Fort bij IJmuiden

(Kustfort bij IJmuiden; Volksmond: Forteiland IJmuiden)

Historie:

1876 Noordzeekanaal gereed
1880-1882 grondwerken uitgevoerd
1884 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 17 juni 1884, Stbl. 113)
1885-1888 gebouwen uitgevoerd (m.n. C.J.Kalis Jzn., IJmuiden)
1911 in hoogste staat van paraatheid n.a.v. Tweede Marokko-crisis evenals Fort bij Penningsveer en Fort bij de Liebrug (juli 1911)
1914 onderdeel van Positie van IJmuiden, met batterijen
1918 feestavond van 'Comité voor Ontwikkeling en Ontspanning voor de Gemobiliseerde Troepen, Afdeling voor de Forten in Haarlem' in aanwezigheid van Koningin Wilhelmina (15 januari 1918)
1920 uit de Stelling en wordt onderdeel van de kustverdediging
1923 opgenomen in Vesting Holland (Westfront)
1927 geen bezetting meer
1929 aanleg Noordersluizen en Noorderbuitenkanaal: eiland
1942-1944 Duitse uitbreidingen als onderdeel Atlantikwall (Kernwerk WN 73)
1945-1946 Krijgsgevangenkamp Duitse soldaten
1950 drie kazematten ingericht als batterij gezagshandhaving (mei 1950)
1963 opheffing als vestingwerk (K.B. 28 november 1963, Stbl. 541)
1967 deel noordzijde van het eiland afgegraven
1972 sloop geweergalerij en uitkijkpost

Locatie:

Het fort lag ten noorden van de monding van het Noordzeekanaal buiten de zeesluizen. Samen met Fort aan het Pampus, Fort Harssens (Den Helder) en Hoek van Holland behoorde het tot de kustverdediging. Het fort is onderdeel van de Positie van IJmuiden. (099.960/497.820)

Doel:

Afsluiting en verdedigen van het Noordzeekanaal en de zeesluizen.

Bezetting:

318 (1909-1910), 287 (1920), 24 onderoff. en 330 mansch. = 354 (1924); 4e Regiment Vestingartillerie, 12de Compagnie (1886-1893)
Zie Eerstaanwezend Ingenieur J.Y.H. Gijsberti Hodenpijl, Eerstaanwezend Ingenieur I.J.H. Gijsberti Hodenpijl, Fortcommandant Harrebomée, Genieofficier Klinkhamer, Overste-zanger Speenhoff, Fortwachter Giele, Soldaat? Klinkenberg, Fortwachter Van der Zee en Fortwachter Zoeteman.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.
250 schoten per vuurmond 15cm L30 en 15 cm L25 opgeslagen

Omschrijving:

Enkelvoudig fort, gebouwd met baksteen en sommige delen van ongewapend beton en puinbeton. De uitgebreide fort structuur op een driehoekig oppervlak, omgeven door een droge gracht, bestaat gedeeltelijk uit drie verdiepingen waarin een bepantserde galerij (vijf 24 cm L/30 kanonnen), een geschutskoepel (twee 15 cm L/30 kanonnen) en twee kanonnen aan de zuidzijde naar het kanaal (10 cm) aanwezig waren. Tevens waren er 13 mitrailleurs (4 x M.90 en 9 x M.83) en twee 8 cm kanonnen voor de nabij- en grachtverdediging. Bovendien was er een gepantserde galerij op het dak met 7 mitrailleurs en 56 geweerposities.
Dit kustfort had een vooruit geschoven positie t.o.v. de andere forten in de Stelling.

In 1884 werd door de Genie een spoorlijn van het station van Velsen naar het fort en de noordpier aangelegd. Het werd gebruikt voor de aanvoer van de pantserdelen. In 1887 verlengde het Ministerie van Oorlog de concessie met de Hollandssche IJzeren Spoorweg-maatschappij niet en het volgende jaar is het spoor opgebroken.

De kanonnen werden in 1939/1940 afgekeurd. In de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter voor de Atlantikwall uitgebreid met bunkers op het eiland tot de Kustbatterie Kernwerk. Een groot aantal zijn na de oorlog weer verwijderd onder andere omdat het eiland met de helft verkleind werd. Er staat ook nog een Nederlandse S7 kazemat op het eiland.

Omgeving:

Toen de zeesluizen werden uitgebreid en het Noorderkanaal werd gegraven kwam het fort in 1929 geïsoleerd op een eiland te liggen. De relatie tot de kust, het kanaal en de sluizen is onveranderd.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Velsen, NH

Eigenaar:

Rijkswaterstaat

Gebruiker:

PBN Sport & Adventure, Vrienden van Forteiland IJmuiden

Gebruik:

Evenementen
Zie bezoekinformatie over dit fort op de website Stelling van Amsterdam Recreatie.

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland; Lijst van Werelderfgoed UNESCO

Onderhoud:

Originele staat, constructie is redelijk goed.