Fort benoorden Spaarndam

(Rechter Vleugelwerk van Spaarndam, Fort Spaarndam Noord; Volksmond: "Munitiefort", "Fort Noord")

Historie:

1884-1885 aanzet grachten
1885-1887 aardwerk
1893-1895 verdedigbaar aardwerk
1897-1901 bomvrije gebouwen
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus 1897, Stbl. 197)
1903 bouw nevenbatterij
1913-1922 permanente vredesbezetting
1926 vestingwerk van de tweede klasse (K.B. 28 mei 1926, Stbl. 156)
1941 bouw zoeklichtremise door Duitse bezetter (ca. 1941)
1948 in gebruik als munitiemagazijn
1949-1970 magazijncomplex
1951 vestingwerk van geene klasse (K.B. 25 oktober 1951, Stbl. 463)
1960 opheffing als vestingwerk (K.B. 23 juni 1960, Stbl. 258)

Locatie:

Het fort ligt in de Westbroekerpolder en is, samen met het Fort bezuiden Spaarndam, onderdeel van de grotere Positie bij Spaarndam werken. (106.770/493.020)

Doel:

"Afsluiting en verdediging van het acces gevormd door den Slaperdijk met den Westlaan en den Straatweg op den Zuidelijken berm van den Slaperdijk."
Zie ook Fortmanoeuvres 1903.

Bezetting:

288 (1901), 299 (1920), 5 off. en 16 onderoff. en 244 mansch. = 265 tevens 175 logies in bergloods en 142 in troepenloods (1924); 2e Regiment Vestingartillerie, 3e Bataljon, 1e tot 3e Compagnie (1913-1922), Luftw. Hermann Göring (juni 1944), SS (juli-aug. 1944)
Zie Beambte Berkhof en Vrijwilliger De Vries.
Zie ook Garnizoenen.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Model A, onversterkt beton met een groot frontgebouw. De ladders, de (niet originele) brug en het smalspoor zijn unieke kenmerken op het terrein. Het fort heeft een directe relatie met de omliggende verdedigingswerken.

Zuidelijk van het fort ligt een nevenbatterij. Aan en bij de gracht liggen de 'Drie inlaatduikers bij het rechtervleugelwerk te Spaarndam'.

Aan de zeer brede gracht is nog zichtbaar dat de aardwerken voor een groter gebastioneerd fort aangelegd waren.

In 1924 werd de bergloods door brand verwoest. Herbouw werd geraamd op ca. 10.000 tot 15.000 gulden maar tevens werd getwijfeld of de herbouw wel nodig was. De Troepenloods was toen nog aanwezig. De fundering van de bergloods is anno 2006 nog aanwezig.

Volgens een verzetsgroep (Groep Albrecht) was in 'fortress Spaarndam' (waarschijnlijk dit fort) op 12 juni 1944 een bezetting van ongeveer 300 man met een bord "Wassowsky". Een dag later gaat het over 150 Luftwaffe / Hermann Göring troepen (vermoedelijk "Fallschirm Ersatz und Ausbildungs Regiment Hermann Göring").
Deze Herman Göring troepen zijn voor of op 1 juli vertrokken en vervangen door circa 100 SS-soldaten in witte uitmonstering. Vier weken later (29 juli) schat men de totale bezetting van Spaarndam op 200-300 man SS. Met een schildwacht bij "kazerne Spaarndam" en een op de "vestingwal". Op 3 augustus noemt het verslag 200-250 manschappen van de 6de compagnie SS.
Gezien de nog in het fort aanwezige tekst onder SS-runen en hakenkruis ging het om een Polizei Division. Alle SS troepen zijn rond 25 augustus 1944 vertrokken.

Er is een Duitse zoeklichtremise met hellingbaan op het rechter terreplein aanwezig. Aan de linker flankzijde is een kleiner soortgelijk bouwwerk dat mogelijk het aggregaat-gebouw is. Op het Fort bij Veldhuis is een soortgelijke remise.
Op het dak waren opstellingen (lichte flak?) waarvan nog een enkel restant is. Tevens twee gebouwen bij de wal, hiervan resteren nog betonnen poeren.

In gebruik als munitiemagazijn van de Koninklijke Marine vanaf 1949 tot in de periode 1957-1970.
Zie Beambte J. Berkhof.

Voor het fort is een munitiemagazijncomplex aangelegd.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden. De nevenbatterij is bedekt met grond en niet zichtbaar.

Flora & Fauna:

De graslandvegetatie is sinds 2005 verruigd maar nog wel redelijk gevarieerd met de vrij zeldzame bermooievaarsbek en het lokaal dominante glad walstro. Er komt een rijke nachtvlinderfauna voor. De ijsvogel broedde in 2008 langs de fortgracht.

Gemeente:

Velsen, NH

Eigenaar:

Recreatieschap Spaarnwoude

Gebruiker:

idem

Gebruik:

Recreatie
Zie bezoekinformatie over dit fort op de website Stelling van Amsterdam Recreatie.

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland; Lijst van Werelderfgoed UNESCO

Onderhoud:

Originele staat, constructie is matig.