bosboom'. De zwijgzaamheid wordt teniet gedaan door een volgende vermelding: "G.G. van Everdingen, Adjudant van den Minister van Oorlog". Nicolaas Bosboom was van 1913-1917 de Minister van Oorlog. Ze waren in gezelschap van "P. van Linden Tol, Kapitein-Adjud., Stelling v Amsterdam" en een onleesbare naam "Hoofd II Afdeling Departement van Oorlog".
De volgende, ongedateerde vermelding luidt: 'Mr. G. Vissering Pres.Ned.Bank'.

(Foto rechts: v.l.n.r. T. Vogel, A.R. Ophorst, P. van Linden Tol)

Er waren ook pagina's met Duitse teksten; behalve 'Berlin' nog slechter leesbaar. Zoals in september 1940: "Zwei deutsche Soldaten aus Pommern" en "Heute wurde London bombardiert. Und jetzt?".

Afbeeldingen pagina's gastenboek: <http://www.stelling-amsterdam.nl/stelling/stukken/hotelspaander/>
Hotel Spaander: <http://www.hotelspaander.nl/>
Biografie N. Bosboom: <http://www.parlement.com/9291000/biof/02021>
Biografie C.J. Snijders: <http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/snijders>

(Met dank aan Hotel Spaanders, Frank van Drie en Afdeling Communicatie, De Nederlandsche Bank N.V.;
Foto's: Frank van Drie en Collectie René Ros)

 

IJs op de nieuwe gracht

Eind 2005 is in opdracht van de eigenaar, de provincie Noord-Holland, de natte gracht rond het torenfort van Fort Uitermeer opnieuw gegraven. De afgelopen twee jaar is het groen (zie foto links) verwijdert en de resterende bakstenen muren en daken vastgezet.
Rond 1950 is het torenfort opgeblazen en de gracht geheel gedempt. Van het fort zelf - waar het torenfort in staat - was de gracht nog aanwezig.
Uw verslaggever is gedurende zes weken op vrijdagochtend bij de metamorfose-werkzaamheden gaan kijken.

Om te beginnen werd, op aanwijzing van de archeologen, rond het torenfort de bovenste 60 cm grond afgegraven - noem het maar puin.
De eerste twee weken (eind november) werden twee bakstenen funderingen en een straatje gevonden. Ook werd de bovenzijde van de sluismuren blootgelegd. Deze sluis lag in de 's Gravelandse Vaart die dwars door het fort liep. In 1888 is de vaart omgelegd via de noordelijke gracht en een nieuwe sluis.

Al in de tweede week was een deel van de gracht op diepte en na 50 jaar spiegelde de toren weer in het water. Ook werden de funderingen van de aanbouw gevonden. Vermoedelijk in 1886 werd de vijandzijde van het torenfort aangeaard en de hoofdingang met ophaalbrug dichtgezet. De wal van het fort sloot op het torenfort aan met een nieuwe aanbouw van baksteen.

Opvallend waren de losse kabels aan de zuidzijde van het torenfort met drie (afgebroken) kabels zichtbaar in het baksteen. Door de werkzaamheden was de ligging van de kabels verstoort, maar volgens mij lagen er drie kabels. Dit werd bevestigd door een snel uit het archief opgedoken kaart; de kabels liepen naar Naarden, Weesp en Hinderdam.
Aan een van de kabels werd een loden label met de tekst 'MT' en '4' aangetroffen. Bijzonder waren de twee holle keramische woelpijpen die de kabel op de bodem van een waterloop hielden.

Week drie was de vrijdag van de 24-uurs sneeuwfiles rond Arnhem en op Fort Uitermeer stormde en regende het. In regenpak met laarzen toch een modderig rondje gelopen met een afwasteil boven het fototoestel. Het afgraven van de bovenste laag ging door.
De volgende weken waren er weinig opmerkelijke zaken meer behalve houten palen. Eerder was een houten beschoeiing en hardstenen peilschaal bij de sluis gevonden, nu ook een serie palen van een afmeerplaats/steiger. Ook de zes palen van de brug van het torenfort kwamen boven de grond.

Na zes weken was de gracht klaar. De vrijgekomen grond is aan de zuidzijde van het torenfort gebruikt om de wal van het fort te reconstrueren. Bij de werkzaamheden werden weinig kleine spullen gevonden, alleen een paar musketkogels en glazen flessen.
De bakstenen muren van de sluis zijn in slechte staat en moet gerestaureerd worden om ze zichtbaar te houden. Is daar geen budget voor te vinden, dan zal de sluis weer met grond bedekt worden. Wel zal de gracht later haar originele verbinding met de Vecht gaan krijgen.

Op 30 december had het licht gesneeuwd en gevroren zodat de nieuwe gracht sinds lange tijd weer met ijs bedekt was.

Fort Uitermeer: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/uitermeer/>

18 Grote Foto's: <http://www.forten.info/index.htm?cgi-bin/fotoalbum/emAlbum.cgi?
c=show_thumbs;p=Stelling_van_Amsterdam/Uitermeer_-_Gracht_graven_2005
>

(Met dank aan Casper Meijer (prov. NH), Firma H. Griffioen, Dhr. Hamers (Historische Kring Weesp) en Stichting Herstelling.)

 

Stadtverteidigungsbereich

De pagina's over de Duitse werken, in het hoofdstuk 'Overig', waren door de vele toevoegingen toe aan een opruiming.
De werken in en rond Amsterdam zijn in een nieuw overzicht 'Stadtverteidigungsbereich Amsterdam' opgenomen. De andere Duitse werken in de regio zijn duidelijker naar functie ingedeeld. De werken in de Atlantikwall zijn buiten deze overzichten gehouden.

De samenhang van veel Duitse Werken overstijgt de regio Amsterdam. Dat geldt ook voor de na-oorlogse militaire infrastructuur en daarom wordt in hetzelfde hoofdstuk 'Overig' nu verwezen naar de website Forten Info.

Stadtverteidigungsbereich Amsterdam: <http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/stadtverteidigung/>
Duitse Werken: <http://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/duits/>
Catalogus Forten Info: <http://www.forten.info/catalogus/>
Foto Fliegerhorst Schellingwoude: <http://www.dornier24.com/images/pages/Do-24_p172.html>

(Met dank aan Michel van Best voor zijn adviezen.)

 

Tusschenbatterijen

Nog een aardigheidje uit de Koninklijke Bibliotheek: in 1898 publiceerde L.M.A. von Schmid de openbare uitgave "Tusschenbatterijen in de Stelling van Amsterdam". Met daarin deze tekst:

"...beslissing van Zijne Excellentie den Minister van Oorlog, om, in afwijking van de voorstellen van het Technisch Comité, geen zwaar geschut op den frontwal der forten te plaatsen. Dit geschut zal derhalve in het tusschenterrein moeten worden opgesteld."

Vermoedelijk was het besluit van de minister aanleiding voor de publicatie. Het is de reden waarom Fort bij Abcoude (1885) nog een artilleriefort was. En alleen de verdedigbare aardwerken en de eerste twee forten met betonnen bomvrije gebouwen (Fort bij Veldhuis en Fort bij Vijfhuizen, 1897) nog aarden emplacementen in de frontwal kregen. Twee forten die vrij ver in het inundatiegebied voor de hoofdverdedigingslijn liggen, kregen betonnen frontbatterijen: Fort bij Kudelstaart en Fort bij De Kwakel.

Wij noemen de 'tusschenbatterijen' tegenwoordig 'nevenbatterijen'. De eerste stond onder bevel van een vak- of groepscommandant, de tweede onder een fortcommandant.

Nevenbatterijen: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/kleine-werken/nevenbatterij/>
Fort bij Abcoude: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/abcoude/>
Fort bij Veldhuis: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/veldhuis/>
Fort bij Vijfhuizen: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/vijfhuizen/>
Fort bij Kudelstaart: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/kudelstaart/>
Fort bij De Kwakel: <http://www.stelling-amsterdam.nl/forten/kwakel/>

 

Overig

- Ook met dank aan Frank van Drie, zijn een aantal krantenartikelen, gevonden in het Waterlands Archief, toegevoegd aan de pagina 'Uit de krant': <http://www.stelling-amsterdam.nl/stelling/stukken/krant/>

- 'IJmuidenaren bouwen nieuwe boot Forteiland': <http://www.ijmuidercourant.nl/Pagina/0,7101,11-1-6520--2982843-1589--,00.html>

- 'Postcode zoeken', om te bepalen of je in inundatiegebied woont, is sterk verbeterd: <http://www.stelling-amsterdam.nl/algemeen/postcode/>

 

Deze nieuwsbrief is een uitgave van het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam. De redacteurs en auteurs aanvaarden geen aansprakelijkheid, op welke wijze ontstaan, door het gebruik van de inhoud van de website, nieuwsbrief of andere publicatie, door welke persoon en voor welk doel dan ook. Bij gebruik als bron voor publicaties en andere uitingen is bronvermelding verplicht en tevens wordt deskundige begeleiding, door bijvoorbeeld de redacteur of auteur, aanbevolen. In de nieuwsbrieven weergegeven meningen zijn een deel van een column of strikt persoonlijk tenzij expliciet anders is aangegeven. 'Majoor Van Hall' en 'Soldaat Troelstra' zijn fictieve militairen uit het verleden die dienen als pseudoniemen voor verschillende personen. De inhoud van een nieuwsbrief wordt na publicatie niet meer gewijzigd en kan later onjuist zijn gebleken of niet meer van toepassing zijn. De auteursrechten berusten bij René G.A. Ros tenzij anders is aangegeven. Zie ook de privacy verklaring.

 

RSS Feed met nieuws over de Stelling Stelling van Amsterdam Twitter Stelling van Amsterdam op sociaal netwerk Facebook Doc.centrum Stelling van Amsterdam op LinkedIn
Stelling van Amsterdam op foto-site Instagram Stelling van Amsterdam op foto-site Flickr Stelling van Amsterdam op video netwerk YouTube

Deze website wordt verzorgd door particuliere experts en is geen website van een overheid.
Gebruik door commerciële partijen alleen met voorafgaande toestemming.
Stelling van Amsterdam. Een stadsmuur van water.
UNESCO Werelderfgoed sinds 1996
Bureau Meerzijdig let op meerdere zijden bij support, mediation, procesbegeleiding en trainingen. (Advertentie)
 
 
 
Forten Info over verdedigingswerken en militair erfgoed zoals forten en bunkers. (Advertentie)